ជំងឺសន្ទះបេះដូងអ័រទីក

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យសម្រាប់ជំងឺសន្ទះបេះដូងអ័រទីកទាំងពីរប្រភេទគឺដូចគ្នា។ ជាទូទៅ គ្រូពេទ្យនឹងធ្វើការពិនិត្យរាងកាយ សាកសួរអំពីសញ្ញា និងរោគសញ្ញា ព្រមទាំងប្រវត្តិវេជ្ជសាស្ត្រ ដើម្បីកំណត់ថា តើអ្នកជំងឺមានជំងឺសន្ទះបេះដូងអ័រទីកដែរឬទេ

ប្រសិនបើក្នុងអំឡុងពេលពិនិត្យ គ្រូពេទ្យជំនាញបានឮសម្លេងខ្សឹបនៃបេះដូង (Heart murmur – សម្លេងខុសប្រក្រតីនៃលំហូរឈាមក្នុងបេះដូង) អ្នកជំងឺនឹងត្រូវបានបញ្ជូនទៅជួបគ្រូពេទ្យឯកទេសបេះដូង

ជំងឺសន្ទះបេះដូងអ័រទីកអាចត្រូវបានរកឃើញតាមរយៈការធ្វើតេស្តមួយចំនួន រួមមាន៖

• ការថតអេកូបេះដូង: ជាប្រភេទអេកូដែលពិនិត្យមើលសន្ទះបេះដូងអ័រទីក និងសរសៃឈាមអាអកឱ្យកាន់តែជិត ដើម្បីកំណត់កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺ
• ការវាស់ចង្វាក់បេះដូង ECG ឬ EKG: នីតិវិធីនេះកត់ត្រាសកម្មភាពអគ្គិសនីរបស់បេះដូង។ គ្រូពេទ្យនឹងដាក់ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា Electrodes នៅលើទ្រូង កដៃ និងជើង រួចភ្ជាប់ទៅកាន់ម៉ូនីទ័រដើម្បីបង្ហាញចង្វាក់បេះដូង
• ការថតកាំរស្មីអ៊ិចទ្រូង: ជាការថតរូបភាពបេះដូង និងសួត។ លទ្ធផលតេស្តជួយឱ្យគ្រូពេទ្យកំណត់ថាតើបេះដូងរីកធំដែរឬទេ ដែលវាអាចជាសញ្ញានៃជំងឺសន្ទះបេះដូង ឬការខ្សោយបេះដូង
• ការថត MRI បេះដូង: បង្កើតរូបភាពបេះដូងយ៉ាងច្បាស់លាស់ដោយប្រើដែនម៉ាញេទិក និងរលកវិទ្យុ ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃជំងឺសន្ទះបេះដូង និងទំហំសរសៃឈាមអាអក
• ការថត CT scan បេះដូង: ប្រើកាំរស្មីអ៊ិចដើម្បីបង្កើតរូបភាពលម្អិតនៃបេះដូង និងសន្ទះបេះដូង ដែលជួយពិនិត្យសរសៃឈាមអាអកឱ្យកាន់តែច្បាស់។ វាអាចវាយតម្លៃកម្រិតកាល់ស្យូមនៅសន្ទះបេះដូង កម្រិតរួមតូចនៃសន្ទះបេះដូង និងទំហំសរសៃឈាមអាអក
• ការធ្វើតេស្តពេលហាត់ប្រាណ (Exercise or Stress tests): ជាការវាស់ចង្វាក់បេះដូង ឬធ្វើអេកូ ខណៈពេលអ្នកជំងឺដើរលើម៉ាស៊ីនដើរ ឬជិះកង់ហាត់ប្រាណ។ វាជួយឱ្យដឹងថា តើបេះដូងឆ្លើយតបយ៉ាងណាចំពោះការបញ្ចេញកម្លាំង និងថាតើការហាត់ប្រាណបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញាដែរឬទេ
• ការសុងបេះដូង (Cardiac catheterization): ការបញ្ចូលបំពង់តូចស្ដើង (Catheter) តាមសរសៃឈាម (ជាទូទៅនៅដៃ ឬក្រលៀន) ទៅកាន់បេះដូង។ វិធីនេះផ្ដល់ព័ត៌មានលម្អិតអំពីលំហូរឈាម និងមុខងារបេះដូង ហើយក៏អាចប្រើសម្រាប់ការព្យាបាលបេះដូងមួយចំនួនផងដែរ

ការបែងចែកដំណាក់កាល

បន្ទាប់ពីការធ្វើតេស្តបានបញ្ជាក់ពីរោគវិនិច្ឆ័យ គ្រូពេទ្យនឹងកំណត់ដំណាក់កាលនៃជំងឺ។ ការបែងចែកដំណាក់កាលជួយឱ្យគ្រូពេទ្យជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រព្យាបាលដែលសមស្របបំផុត

ដំណាក់កាលចម្បងទាំង ៤ នៃជំងឺសន្ទះបេះដូងមានដូចខាងក្រោម៖

• ដំណាក់កាល A: អ្នកជំងឺស្ថិតក្នុងហានិភ័យនៃជំងឺសន្ទះបេះដូង។ ចាត់ថ្នាក់ជា “ស្ថិតក្នុងហានិភ័យ”
• ដំណាក់កាល B: ជំងឺសន្ទះបេះដូងកម្រិតស្រាល ឬមធ្យម។ មិនទាន់មានរោគសញ្ញាឡើយ។ ចាត់ថ្នាក់ជា “កំពុងវិវត្ត”
• ដំណាក់កាល C: ទោះបីជាគ្មានរោគសញ្ញា ប៉ុន្តែស្ថានភាពជំងឺស្ថិតក្នុងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ។ ចាត់ថ្នាក់ជា “ធ្ងន់ធ្ងរតែគ្មានរោគសញ្ញា”
• ដំណាក់កាល D: ជំងឺសន្ទះបេះដូងបង្ហាញសញ្ញា និងរោគសញ្ញាច្បាស់លាស់ក្នុងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ។ ចាត់ថ្នាក់ជា “ធ្ងន់ធ្ងរ និងមានរោគសញ្ញា”

ការព្យាបាល

ការព្យាបាលជំងឺសន្ទះបេះដូងអ័រទីក រួមមានការតាមដានសុខភាព ការផ្លាស់ប្តូររបបអាហារ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ ការវះកាត់ និងនីតិវិធីវេជ្ជសាស្ត្រផ្សេងៗទៀត។ អ្នកដែលមានជំងឺនេះ គួរតែទទួលបានការពិគ្រោះ និងព្យាបាលជាមួយគ្រូពេទ្យឯកទេសបេះដូង។ ការព្យាបាលនឹងអាស្រ័យទៅលើកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ ដំណាក់កាលនៃជំងឺ រោគសញ្ញា និងស្ថានភាពទូទៅរបស់អ្នកជំងឺ

ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ

គ្រូពេទ្យឯកទេសអាចនឹងចេញវេជ្ជបញ្ជាឱ្យប្រើថ្នាំ ប្រសិនបើជំងឺសន្ទះបេះដូងអ័រទីកស្ថិតក្នុងកម្រិតស្រាលទៅមធ្យម ឬមិនទាន់មានរោគសញ្ញា។ ការពិនិត្យសុខភាពឱ្យបានទៀងទាត់គឺជារឿងចាំបាច់ ដើម្បីតាមដានជំងឺឱ្យបានដិតដល់។ ថ្នាំត្រូវបានប្រើដើម្បីព្យាបាលរោគសញ្ញាដែលបង្កដោយជំងឺនេះ ដូចជាការគ្រប់គ្រងសម្ពាធឈាម ការបង្ការចង្វាក់បេះដូងមិនទៀងទាត់ ការបញ្ចេញជាតិទឹកដែលលើសចេញពីរាងកាយ (ដែលវាអាចធ្វើឱ្យបេះដូងធ្វើការធ្ងន់) ឬដើម្បីបង្ការផលវិបាកផ្សេងៗទៀត

ការវះកាត់

ស្ថានភាពសន្ទះបេះដូងអ័រទីក អាចនឹងទាមទារការជ្រៀតជ្រែកដោយការវះកាត់ ឬការប្រើបំពង់សុង (Catheter) ដើម្បីជួសជុល ឬផ្លាស់ប្តូរ ទោះបីជាមានរោគសញ្ញាឬមិនមានក៏ដោយ។ ការវះកាត់សន្ទះបេះដូងអ័រទីក ច្រើនតែធ្វើឡើងតាមរយៈការវះកាត់បើកទ្រូង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សម្រាប់ករណីខ្លះ វិធីសាស្ត្រប្រើបំពង់បូម ឬការវះកាត់បេះដូងដែលមានការប៉ះទង្គិចតិចតួច (Minimally invasive) ដែលប្រើមុខរបួសតូចជាងការវះកាត់បើកទ្រូង អាចត្រូវបានប្រើដើម្បីផ្លាស់ប្តូរសន្ទះបេះដូង។ ការពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យឯកទេសអំពីហានិភ័យ និងអត្ថប្រយោជន៍នៃនីតិវិធីនីមួយៗ នឹងជួយឱ្យអ្នកជំងឺជ្រើសរើសជម្រើសដ៏ល្អបំផុត

• ការជួសជុលសន្ទះបេះដូងអ័រទីក: ជាទូទៅត្រូវធ្វើឡើងតាមរយៈការវះកាត់បើកទ្រូង ដើម្បីកែទម្រង់ និងមុខងារនៃសន្ទះបេះដូងឡើងវិញ។ ទោះយ៉ាងណា ការវះកាត់ដែលមានការប៉ះទង្គិចតិចតួចក៏ជាជម្រើសមួយដែរ។ បច្ចេកទេសដែលមានការប៉ះទង្គិចតិចបំផុតហៅថា Balloon valvuloplasty អាចត្រូវបានប្រើចំពោះទារក និងកុមារដែលមានបញ្ហារួមតូចសន្ទះបេះដូង ដើម្បីបើកសន្ទះបេះដូងដែលស្ទះនោះ។ គ្រូពេទ្យនឹងបញ្ចូលបាល់ឡុង រួចបំប៉ោងវាដើម្បីពង្រីកមាត់សន្ទះបេះដូង បន្ទាប់មកបញ្ចេញខ្យល់វិញ និងដកវាចេញ។ មនុស្សពេញវ័យដែលឈឺធ្ងន់ធ្ងរពេកមិនអាចវះកាត់បាន ឬអ្នកដែលកំពុងរង់ចាំការប្តូរសន្ទះបេះដូង ក៏អាចទទួលការជួសជុលតាមបច្ចេកទេសបាល់ឡុងនេះដែរ
• ការប្តូរសន្ទះបេះដូងអ័រទីក: ជាធម្មតាត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការវះកាត់បើកទ្រូង ដើម្បីយកសន្ទះបេះដូងដែលខូចចេញ និងជំនួសមកវិញនូវសន្ទះបេះដូងថ្មី ដែលអាចជាសន្ទះបេះដូងសិប្បនិម្មិត ឬសន្ទះបេះដូងជាលិកាសត្វ (Biological valve)។ ក្នុងករណីខ្លះ នីតិវិធី Ross procedure ត្រូវបានប្រើដោយការយកសន្ទះបេះដូងអ័រទីកដែលខូចចេញ និងជំនួសវិញដោយសន្ទះបេះដូងសួត (Pulmonary valve) របស់អ្នកជំងឺផ្ទាល់
• ការប្តូរសន្ទះបេះដូងតាមរយៈបំពង់សុង (TAVR): គឺជាការវះកាត់ដែលមានការប៉ះទង្គិចតិចតួចបំផុត ដោយប្រើបំពង់សុងដើម្បីដាក់ជំនួសសន្ទះបេះដូងអ័រទីកដែលរួមតូច ជាមួយនឹងសន្ទះបេះដូងជាលិកាជីវសាស្ត្រ។ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងការវះកាត់បើកទ្រូង TAVR ប្រើមុខរបួសតូចជាង។ សម្រាប់អ្នកដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ចំពោះផលវិបាកក្រោយការវះកាត់បេះដូង TAVR អាចជាជម្រើសដ៏ប្រសើរជាង

គ្រូពេទ្យឯកទេសនឹងពិភាក្សាអំពីជម្រើសព្យាបាលទាំងអស់ រួមទាំងហានិភ័យ និងអត្ថប្រយោជន៍នៃប្រភេទសន្ទះបេះដូង និងនីតិវិធីនីមួយៗ ដើម្បីជ្រើសរើសការព្យាបាលដែលសមស្របបំផុតសម្រាប់អ្នក

Doctors who treat this condition