ធ្វើការណាត់ជួប
និយាយជាមួយគ្រូពេទ្យទិដ្ឋភាពទូទៅ
ការឈឺកជើងគឺជាបញ្ហាដែលជួបប្រទះញឹកញាប់បំផុត ដែលអាចបណ្តាលមកពីមូលហេតុផ្សេងៗ រួមមាន របួស ជំងឺរលាកសន្លាក់ និងការសឹកសន្លាក់តាមធម្មជាតិ។ ការឈឺកជើងអាចមកជាមួយការហើម រឹងសន្លាក់ និងពិបាកទ្រាំទ្រទម្ងន់នៅលើជើងដែលរងផលប៉ះពាល់ ដែលជាញឹកញាប់បង្កឱ្យមានការឈឺចាប់នៅពេលដើរ
តើការឈឺកជើងគឺជាអ្វី?
កជើងគឺជាសន្លាក់ដ៏ស្មុគស្មាញមួយដែលផ្សំឡើងដោយ ឆ្អឹង សាច់ដុំ សរសៃពួរ សរសៃប្រសាទ និងសរសៃចង។ ការឈឺកជើង សំដៅលើភាពមិនស្រួល ឬការឈឺចាប់ណាមួយដែលកើតឡើងនៅក្នុងសន្លាក់នេះ។ ការឈឺចាប់អាចបង្ហាញឡើងក្នុងទម្រង់ និងតំបន់ផ្សេងៗគ្នាជុំវិញកជើង អាស្រ័យលើមូលហេតុបង្ក។ រោគសញ្ញាទូទៅដែលច្រើនតែផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងការឈឺកជើង រួមមាន ការរលាក អារម្មណ៍មិននឹងនរ និងជួនកាលមិនអាចទ្រាំទ្រទម្ងន់បាន។ ខណៈពេលដែលករណីស្រាលៗអាចជាសះស្បើយទៅវិញតាមរយៈការសម្រាក ប៉ុន្តែការឈឺចាប់ដែលអូសបន្លាយ ឬធ្ងន់ធ្ងរ អាចជាសញ្ញានៃបញ្ហាសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរដែលទាមទារការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យពីគ្រូពេទ្យ
មូលហេតុ
ការឈឺកជើងអាចបណ្តាលមកពីកត្តាជាច្រើន ចាប់ពីរបួសភ្លាមៗ រហូតដល់ស្ថានភាពសុខភាពរ៉ាំរ៉ៃ។ មូលហេតុទូទៅបំផុតរួមមាន៖
របួស
- ការគ្រេចកជើង៖ ជាការរងរបួសទូទៅបំផុតដែលសរសៃចងត្រូវបានទាញសន្ធឹង ឬដាច់។ វាច្រើនតែកើតឡើងនៅពេលជើងដួលពន្លាត់ ឬព្លាត់ ដែលបណ្តាលឱ្យហើម ជាំ និងពិបាកដើរ
- របួសសរសៃពួរកែងជើង៖ សរសៃពួរ Achilles ភ្ជាប់សាច់ដុំកំភួនជើងទៅនឹងកែងជើង។ ការរលាកសរសៃពួរ ឬការដាច់សរសៃពួរ អាចបង្កឱ្យមានការឈឺចាប់ខ្លាំងនៅផ្នែកខាងក្រោយនៃកជើង
- ការបាក់ឆ្អឹងកជើង៖ ជាការប្រេះ ឬបាក់ឆ្អឹងណាមួយក្នុងចំណោមឆ្អឹងទាំងបីនៃកជើង (ឆ្អឹងស្មង ឆ្អឹងកំភួនជើងតូច ឬឆ្អឹងភ្នែកគោ)។ វាបណ្តាលមកពីការប៉ះទង្គិចខ្លាំងភ្លាមៗ ដែលធ្វើឱ្យឈឺខ្លាំង ហើម ជាំ និងមិនអាចដើរបាន
- ការរលាកថង់ទឹកសន្លាក់៖ ជាការរលាកថង់ទឹកតូចៗដែលជួយសម្រួលការកកិតរវាងឆ្អឹង និងសរសៃពួរ។ វាអាចបណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់ហួសកម្លាំង ការប្តូរស្បែកជើង ឬជំងឺរលាកសន្លាក់
បញ្ហាដែលមិនមែនជារបួស
- ជំងឺរលាកសន្លាក់៖ រួមមានការសឹកឆ្អឹង និងជំងឺរលាកសន្លាក់រ៉ាំរ៉ៃដែលបង្កឱ្យមានការរលាក រឹង និងឈឺសន្លាក់រ៉ាំរ៉ៃ
ជំងឺឡុយពុស៖ ជាជំងឺដែលប្រព័ន្ធការពាររាងកាយវាយប្រហារជាលិកាខ្លួនឯង រួមទាំងសន្លាក់ផងដែរ - បាតជើងសំប៉ែត៖ ស្ថានភាពដែលបាតជើងគ្មានរាងកោង នាំឱ្យមានការប៉ះពាល់ដល់ការតម្រង់ជួរនៃកជើង និងជង្គង់ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការឈឺចាប់
- ជំងឺហ្គោដ៖ បណ្តាលមកពីការកើនឡើងនៃគ្រីស្តាល់អាស៊ីតអ៊ុយរិក ក្នុងសន្លាក់ ដែលបង្កឱ្យមានការឈឺចាប់ខ្លាំង និងហើម
- ការឆ្លងមេរោគ៖ បាក់តេរី វីរុស ឬផ្សិត អាចរីករាលដាលដល់សន្លាក់កជើង បណ្តាលឱ្យមានរោគសញ្ញាហើម ក្រហម ក្តៅ និងគ្រុនក្តៅ
ការព្យាបាលការឈឺកជើង
ការព្យាបាលការឈឺកជើងគឺអាស្រ័យយ៉ាងខ្លាំងទៅលើមូលហេតុ និងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃស្ថានភាពជំងឺ។ សម្រាប់របួសស្រាល ការថែទាំនៅផ្ទះគឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ ប៉ុន្តែសម្រាប់ករណីធ្ងន់ធ្ងរ ឬការឈឺចាប់រ៉ាំរ៉ៃ ការព្យាបាលផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រជំនាញគឺចាំបាច់ណាស់ ដើម្បីធានាបាននូវការជាសះស្បើយ និងបំបាត់ការឈឺចាប់ក្នុងរយៈពេលវែង
ការថែទាំដោយខ្លួនឯង
វិធីសាស្ត្រ R.I.C.E: គឺជាគោលការណ៍បឋមសម្រាប់សង្គ្រោះរបួសស្រួចស្រាវ៖
- សម្រាក (Rest): បញ្ឈប់រាល់សកម្មភាពដែលបង្កការឈឺចាប់ និងជៀសវាងការដាក់ទម្ងន់លើកជើង
- ស្អំទឹកកក (Ice): ប្រើកញ្ចប់ទឹកកករុំដោយក្រណាត់មកស្អំលើកជើងរយៈពេល ១៥ នាទីក្នុងមួយដង និងធ្វើច្រើនដងក្នុងមួយថ្ងៃ ដើម្បីកាត់បន្ថយការហើម
- រុំបង់រឹត (Compression): រុំកជើងថ្នមៗដោយបង់យឺតដើម្បីជួយទ្រទ្រង់ និងគ្រប់គ្រងការហើម
- លើកឱ្យខ្ពស់ (Elevation): លើកកជើងឱ្យខ្ពស់ជាងកម្រិតបេះដូងរបស់អ្នក ដើម្បីកាត់បន្ថយការហើម
ការព្យាបាលផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ
- ការព្យាបាលដោយចលនា៖ អ្នកជំនាញនឹងរៀបចំកម្មវិធីហាត់ប្រាណដើម្បីពង្រឹងសាច់ដុំជុំវិញកជើង បង្កើនភាពបត់បែន និងស្តារចលនាសន្លាក់ឡើងវិញ
- ការដាក់ឱ្យនៅនឹង៖ ក្នុងករណីបាក់ឆ្អឹង ឬគ្រេចធ្ងន់ធ្ងរ គ្រូពេទ្យអាចប្រើបង់រឹង ឧបករណ៍ការពារ ឬការរុំម្សៅដើម្បីរក្សាកជើងឱ្យនឹង
ឧបករណ៍ជំនួយ និងការប្តូរស្បែកជើង៖ ការប្រើទ្រនាប់ស្បែកជើងពិសេស អាចជួយទ្រទ្រង់ប្រអប់ជើង និងកជើង ក៏ដូចជាកាត់បន្ថយសម្ពាធលើសន្លាក់ - ការបូមទឹកចេញពីសន្លាក់៖ គ្រូពេទ្យប្រើម្ជុលដើម្បីបូមទឹកដែលលើសចេញពីសន្លាក់កជើង ដើម្បីកាត់បន្ថយការហើម និងសម្ពាធ
- ការវះកាត់៖ ជាជម្រើសចុងក្រោយសម្រាប់ករណីរ៉ាំរ៉ៃ ឬធ្ងន់ធ្ងរដែលមិនឆ្លើយតបនឹងការព្យាបាលផ្សេងៗ ដូចជាការជួសជុលសរសៃចំណង ឬសរសៃពួរដែលដាច់ និងការតម្រូវឆ្អឹងបាក់
ការបង្ការ
- ត្រូវកម្តៅសាច់ដុំ និងពត់ខ្លួនជានិច្ច មុនពេលចាប់ផ្តើមហាត់ប្រាណ
- ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ការពារឱ្យបានត្រឹមត្រូវ អំឡុងពេលលេងកីឡា និងសកម្មភាពរាងកាយ
- ធ្វើលំហាត់ប្រាណបន្ធូរសាច់ដុំ បន្ទាប់ពីហាត់ប្រាណរួច
- រៀបចំផ្ទះ និងកន្លែងធ្វើការឱ្យមានរបៀប ដើម្បីបង្ការការរអិល ឬជំពប់ដួល
- ប្រើឈើច្រត់ ឬឧបករណ៍ជំនួយការដើរ ប្រសិនបើអ្នកមានបញ្ហាលំនឹង ឬប្រឈមនឹងការដួល
ពេលណាដែលត្រូវទៅជួបគ្រូពេទ្យ
អ្នកគួរតែពិគ្រោះជាមួយ គ្រូពេទ្យឯកទេសខាងឆ្អឹងដែលជំនាញខាងការព្យាបាលប្រអប់ជើង និងកជើង ប្រសិនបើការឈឺចាប់នៅតែបន្ត កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ឬមិនធូរស្រាលតាមពេលវេលា។ អ្នកត្រូវការការថែទាំវេជ្ជសាស្ត្រជាបន្ទាន់ ប្រសិនបើអ្នកមិនអាចដាក់ទម្ងន់លើជើងបានទាល់តែសោះ មានការឈឺចាប់កើតឡើងបន្ទាប់ពីគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងដូចជាដួល ឬគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ និងសង្ស័យថាមានការបាក់ឆ្អឹង
.
