ធ្វើការណាត់ជួប
និយាយជាមួយគ្រូពេទ្យទិដ្ឋភាពទូទៅ
បញ្ហាក្នុងការលេប (Dysphagia) គឺជាស្ថានភាពវេជ្ជសាស្ត្រមួយដែលត្រូវបានសម្គាល់ដោយការលំបាកក្នុងដំណើរការក្នុងការលេប ដែលទាមទារឱ្យមានការចំណាយពេល និងកម្លាំងកាន់តែច្រើន ដើម្បីបញ្ជូនអាហារ ឬវត្ថុរាវពីមាត់ទៅកាន់ក្រពះ។ វាក៏អាចបណ្តាលឱ្យមានការឈឺចាប់ ហើយក្នុងករណីខ្លះ វាអាចធ្វើឱ្យការលេបមិនអាចទៅរួចតែម្តង។
ករណីការលំបាកក្នុងពេលលេបម្តងម្កាល ដែលជារឿយៗបណ្តាលមកពីការទទួលទានលឿនពេក ឬការទំពាមិនបានល្អ ជាទូទៅមិនមែនជាមូលហេតុដែលត្រូវព្រួយបារម្ភនោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើបញ្ហាក្នុងការលេបនេះកើតឡើងជាប់ជាប្រចាំ វាគួរតែត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបញ្ហាសុខភាពដ៏សំខាន់មួយដែលត្រូវការការព្យាបាល។
បញ្ហាក្នុងការលេប គឺជាការកើតឡើងទូទៅក្នុងចំណោមបុគ្គលដែលបានជួបប្រទះនឹងជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាល (Stroke) ដែលជារឿយៗប៉ះពាល់ដល់ដំណាក់កាលមាត់ និង/ឬ បំពង់កក្នុងការលេប។ នេះអាចបណ្តាលឱ្យមានការលំបាកក្នុងការលេបទឹកមាត់ វត្ថុរាវ ឬអាហារ ដែលជួនកាលនាំឱ្យមានការក្អក ឬឈ្លក់។ ដើម្បីវាយតម្លៃហានិភ័យនៃការឈ្លក់ចូលសួត (Aspiration) ដែលជាកន្លែងអាហារ ឬវត្ថុរាវចូលក្នុងសួត និងអាចបង្កឱ្យមានជំងឺរលាកសួត ឬការឆ្លងមេរោគសួត អ្នកជំនាញផ្នែកព្យាបាលការនិយាយ និងភាសា (Speech-language pathologist) តែងតែធ្វើការវាយតម្លៃសមត្ថភាពនៃការលេបរបស់អ្នកជំងឺជាប្រចាំ។
ការឈ្លក់ដោយស្ងៀមស្ងាត់ (Silent aspiration) គឺជាហានិភ័យមួយសម្រាប់អ្នកដែលធ្លាប់កើតជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាល។ នៅពេលដែលអាហារ និងវត្ថុរាវចូលក្នុងសួតដោយមិនមានការក្អក ឬឈ្លក់ វាត្រូវបានគេហៅថា ការឈ្លក់ដោយស្ងៀមស្ងាត់។ មិនមានរោគសញ្ញា ឬសញ្ញាដែលអាចមើលឃើញនៃបញ្ហានៃការលេបចំពោះអ្នកជំងឺទាំងនេះឡើយ។
ទោះបីជាបញ្ហាក្នុងការលេបអាចប៉ះពាល់ដល់មនុស្សគ្រប់វ័យក៏ដោយ ក៏វាច្រើនកើតមានចំពោះមនុស្សចាស់ផងដែរ។ វិធីសាស្ត្រនៃការព្យាបាលសម្រាប់បញ្ហាក្នុងការលេប ត្រូវបានរៀបចំឡើងទៅតាមមូលហេតុជាក់លាក់ ដែលអាចមានភាពខុសគ្នាខ្លាំងពីគ្នា។
រោគសញ្ញា
ក្នុងចំណោមរោគសញ្ញា និងសញ្ញានៃបញ្ហាក្នុងការលេបមានដូចជា៖
- បញ្ហាក្នុងការលេប ដូចជាការឈឺចាប់ ការក្អក ការចង់ក្អួត ឬមិនអាចលេបបានទាល់តែសោះ
- ហូរទឹកមាត់
- ស្អកក
- ការច្រាលអាហារមកវិញ
- ការក្រហាយទ្រូងដែលកើតឡើងញឹកញាប់
- អាស៊ីតក្រពះ ឬអាហារច្រាលឡើងមកក្នុងបំពង់ក
- ការស្រកទម្ងន់
- អារម្មណ៍ថាមានអាហារជាប់នៅក្នុងបំពង់ក ទ្រូង ឬឆ្អឹងទ្រូង
ក្នុងករណីមានការលំបាកក្នុងការលេបញឹកញាប់ ឬប្រសិនបើបញ្ហានេះកើតឡើងរួមជាមួយការស្រកទម្ងន់ ការច្រាលអាហារមកវិញ ឬការក្អួត វាជាការគួរឱ្យស្វែងរកការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយអ្នកជំនាញសុខភាព។
ប្រសិនបើការដកដង្ហើមមានការរាំងស្ទះដោយសារការស្ទះផ្លូវដង្ហើម វាជារឿងសំខាន់ណាស់ដែលត្រូវហៅទូរស័ព្ទទៅផ្នែកសង្គ្រោះបន្ទាន់ភ្លាមៗ។ ក្នុងករណីដែលមិនអាចលេបបាន ឬមានអារម្មណ៍ថាមានអាហារជាប់ក្នុងបំពង់ក ឬទ្រូង សូមប្រញាប់ទៅកាន់បន្ទប់សង្គ្រោះបន្ទាន់ដែលនៅជិតបំផុត។
មូលហេតុ
បញ្ហាក្នុងការលេប (Dysphagia) អាចកើតឡើងដោយសារលក្ខខណ្ឌជាច្រើនដែលប៉ះពាល់ដល់សាច់ដុំ និងសរសៃប្រសាទដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការលេប ក៏ដូចជាបញ្ហាដែលបណ្តាលឱ្យរួមតូចនៃបំពង់អាហារ ឬបំពង់ក។ ជាទូទៅ បញ្ហានៃការលេបអាចបែងចែកជាក្រុមដូចខាងក្រោម៖
បញ្ហាក្នុងការលេបផ្នែកបំពង់អាហារ
បញ្ហាក្នុងការលេបផ្នែកបំពង់អាហារ គឺជាពាក្យដែលប្រើដើម្បីពិពណ៌នាអំពីអារម្មណ៍ថាអាហារជាប់ ឬទាក់នៅក្នុងទ្រូង ឬនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃបំពង់ក បន្ទាប់ពីអ្នកបានចាប់ផ្តើមលេប។ ខាងក្រោមនេះគឺជាមូលហេតុមួយចំនួន៖
- វត្ថុទាក់ជាប់៖ ជួនកាល បំពង់ក ឬបំពង់អាហារអាចត្រូវបានរាំងស្ទះដោយផ្នែក ដោយសារអាហារ ឬវត្ថុផ្សេងៗ។ បំណែកអាហារដែលជាប់ក្នុងបំពង់ក ឬបំពង់អាហារ អាចកើតមានច្រើនចំពោះមនុស្សចាស់ដែលប្រើធ្មេញជន្លួញ និងអ្នកដែលមានបញ្ហាក្នុងការទំពាអាហារ។
- កបំពង់អាហារ៖ ការលំបាកក្នុងការលេបអាហាររឹងម្តងម្កាល អាចបណ្តាលមកពីតំបន់ដែលរួមតូចនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃបំពង់អាហារ។
- ជំងឺច្រាលអាស៊ីតក្រពះ៖ ការខូចខាតដល់ជាលិកាបំពង់អាហារដែលបណ្តាលមកពីអាស៊ីតក្រពះច្រាលឡើងមកវិញ អាចនាំឱ្យមានការកន្ត្រាក់បំពង់អាហារផ្នែកខាងក្រោម ការកើតស្លាកស្នាម និងការរួមតូចនៃបំពង់អាហារ។
- ជំងឺដែលសាច់ដុំបំពង់អាហារមិនសម្រាក (Achalasia)៖ អាហារអាចច្រាលត្រឡប់មកក្នុងបំពង់កវិញ នៅពេលដែលសាច់ដុំខ្ទប់បំពង់អាហារផ្នែកខាងក្រោមមិនសម្រាកឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យអាហារទៅដល់ក្រពះ។ វាក៏អាចមកពីសាច់ដុំជញ្ជាំងបំពង់អាហារខ្សោយ ដែលស្ថានភាពនេះនឹងកាន់តែអាក្រក់ទៅៗតាមពេលវេលា។
- ការកន្ត្រាក់បំពង់អាហារ (Diffuse spasm)៖ ស្ថានភាពនេះបណ្តាលឱ្យបំពង់អាហាររួមតូចក្នុងសម្ពាធខ្ពស់ និងការសម្របសម្រួលមិនបានល្អ ជាពិសេសក្រោយពេលទទួលទានអាហាររួច។
- ដុំសាច់ក្នុងបំពង់អាហារ (Esophageal tumors)៖ ដោយសារតែការរួមតូចនៃបំពង់អាហារដែលបង្កឡើងដោយដុំសាច់ ការលំបាកក្នុងការលេបជាញឹកញាប់នឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរទៅៗជាលំដាប់។
- ការរលាកបំពង់អាហារដោយសារកោសិកាឈាមស (Eosinophilic esophagitis)៖ ជំងឺនេះបណ្តាលមកពីការកើនឡើងខ្លាំងនៃកោសិកា Eosinophils នៅក្នុងបំពង់អាហារ ដែលអាចពាក់ព័ន្ធនឹងប្រតិកម្មអាឡែហ្ស៊ីអាហារ។
- ជំងឺស្បែក Scleroderma៖ ការវិវត្តនៃជាលិកាដូចស្លាកស្នាម បណ្តាលឱ្យជាលិការឹង ដែលធ្វើឱ្យសាច់ដុំខ្ទប់បំពង់អាហារផ្នែកខាងក្រោមចុះខ្សោយ។ ជាលទ្ធផល អាស៊ីតកកកុញ និងបង្កឱ្យមានការក្រហាយទ្រូង។
- ការព្យាបាលដោយវិទ្យុសកម្ម៖ ការព្យាបាលជំងឺមហារីក អាចបណ្តាលឱ្យបំពង់អាហារមានការរលាក និងកើតស្លាកស្នាម។
- បំពង់អាហាររួមតូច (Esophageal stricture)៖ អាហារដុំធំៗអាចជាប់ក្នុងបំពង់អាហារដែលរួមតូច។ ការរួមតូចអាចបណ្តាលមកពីដុំសាច់ ឬជាលិកាស្លាកស្នាម ដែលភាគច្រើនបង្កឡើងដោយជំងឺ GERD។
បញ្ហាក្នុងការលេបផ្នែកមាត់ និងបំពង់ក
សាច់ដុំនៅក្នុងបំពង់ករបស់អ្នកអាចប្រែជាខ្សោយ ដោយសារជំងឺមួយចំនួន ដែលធ្វើឱ្យមានការលំបាកក្នុងការរុញអាហារពីមាត់ទៅក្នុងបំពង់ក និងបំពង់អាហារនៅពេលអ្នកចាប់ផ្តើមលេប។ នៅពេលអ្នកព្យាយាមលេប អ្នកអាចនឹងឈ្លក់ ក្អួត ឬក្អក។ អ្នកក៏អាចមានអារម្មណ៍ថាអាហារ ឬវត្ថុរាវចូលទៅក្នុងផ្លូវដង្ហើម ឬឡើងតាមច្រមុះ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យរលាកសួត។
បញ្ហាក្នុងការលេបប្រភេទនេះអាចបណ្តាលមកពី៖
- ជំងឺមហារីក៖ ការមិនអាចលេបបាន អាចបណ្តាលមកពីដុំសាច់មួយចំនួន និងការព្យាបាលមហារីកដូចជាការព្យាបាលដោយវិទ្យុសកម្ម។
- បញ្ហាប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ៖ លក្ខខណ្ឌមួយចំនួនដូចជា ជំងឺ Parkinson, ជំងឺខ្សោយសាច់ដុំ និងជំងឺក្រិនសរសៃប្រសាទ។
- ការខូចខាតប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ៖ ការខូចខាតប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទភ្លាមៗ ដូចជាការកើតឡើងពីជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាល ការរងរបួសខួរក្បាល ឬរបួសឆ្អឹងខ្នង។
- ថង់ដុះនៅបំពង់ក (Zenker’s diverticulum)៖ ថង់តូចមួយដែលដុះនៅបំពង់ក ដែលប្រមូលផ្តុំកំទេចអាហារ បណ្តាលឱ្យពិបាកលេប មានសំឡេងគ្រូកៗក្នុងក ដង្ហើមធំក្លិនស្អុយ និងការក្អក ឬខ្ពុរមាត់ញឹកញាប់។
កត្តាហានិភ័យ
កត្តាហានិភ័យនៃបញ្ហាក្នុងការលេបរួមមាន៖
- វ័យចំណាស់៖ មនុស្សចាស់មានហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការជួបប្រទះបញ្ហាក្នុងការលេបដោយសារការវិវត្តទៅតាមវ័យ ការសឹកបំពង់អាហារ ក៏ដូចជាឱកាសខ្ពស់នៃការកើតជំងឺជាក់លាក់ដូចជា ជំងឺ Parkinson ឬគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាល។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បញ្ហានៃការលេបមិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជារោគសញ្ញាធម្មតានៃវ័យចំណាស់នោះទេ។
- បញ្ហាសុខភាពជាក់លាក់ណាមួយ៖ អ្នកដែលមានបញ្ហាប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទជាក់លាក់ នឹងមានលទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការជួបប្រទះការលំបាកក្នុងការលេប។
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ
ដើម្បីកំណត់ពីមូលហេតុនៃបញ្ហាក្នុងការលេបរបស់អ្នក ជាធម្មតាគ្រូពេទ្យនឹងធ្វើការវាយតម្លៃយ៉ាងហ្មត់ចត់ ដែលអាចរួមមានការសាកសួរអំពីសញ្ញា និងប្រវត្តិវេជ្ជសាស្ត្ររបស់អ្នក ការពិនិត្យរាងកាយ និងការតម្រូវឱ្យធ្វើតេស្តផ្សេងៗ។
តេស្តរោគវិនិច្ឆ័យសម្រាប់បញ្ហាក្នុងការលេបរួមមាន៖
- ការថតកាំរស្មីអ៊ិចបារីយ៉ូម (Barium X-ray)៖ អ្នកត្រូវទទួលទានសូលុយស្យុងបារីយ៉ូម ដែលវានឹងទៅស្រោបបំពង់អាហាររបស់អ្នក និងជួយឱ្យមើលឃើញកាន់តែច្បាស់នៅលើកាំរស្មីអ៊ិច។ បន្ទាប់មក រូបរាងនៃបំពង់អាហាររបស់អ្នកនឹងប្រែប្រួល ហើយគ្រូពេទ្យអាចវាយតម្លៃពីសកម្មភាពសាច់ដុំបាន។ ដើម្បីសង្កេតមើលសាច់ដុំក្នុងបំពង់កនៅពេលអ្នកលេប ឬដើម្បីពិនិត្យរកការរាំងស្ទះក្នុងបំពង់អាហារដែលសូលុយស្យុងបារីយ៉ូមមិនអាចរកឃើញ គ្រូពេទ្យក៏អាចឱ្យអ្នកលេបអាហាររឹង ឬថ្នាំគ្រាប់ដែលស្រោបដោយបារីយ៉ូមផងដែរ។
- ការសិក្សាពីចលនានៃការលេប (Dynamic swallowing study)៖ អ្នកត្រូវលេបអាហារដែលមានកម្រិតភាពទន់/រឹងខុសៗគ្នាដែលស្រោបដោយបារីយ៉ូម។ ការតេស្តនេះបង្ហាញពីដំណើរការនៃអាហារទាំងនោះនៅពេលឆ្លងកាត់បំពង់ក។ រូបភាពទាំងនោះអាចបង្ហាញពីបញ្ហានៃការសម្របសម្រួលសាច់ដុំមាត់ និងបំពង់ករបស់អ្នក ហើយពិនិត្យមើលថាតើមានអាហារចូលទៅក្នុងផ្លូវដង្ហើមដែរឬទេ។
- ការឆ្លុះបំពង់អាហារ (Endoscopy)៖ គ្រូពេទ្យនឹងដាក់ឧបករណ៍ឆ្លុះអង់ដូស្កុបដែលជាឧបករណ៍តូច រលោង និងមានពន្លឺ បញ្ចូលតាមបំពង់ករបស់អ្នកដើម្បីពិនិត្យមើលបំពង់អាហារ។ គ្រូពេទ្យអាចនឹងកាត់យកសាច់បន្តិច ដើម្បីធ្វើកោសល្យវិច័យពិនិត្យរកមើលការរលាកបំពង់អាហារ ដុំសាច់ ឬការរួមតូចនៃបំពង់អាហារ។
- ការវាស់សម្ពាធបំពង់អាហារ (Manometry)៖ ដើម្បីវាស់ស្ទង់ការកន្ត្រាក់សាច់ដុំនៃបំពង់អាហារនៅពេលអ្នកលេប បំពង់តូចមួយត្រូវបានដាក់ចូលទៅក្នុងបំពង់អាហាររបស់អ្នក ហើយភ្ជាប់ទៅនឹងឧបករណ៍កត់ត្រាសម្ពាធ។
- ការវាយតម្លៃការលេបដោយឧបករណ៍ឆ្លុះមានសរសៃនាំពន្លឺ (FEES)៖ គ្រូពេទ្យអាចនឹងពិនិត្យមើលបំពង់ករបស់អ្នកដោយប្រើឧបករណ៍ឆ្លុះដែលមានកាមេរ៉ាពិសេស និងពន្លឺ នៅពេលដែលអ្នកព្យាយាមលេប។
- ការថតរូបភាពវេជ្ជសាស្ត្រ៖ ការថត MRI ប្រើប្រាស់ដែនម៉ាញេទិក និងរលកវិទ្យុដើម្បីផ្តល់រូបភាពច្បាស់ៗនៃសរីរាង្គ និងជាលិកា រីឯការថត CT scan បញ្ចូលគ្នានូវការថតកាំរស្មីអ៊ិចជាច្រើនសន្លឹកជាមួយនឹងការកែច្នៃតាមកុំព្យូទ័រ ដើម្បីបង្កើតជារូបភាពកាត់ទទឹងនៃឆ្អឹង និងជាលិកាទន់ៗនៃរាងកាយរបស់អ្នក។
ការព្យាបាល
ប្រភេទជាក់លាក់ ឬមូលហេតុបង្កនៃបញ្ហាក្នុងការលេបរបស់អ្នក នឹងជាអ្នកកំណត់នូវវិធីសាស្ត្រព្យាបាលដ៏សមស្របសម្រាប់ជំងឺនេះ។
បញ្ហាក្នុងការលេបផ្នែកមាត់ និងបំពង់ក
ប្រសិនបើអ្នកត្រូវបានគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថាមានបញ្ហាក្នុងការលេបផ្នែកមាត់ និងបំពង់ក គ្រូពេទ្យអាចនឹងណែនាំឱ្យអ្នកស្វែងរកជំនួយពីអ្នកជំនាញព្យាបាលការនិយាយ ឬការលេប។ ជម្រើសនៃការព្យាបាលរួមមាន៖
- ការហ្វឹកហាត់បច្ចេកទេសលេប៖ អ្នកអាចរៀនពីរបៀបទំពាអាហារឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ឬរបៀបរៀបចំឥរិយាបថរាងកាយ និងក្បាល ដើម្បីជួយឱ្យការលេបកាន់តែងាយស្រួល។ ប្រសិនបើអ្នកមានបញ្ហាក្នុងការលេបដែលបង្កឡើងដោយលក្ខខណ្ឌប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ ដូចជាជំងឺ Parkinson ឬជំងឺ Alzheimer ការធ្វើលំហាត់ប្រាណ និងយុទ្ធសាស្ត្រលេបថ្មីៗអាចជួយបាន។
- លំហាត់រៀនលេប៖ លំហាត់ប្រាណដែលផ្តោតលើសរសៃប្រសាទដែលជំរុញការឆ្លុះបញ្ចាំងនៃការលេប ឬជួយអ្នកក្នុងការសម្របសម្រួលសាច់ដុំលេប អាចផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ច្រើន។
បញ្ហាក្នុងការលេបផ្នែកបំពង់អាហារ
ជម្រើសនៃការព្យាបាលសម្រាប់បញ្ហាក្នុងការលេបផ្នែកបំពង់អាហារអាចរួមមាន៖
- ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ៖ ការលំបាកក្នុងការលេបដែលពាក់ព័ន្ធនឹងជំងឺ GERD អាចគ្រប់គ្រងបានជាមួយនឹងថ្នាំលេបតាមវេជ្ជបញ្ជាដែលជួយកាត់បន្ថយអាស៊ីតក្រពះ។ ថ្នាំទាំងនេះអាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងរយៈពេលយូរ។ ចំពោះការរលាកបំពង់អាហារដោយសារកោសិកាឈាមស អាចប្រើថ្នាំ Corticosteroids ចំណែកឯថ្នាំពន្ធូរការកន្ត្រាក់សាច់ដុំ អាចមានប្រយោជន៍សម្រាប់ការព្យាបាលការកន្ត្រាក់បំពង់អាហារ។
- របបអាហារ៖ អាស្រ័យលើមូលហេតុនៃបញ្ហាក្នុងការលេប គ្រូពេទ្យអាចណែនាំរបបអាហារជាក់លាក់មួយដើម្បីជួយសម្រួលដល់រោគសញ្ញារបស់អ្នក។ ការផ្លាស់ប្តូររបបអាហារអាចត្រូវបានប្រើជាការព្យាបាលសម្រាប់ជំងឺ Eosinophilic esophagitis។
- ការវះពង្រីកបំពង់អាហារ៖ គ្រូពេទ្យអាចប្រើឧបករណ៍ឆ្លុះដែលមានភ្ជាប់ប៉េងប៉ោងពិសេស ដើម្បីពង្រីកបំពង់អាហាររបស់អ្នកដោយថ្នមៗ ដើម្បីព្យាបាលការរួមតូចនៃបំពង់អាហារ ឬសាច់ដុំខ្ទប់ដែលតឹងខ្លាំង (Achalasia)។
- ការវះកាត់៖ អ្នកអាចនឹងត្រូវការការវះកាត់ដើម្បីបើកផ្លូវបំពង់អាហារ ប្រសិនបើអ្នកមានដុំសាច់ក្នុងបំពង់អាហារ ជំងឺ Achalasia ឬមានថង់ដុះនៅបំពង់ក។
បញ្ហាក្នុងការលេបធ្ងន់ធ្ងរ
ប្រសិនបើទោះបីជាមានការព្យាបាលហើយក៏ដោយ ប៉ុន្តែអ្នកនៅតែបន្តជួបការលំបាកក្នុងការទទួលទានអាហារ ឬភេសជ្ជៈឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ដោយសារតែបញ្ហាក្នុងការលេប គ្រូពេទ្យអាចណែនាំឱ្យប្រើបំពង់អាហារ (Feeding tube)។ បំពង់អាហារអនុញ្ញាតឱ្យបញ្ជូនសារធាតុចិញ្ចឹមដោយផ្ទាល់ទៅក្នុងក្រពះ ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ដំណើរការនៃការលេបឡើយ។
ការវះកាត់
ក្នុងករណីមានជំងឺមហារីកបំពង់អាហារ ឬលក្ខខណ្ឌដែលបណ្តាលឱ្យរួមតូច ឬស្ទះបំពង់ក ដូចជាដុះឆ្អឹងបន្ថែម ការខ្វិនខ្សែសំឡេង ថង់ដុះនៅបំពង់ក (Diverticula) ជំងឺ GERD ឬជំងឺ Achalasia ការវះកាត់អាចជារឿងចាំបាច់ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានៃការលេប។ បន្ទាប់ពីការវះកាត់ ការព្យាបាលផ្នែកការនិយាយ និងការលេប ជាញឹកញាប់ផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើន។
នីតិវិធីនៃការវះកាត់ជាក់លាក់ដែលត្រូវប្រើ គឺអាស្រ័យទៅលើមូលហេតុបង្កនៃបញ្ហានៃការលេប។ ឧទាហរណ៍នៃអន្តរាគមន៍វះកាត់សម្រាប់បញ្ហានៃការលេបរួមមាន៖
- ការវះកាត់សាច់ដុំបំពង់អាហារដោយឧបករណ៍ឆ្លុះ៖ សម្រាប់អ្នកជំងឺ Achalasia ដែលសាច់ដុំខ្ទប់បំពង់អាហារមិនព្រមបើកដើម្បីបញ្ជូនអាហារទៅក្នុងក្រពះ វិធីសាស្ត្រនេះតម្រូវឱ្យមានការកាត់សាច់ដុំនៅផ្នែកខាងក្រោមបំពង់អាហារ (សាច់ដុំខ្ទប់)។
- ការវះកាត់សាច់ដុំបំពង់អាហារតាមរយៈមាត់ (POEM)៖ ដើម្បីព្យាបាលជំងឺ Achalasia គ្រូពេទ្យវះកាត់ ឬអ្នកជំនាញខាងក្រពះពោះវៀន នឹងដាក់បញ្ចូលឧបករណ៍ឆ្លុះតាមមាត់ ចុះទៅក្នុងបំពង់ក និងធ្វើការវះកាត់នៅស្រទាប់ខាងក្នុងនៃបំពង់អាហារ។ បន្ទាប់មក គ្រូពេទ្យនឹងកាត់សាច់ដុំនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃសាច់ដុំខ្ទប់បំពង់អាហារ ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងទៅនឹងវិធី Heller myotomy ដែរ។
- ការវះពង្រីកបំពង់អាហារ៖ ឧបករណ៍ឆ្លុះដែលមានពន្លឺត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបំពង់អាហារ ហើយប៉េងប៉ោងដែលភ្ជាប់ជាមួយវាត្រូវបានបំប៉ោងឡើងដើម្បីពង្រីកវា។ វិធីសាស្ត្រនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីព្យាបាលសាច់ដុំខ្ទប់បំពង់អាហារដែលតឹងខ្លាំង (Achalasia), ការរួមតូចនៃបំពង់អាហារ ក្រវ៉ាត់ជាលិកាមិនធម្មតានៅចំណុចប្រសព្វនៃបំពង់អាហារ និង Schatzki’s ring និងបញ្ហាចលនានៃការលេប។ ដើម្បីព្យាបាលការរួមតូច និងក្រវ៉ាត់ជាលិកា បំពង់វែងៗដែលមានភាពបត់បែន និងមានអង្កត់ផ្ចិតខុសៗគ្នា ក៏អាចត្រូវបានដាក់បញ្ចូលតាមមាត់ទៅក្នុងបំពង់អាហារផងដែរ។
- ការដាក់រឺស័រទប់បំពង់អាហារ៖ បំពង់អាហារដែលរួមតូច ឬស្ទះ ក៏អាចត្រូវបានទប់ឱ្យបើកចំហរដោយគ្រូពេទ្យជំនាញ តាមរយៈការដាក់បញ្ចូលបំពង់ដែលធ្វើពីដែក ឬផ្លាស្ទិក។ រឺស័រ (Stent) ខ្លះនឹងត្រូវយកចេញវិញនៅពេលក្រោយ ប៉ុន្តែខ្លះទៀតគឺដាក់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកដែលមានជំងឺមហារីកបំពង់អាហារ។
- ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ OnabotulinumtoxinA (Botox)៖ វិធីនេះអាចប្រើដើម្បីព្យាបាលជំងឺ Achalasia ដោយការចាក់ថ្នាំដើម្បីពន្ធូរសាច់ដុំខ្ទប់នៅចុងបំពង់អាហារ។ ទោះបីជាវិធីនេះមិនសូវប៉ះពាល់ខ្លាំងដូចការវះកាត់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាអាចនឹងតម្រូវឱ្យមានការចាក់បន្ថែមទៀត ហើយការស្រាវជ្រាវបន្ថែមនៅតែត្រូវបានទាមទារ។
