មេរោគ H. pylori ឆ្លងដោយមិនដឹងខ្លួន បង្កើនហានិភ័យជំងឺមហារីកក្រពះ
បាក់តេរី H. pylori និងជំងឺមហារីកក្រពះមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ […]

Table of Contents
ការឆ្លងមេរោគផ្សិតក្នុងទ្វារមាស គឺជាស្ថានភាពមួយដែលបណ្តាលមកពីការលូតលាស់ហួសប្រមាណនៃមេរោគផ្សិត Candida ដែលរំខានដល់តុល្យភាពនៅក្នុងទ្វារមាស។ រោគសញ្ញាជាធម្មតារួមមាន រមាស់ ក្រហាយ រលាក និងធ្លាក់សខាប់។ កត្តាហានិភ័យរួមមាន ការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិក ការប្រែប្រួលអ័រម៉ូន ជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ។ ដោយសារតែរោគសញ្ញាអាចធ្វើត្រាប់តាមការឆ្លងមេរោគផ្សេងទៀត ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យគឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការជ្រើសរើសការព្យាបាលត្រឹមត្រូវ និងកាត់បន្ថយការកើតឡើងវិញឱ្យបានតិចបំផុត
វាជាស្ថានភាពដែលមេរោគផ្សិតនៅក្នុងក្រុម Candida កើនឡើងលើសពីធម្មតា រហូតធ្វើឱ្យទ្វារមាស និងតំបន់ខាងក្រៅនៃប្រដាប់បន្តពូជមានការរលាក។ មេរោគផ្សិតដែលជួបប្រទះជាមូលហេតុញឹកញាប់បំផុតគឺ Candida albicans ដែលអាចរស់នៅតាមធម្មជាតិនៅក្នុងរាងកាយដោយមិនបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញានោះទេ
ជាធម្មតា នៅខាងក្នុងទ្វារមាសមានមីក្រូសរីរាង្គជាច្រើនប្រភេទដែលជួយគ្រប់គ្រងតុល្យភាព និងការពារមិនឱ្យមេរោគផ្សិតកើនឡើងច្រើនពេក។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលតុល្យភាពនេះផ្លាស់ប្តូរ ដូចជាក្រោយពេលប្រើប្រាស់ថ្នាំផ្សះ (ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិក) ការផ្លាស់ប្តូរកម្រិតអ័រម៉ូន ឬប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ មេរោគផ្សិតអាចលូតលាស់កាន់តែច្រើន និងបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញារមាស់ ក្រហាយ រកាំ ឬធ្លាក់សខុសធម្មតា
ស្ថានភាពនេះអាចជួបប្រទះលើស្ត្រីក្នុងវ័យជាច្រើន ជាពិសេសវ័យបន្តពូជ ហើយមិនត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាជំងឺឆ្លងតាមការរួមភេទដោយផ្ទាល់នោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការរួមភេទអាចធ្វើឱ្យរលាកតំបន់ទ្វារមាស និងធ្វើឱ្យរោគសញ្ញាកាន់តែអាក្រក់ទៅៗចំពោះបុគ្គលមួយចំនួន
ទោះបីជាមេរោគផ្សិត Candida ជាមេរោគដែលជួបប្រទះតាមធម្មជាតិក៏ដោយ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលបរិស្ថានខាងក្នុងទ្វារមាសផ្លាស់ប្តូរ មេរោគផ្សិតអាចកើនឡើងរហូតដល់បង្កឱ្យមានការឆ្លងរោគ
ការប្រើប្រាស់ថ្នាំផ្សះ ថ្នាំផ្សះអាចបំផ្លាញបាក់តេរីល្អដែលជួយគ្រប់គ្រងតុល្យភាពខាងក្នុងទ្វារមាស បណ្តាលឱ្យមេរោគផ្សិតកើនឡើងបានងាយស្រួលជាងមុន
ការផ្លាស់ប្តូរកម្រិតអ័រម៉ូន ការមានផ្ទៃពោះ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំការពារកូនប្រភេទអ័រម៉ូន ឬការទទួលបានអ័រម៉ូនអេស្ត្រូសែន អាចធ្វើឱ្យបរិស្ថានខាងក្នុងទ្វារមាសអំណោយផលដល់ការលូតលាស់នៃមេរោគផ្សិត
ជំងឺទឹកនោមផ្អែមដែលគ្រប់គ្រងកម្រិតស្ករបានមិនល្អ កម្រិតស្ករក្នុងឈាមដែលខ្ពស់បន្តបន្ទាប់ អាចបង្កើនឱកាសឱ្យមេរោគផ្សិតលូតលាស់បានកាន់តែច្រើន ដូច្នេះទើបជួបប្រទះការឆ្លងមេរោគសារឡើងវិញជាញឹកញាប់លើអ្នកជំងឺមួយចំនួន
ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរាងកាយចុះខ្សោយ អ្នកដែលប្រើប្រាស់ថ្នាំសង្កត់ភាពស៊ាំ អ្នកជំងឺនៃជំងឺមួយចំនួន ឬអ្នកដែលមានប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ មានហានិភ័យចំពោះការឆ្លងមេរោគផ្សិតច្រើនជាងមនុស្សទូទៅ
ភាពផ្អាប់សើមនៅតំបន់ប្រដាប់បន្តពូជ ការស្លៀកពាក់ខោអាវ ឬខោក្នុងដែលមិនជួយរបាយខ្យល់ចេញចូលបានល្អ ការពាក់ខោអាវសើមរយះពេលយូរ ឬការមានញើសដែលកកកុញ អាចធ្វើឱ្យកើតមានបរិស្ថានដែលសមស្របសម្រាប់ការលូតលាស់នៃមេរោគផ្សិត
ការលាងសម្អាតទ្វារមាស ឬការប្រើប្រាស់ផលិតផលដែលបង្កការរលាក ការលាងសំអាតខាងក្នុងទ្វារមាស ការប្រើប្រាស់សាប៊ូដែលមានទឹកអប់ ឬផលិតផលសំអាតដែលមានសារធាតុគីមីខ្លាំង អាចរំខានដល់តុល្យភាពនៃមីក្រូសរីរាង្គក្នុងទ្វារមាស និងបង្កើនហានិភ័យចំពោះការឆ្លងមេរោគ
រោគសញ្ញារបស់មនុស្សម្នាក់ៗអាចខុសៗគ្នា ចាប់ពីមានរោគសញ្ញាបន្តិចបន្តួច រហូតដល់រោគសញ្ញាដែលរំខានដល់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។
រោគសញ្ញាដែលជួបប្រទះញឹកញាប់ រួមមាន៖
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រោគសញ្ញាទាំងនេះអាចជួបប្រទះក្នុងជំងឺផ្សេងទៀតផងដែរ ដូចជា ស្ថានភាពរលាកទ្វារមាសដោយសារបាក់តេរី ការឆ្លងរោគប៉ារ៉ាស៊ីត ឬជំងឺឆ្លងតាមការរួមភេទ ដូច្នេះមិនគួរធ្វើការវិនិច្ឆ័យពីរោគសញ្ញាតែមួយមុខនោះទេ
នៅក្នុងករណីខ្លះដែលមានរោគសញ្ញាមិនធ្ងន់ធ្ងរ រោគសញ្ញាអាចធូរស្រាលបាននៅពេលកត្តាជម្រុញថយចុះ ប៉ុន្តែជាទូទៅមិនគួររង់ចាំឱ្យរោគសញ្ញាជាសះស្បើយដោយខ្លួនឯងនោះទេ ព្រោះមេរោគផ្សិតអាចនៅតែបន្តកើនឡើង និងធ្វើឱ្យរោគសញ្ញាត្រឡប់មកកើតឡើងវិញក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី
ប្រសិនបើមានអាការរមាស់ ធ្លាក់សខុសធម្មតា ឬរោគសញ្ញារំខានដល់ការរស់នៅបន្តបន្ទាប់គ្នាជាច្រើនថ្ងៃ គួរតែទៅជួបគ្រូពេទ្យឯកទេសរោគស្ត្រីដើម្បីស្វែងរកមូលហេតុពិតប្រាកដ ព្រោះអាការធ្លាក់សខុសធម្មតាមិនមែនកើតចេញពីមេរោគផ្សិតតែមួយមុខនោះទេ។ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំដោយខ្លួនឯងដោយមិនបានទទួលការវិនិច្ឆ័យ អាចធ្វើឱ្យការព្យាបាលមិនចំមូលហេតុ និងធ្វើឱ្យរោគសញ្ញាអូសបន្លាយពេលយូរ
បន្ថែមពីនេះ ប្រសិនបើកើតឡើងញឹកញាប់ ដូចជាលើសពី ៣–៤ ដងក្នុងមួយឆ្នាំ គ្រូពេទ្យអាចពិចារណាស្វែងរកកត្តាហានិភ័យបន្ថែម ដូចជា ជំងឺទឹកនោមផ្អែម ស្ថានភាពប្រព័ន្ធភាពស៊ាំខុសធម្មតា ឬការឆ្លងមេរោគផ្សិតប្រភេទទម្រង់ដែលឆ្លើយតបនឹងថ្នាំខុសពីប្រភេទដែលជួបប្រទះញឹកញាប់
អាការធ្លាក់សខុសធម្មតាមិនមែនកើតចេញពីមេរោគផ្សិតតែមួយមុខនោះទេ ការឆ្លងរោគបាក់តេរីក្នុងទ្វារមាស ក៏ជាមូលហេតុមួយទៀតដែលជួបប្រទះញឹកញាប់ និងមានវិធីសាស្ត្រព្យាបាលខុសគ្នា។ ការសង្កេតលក្ខណៈរោគសញ្ញាបឋមអាចជួយឱ្យយល់ពីភាពខុសគ្នាបាន ប៉ុន្តែមិនអាចប្រើដើម្បីបញ្ជាក់ការវិនិច្ឆ័យជំនួសឱ្យការពិនិត្យដោយគ្រូពេទ្យបានឡើយ
ខណៈពេលដែលស្ថានភាពនេះអាចប៉ះពាល់ដល់ស្ត្រីទាំងអស់ ក្រុមខ្លះងាយនឹងរងផលប៉ះពាល់ រួមមាន៖
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យមិនផ្អែកលើរោគសញ្ញាតែមួយមុខនោះទេ។ គ្រូពេទ្យនឹងយកប្រវត្តិវេជ្ជសាស្ត្រលម្អិត និងធ្វើការពិនិត្យរាងកាយ ដើម្បីច្រានចោលស្ថានភាពស្រដៀងគ្នា
គោលការណ៍វាយតម្លៃអាចរួមមាន៖
ការវិនិច្ឆ័យដែលត្រឹមត្រូវមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះជំងឺជាច្រើនប្រភេទអាចបង្កឱ្យមានការធ្លាក់ស ឬអាការរមាស់ដូចៗគ្នា ប៉ុន្តែប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រព្យាបាលខុសៗគ្នា
ក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង មជ្ឈមណ្ឌលសុខភាពស្ត្រី មន្ទីរពេទ្យអន្ដរជាតិវេជ្ជថានី ផ្តល់អាទិភាពលើការវាយតម្លៃស្វែងរកមូលហេតុនៃអាការធ្លាក់សខុសធម្មតាជាប្រព័ន្ធ ដើម្បីបែងចែកជំងឺដែលមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នា និងជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រព្យាបាលឱ្យសមស្របសម្រាប់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ
វិធីសាស្ត្រព្យាបាលអាស្រ័យលើកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃរោគសញ្ញា ភាពញឹកញាប់នៃការត្រឡប់មកកើតឡើងវិញ រួមទាំងប្រភេទនៃមេរោគផ្សិតដែលជាមូលហេតុ ដោយគ្រូពេទ្យនឹងពិចារណាវិធីព្យាបាលដែលសមស្របសម្រាប់អ្នកជំងឺនីមួយៗ
ការព្យាបាលចម្បងគឺការប្រើប្រាស់ថ្នាំប្រឆាំងមេរោគផ្សិត ដែលអាចស្ថិតក្នុងទម្រង់៖
អ្នកជំងឺគួរតែប្រើប្រាស់ថ្នាំតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ ឬឱសថការីឱ្យបានគ្រប់ចំនួន ដ្បិតតែរោគសញ្ញាបានធូរស្រាលហើយក៏ដោយ ព្រោះការឈប់ប្រើថ្នាំដោយខ្លួនឯងអាចធ្វើឱ្យមេរោគផ្សិតត្រឡប់មកកើនឡើងចំនួន និងបង្កឱ្យមានការឆ្លងមេរោគសារឡើងវិញបាន
ប្រសិនបើមានការឆ្លងមេរោគសារឡើងវិញចាប់ពី ៣–៤ ដងក្នុងមួយឆ្នាំឡើងទៅ គ្រូពេទ្យអាចពិចារណាពិនិត្យស្វែងរកកត្តាដែលបណ្តាលឱ្យកើតមានការឆ្លងរោគសារឡើងវិញ ដូចជា៖
នៅក្នុងករណីខ្លះ អាចតម្រូវឱ្យទទួលការព្យាបាលបន្តបន្ទាប់ក្នុងរយៈពេលយូរជាងមុន ដើម្បីកាត់បន្ថយឱកាសនៃការត្រឡប់មកកើតឡើងវិញម្តងទៀត
ការថែទាំខ្លួនឯងអមជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់ថ្នាំ ជួយឱ្យរោគសញ្ញាធូរស្រាល និងកាត់បន្ថយការរលាកបាន
អនុសាសន៍ដែលគួរប្រតិបត្តិ រួមមាន៖
ការផ្លាស់ប្តូរនៃអ័រម៉ូនអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ ធ្វើឱ្យមេរោគផ្សិត Candida លូតលាស់បានងាយស្រួលជាងមុន ដូច្នេះទើបជួបប្រទះការឆ្លងមេរោគផ្សិតក្នុងទ្វារមាសបានញឹកញាប់ជាងស្ត្រីទូទៅ
ទោះបីជាការឆ្លងមេរោគភាគច្រើនមិនប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ទារកក្នុងផ្ទៃក៏ដោយ ប៉ុន្តែអ្នកជំងឺច្រើនតែមានអាការរមាស់ ក្រហាយ និងធ្លាក់សខុសធម្មតា ដែលអាចរំខានដល់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ និងបង្កើនហានិភ័យចំពោះការឆ្លងមេរោគផ្សេងទៀតរួមជាមួយ ប្រសិនបើទុកចោលយូរ
នៅពេលមានអាការខុសធម្មតាអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ គួរតែទៅជួបគ្រូពេទ្យឯកទេសរោគស្ត្រីដើម្បីទទួលការវិនិច្ឆ័យ និងជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រព្យាបាលឱ្យសមស្រប ព្រោះថ្នាំមួយចំនួនអាចមិនសមស្របសម្រាប់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះនោះទេ ជាពិសេសការប្រើប្រាស់ថ្នាំលេបដោយមិនបានទទួលការណែនាំពីគ្រូពេទ្យ
ទោះបីជាមិនអាចការពារបានទាំងអស់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែការកាត់បន្ថយកត្តាហានិភ័យអាចជួយកាត់បន្ថយឱកាសកើតឡើងវិញបាន
វិធីសាស្ត្រដែលណែនាំ រួមមាន៖
អាការរមាស់ ឬធ្លាក់សខុសធម្មតាមិនមែនមានមូលហេតុចេញពីមេរោគផ្សិតតែមួយមុខនោះទេ។ ការទៅជួបគ្រូពេទ្យចាប់តាំងពីចាប់ផ្តើមមានរោគសញ្ញា នឹងជួយឱ្យទទួលបានការវិនិច្ឆ័យ និងព្យាបាលយ៉ាងសមស្រប
គួរតែចូលទទួលការពិនិត្យនៅពេលមានរោគសញ្ញាដូចខាងក្រោម៖
ការពិនិត្យដោយគ្រូពេទ្យឯកទេសរោគស្ត្រី ជួយបែងចែកជំងឺដែលមានរោគសញ្ញាស្រដៀងគ្នា ដូចជា ការឆ្លងរោគបាក់តេរី ការឆ្លងរោគប៉ារ៉ាស៊ីត ឬជំងឺឆ្លងតាមការរួមភេទ ដែលតម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រព្យាបាលខុសៗគ្នា
មិនត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាជំងឺឆ្លងតាមការរួមភេទ (STI) ដោយផ្ទាល់នោះទេ ព្រោះមេរោគ Candida ជាមេរោគដែលជួបប្រទះតាមធម្មជាតិនៅក្នុងរាងកាយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការរួមភេទអាចធ្វើឱ្យអាការកាន់តែអាក្រក់ខ្លាំងឡើងនៅក្នុងករណីខ្លះ ហើយនៅក្នុងករណីខ្លះទៀត អាចមានការចម្លងមេរោគរវាងដៃគូរួមភេទបាន
រោគសញ្ញាដែលមិនធ្ងន់ធ្ងរអាចធូរស្រាលបាននៅក្នុងករណីខ្លះ ប៉ុន្តែភាគច្រើនមិនជាសះស្បើយដោយខ្លួនឯងទាំងស្រុងនោះទេ។ ប្រសិនបើទុកចោល រោគសញ្ញាអាចអូសបន្លាយពេលយូរជាងមុន ឬត្រឡប់មកកើតឡើងវិញ ដូច្នេះគួរតែទៅជួបគ្រូពេទ្យនៅពេលមានរោគសញ្ញាបន្តបន្ទាប់ ឬកើតឡើងញឹកញាប់
មិនប្រាកដតែងតែបែបនោះទេ។ មូលហេតុចម្បងកើតចេញពីអតុល្យភាពនៃមីក្រូសសរីរាង្គក្នុងទ្វារមាស ដែលអាចពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រើប្រាស់ថ្នាំផ្សះ ការផ្លាស់ប្តូរកម្រិតអ័រម៉ូន ជំងឺទឹកនោមផ្អែម ឬប្រព័ន្ធភាពស៊ាំនៃរាងកាយ ច្រើនជាងការថែទាំអនាម័យតែមួយមុខ