ការឈឺខ្នងប្រភេទណា ប្រឈមនឹង បញ្ហាលៀនឌីសគាបសរសៃប្រសាទ
បញ្ហាលៀនឌីសគាបសរសៃប្រសាទ គឺជាអ្វី? ឌីសឆ្អឹងខ្នងដើរតួដូច […]
Table of Contents
ជំងឺត្បៀតសរសៃឈាមខួរក្បាល អាចកើតឡើងចំពោះមនុស្សគ្រប់គ្នា ជាពិសេសអ្នកដែលមានជំងឺប្រចាំកាយ ឬមានួទម្លាប់រស់នៅដែលបង្កើនហានិភ័យ។ នៅពេលចាប់ផ្តើមមានរោគសញ្ញាដូចជាស្ពឹក ខ្សោយមួយចំហៀងខ្លួន ឬមិនអាចនិយាយបាន មិនគួរត្រូវបានមើលរំលងឡើយ ព្រោះទាំងនេះអាចជាសញ្ញានៃជំងឺត្បៀតសរសៃឈាមខួរក្បាលដែលត្រូវការការព្យាបាលដែលលឿនបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន
ជំងឺត្បៀតសរសៃឈាមខួរក្បាលកើតឡើងនៅពេលដែលសរសៃឈាមដែលផ្គត់ផ្គង់ឈាមទៅខួរក្បាលរួមតូច ឬស្ទះ ដែលបណ្តាលឱ្យឈាម និងអុកស៊ីសែនទៅចិញ្ចឹមខួរក្បាលមិនគ្រប់គ្រាន់។ នៅពេលដែលខួរក្បាលខ្វះឈាម កោសិកាខួរក្បាលចាប់ផ្តើមខូចខាត ដែលនាំឱ្យមានភាពមិនប្រក្រតីនៅក្នុងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ ដូចជា ការធ្វើចលនា ការទទួលដឹងលឺ ការនិយាយ និងការមើលឃើញ
ការស្ទះសរសៃឈាមខួរក្បាលកើតឡើងនៅពេលដែលខួរក្បាលមិនអាចទទួលបានឈាមគ្រប់គ្រាន់ដោយសារតែការរួមតូច ឬមានការស្ទះសរសៃឈាម ធ្វើឪ្យកោសិកាខួរក្បាលទទួលបានអុកស៊ីសែន និងសារធាតុចិញ្ចឹមតិចជាងមុន ដែលនាំឱ្យកោសិកាខួរក្បាលខូចខាត។ នេះអាចបណ្តាលមកពីកត្តាជាច្រើន រួមមាន៖
ការប្រមូលផ្តុំនៃបន្ទះខ្លាញ់នៅក្នុងជញ្ជាំងសរសៃឈាមគឺជាដំណើរការកើតឡើងយឺតៗ។ នៅពេលដែលបន្ទះខ្លាញ់កកកុញកាន់តែច្រើន វានឹងធ្វើឱ្យសរសៃឈាមរួមតូច ដែលរារាំងលំហូរឈាម និងអាចនាំឱ្យមានការស្ទះសរសៃឈាមបាន
កំណកឈាមអាចកើតឡើងនៅក្នុងសរសៃឈាមដែលមានភាពមិនប្រក្រតី ឬមានប្រភពមកពីកន្លែងផ្សេងទៀត ដូចជានៅក្នុងបេះដូង មុនពេលធ្វើដំណើរទៅកាន់ខួរក្បាល និងធ្វើការរារាំងលំហូរឈាម
អ្នកដែលមានបញ្ហាការកកឈាមងាយខុសប្រក្រតី អាចមានឪកាសកើតកំណកឈាមងាយជាងមុន ដែលអាចទៅស្ទះសរសៃឈាមដែលផ្គត់ផ្គង់ទៅខួរក្បាលបាន
លើសពីនេះ ជំងឺត្បៀតសរសៃឈាមខួរក្បាលក៏អាចបណ្តាលមកពីទម្លាប់រស់នៅដែលអាចបង្កើនល្បឿននៃការខូចសរសៃឈាម បង្កើនការប្រមូលផ្តុំជាតិខ្លាញ់ ឬជំរុញការបង្កើតកំណកឈាម ដូចជា៖
ជាទូទៅ រោគសញ្ញាដំបូងនៃជំងឺត្បៀតសរសៃឈាមខួរក្បាលកើតឡើងភ្លាមៗ។ លក្ខណៈនៃភាពមិនប្រក្រតីប្រែប្រួលអាស្រ័យលើទីតាំងនៃខួរក្បាលដែលរងផលប៉ះពាល់ រួមមាន៖
លោកវេជ្ជបណ្ឌិត DR. VONGKANOK KOWATANAMONGKON គ្រូពេទ្យឯកទេសជំងឺសរសៃប្រសាទនៅមន្ទីរពេទ្យអន្តរជាតិវេជ្ជថានី បានមានប្រសាសន៍ថា ជំងឺសរសៃឈាមខួរក្បាលចាំបាច់ត្រូវការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យយ៉ាងរហ័ស ពីព្រោះយុទ្ធសាស្ត្រព្យាបាល និងលទ្ធផលរបស់អ្នកជំងឺអាស្រ័យលើពេលវេលានៃការចាប់ផ្តើមការព្យាបាល
ជំងឺត្បៀតសរសៃឈាមខួរក្បាល (Ischemic Stroke) ខុសពីជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ទោះបីជារោគសញ្ញាអាចស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែមូលហេតុ និងវិធីសាស្រ្តព្យាបាលរបស់វាមានភាពខុសគ្នាដូចខាងក្រោម៖
គ្រូពេទ្យនឹងប្រើប្រាស់ការធ្វើតេស្តរួមបញ្ចូលគ្នាដើម្បីវាយតម្លៃរោគសញ្ញា បញ្ជាក់ពីជំងឺ កំណត់ទីតាំងនៃសរសៃឈាមមិនប្រក្រតី និងកំណត់មូលហេតុដែលពាក់ព័ន្ធ។ ការធ្វើតេស្តដែលអាចត្រូវបានប្រើរួមមាន៖
វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងសួរអំពីរោគសញ្ញា ពេលវេលានៃការចាប់ផ្តើមរោគសញ្ញា ស្ថានភាពវេជ្ជសាស្ត្រមូលដ្ឋាន និងកត្តាហានិភ័យ។ ការធ្វើតេស្តមុខងារសរសៃប្រសាទនឹងត្រូវបានធ្វើឡើង រួមទាំងការវាយតម្លៃចលនាអវយវៈ ការនិយាយ ការមើលឃើញ តុល្យភាព និងអារម្មណ៍ ដើម្បីវាយតម្លៃភាពមិនប្រក្រតីនៃខួរក្បាល
ការស្កេននេះពិនិត្យមើលភាពមិនប្រក្រតីនៅក្នុងខួរក្បាល ជាពិសេសការបែងចែករវាងការហូរឈាមខួរក្បាល និងជំងឺខួរក្បាលដែលបណ្តាលមកពីជំងឺស្ទះសរសៃឈាម ដែលជួយវេជ្ជបណ្ឌិតធ្វើការសម្រេចចិត្តព្យាបាលសមស្រប
ការធ្វើតេស្តនេះផ្តល់រូបភាពលម្អិតនៃជាលិកាខួរក្បាល ដែលជួយកំណត់ទីតាំងនៃការខូចខាតខួរក្បាលដែលបណ្តាលមកពីជំងឺស្ទះសរសៃឈាម វាយតម្លៃទំហំ និងភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃការខូចខាត
ការធ្វើតេស្តនេះពិនិត្យមើលភាពមិនប្រក្រតីនៅក្នុងសរសៃឈាម ដូចជាការរួមតូច ឬការស្ទះ ដើម្បីរៀបចំផែនការព្យាបាល
ការធ្វើតេស្តឈាមរកភាពមិនប្រក្រតីដែលអាចទាក់ទងនឹងជំងឺ ដូចជាកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាម ជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម និងជំងឺឈាម។ ការធ្វើតេស្តបេះដូងជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណមូលហេតុដែលអាចធ្វើឪ្យកើតកំណកឈាម ដូចជាចង្វាក់បេះដូងលោតញាប់
គោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការព្យាបាលអាស្រ័យលើពេលវេលាចាប់ផ្តើមនៃរោគសញ្ញា ទីតាំងនៃសរសៃឈាមដែលស្ទះ និងភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺ។ គោលដៅគឺដើម្បីស្តារលំហូរឈាមទៅកាន់ខួរក្បាល កាត់បន្ថយការខូចខាត និងការពារការកើតឡើងវិញ។ មានវិធីសាស្រ្តព្យាបាលសំខាន់ៗចំនួនបីសម្រាប់ជំងឺត្បៀតសរសៃឈាមខួរក្បាល៖
ជាវិធីព្យាបាលសម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមកដល់មន្ទីរពេទ្យក្នុងរយៈពេល 4.5 ម៉ោងបន្ទាប់ពីចាប់ផ្តើមមានរោគសញ្ញា ហើយត្រូវបានគេរកឃើញថាមានជំងឺស្ទះសរសៃឈាមខួរក្បាលដោយសារតែសរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាលមានការស្ទះ ដោយគ្មានការហូរឈាមក្នុងខួរក្បាល។ ថ្នាំនេះប្រើដើម្បីរំលាយកំណកឈាម និងធ្វើអោយលំហូរឈាមប្រសើរឡើងវិញ
បំពង់បូមតូចមួយត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងសរសៃឈាមដើម្បីយកកំណកឈាមដែលរារាំងលំហូរឈាមចេញ។ ជារឿយៗវាត្រូវបានធ្វើឡើងនៅពេលដែលអ្នកជំងឺមកដល់មន្ទីរពេទ្យក្នុងរយៈពេល 4-5 ម៉ោង ប៉ុន្តែមិនលើស 24 ម៉ោង ហើយសរសៃឈាមខួរក្បាលធំត្រូវបានស្ទះ ដើម្បីធ្វើឱ្យឈាមហូរត្រឡប់ទៅខួរក្បាលវិញ
សម្រាប់ការព្យាបាលដោយការពង្រីកសរសៃឈាម វេជ្ជបណ្ឌិតនិងពិចារណាក្នុងករណីដែលរកឃើញថា សរសៃឈាម carotid ដែលជាសរសៃឈាមសំខាន់ដែលផ្គត់ផ្គង់ឈាមទៅខួរក្បាល មានការរួមតូច 50% ឬច្រើនជាងនេះ រួមជាមួយនឹងរោគសញ្ញានៃការខ្វិន ឬដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ដូចជាភាពទន់ខ្សោយនៅអវយវៈ ជ្រុងមាត់ធ្លាក់ចុះ ឬវៀចមុខ រួមទាំងអ្នកជំងឺដែលគ្មានរោគសញ្ញា ប៉ុន្តែរកឃើញការត្បៀតដំណាក់កាលធ្ងន់ធ្ងរ និងមានហានិភ័យខ្ពស់នៃជំងឺសរសៃឈាមខួរក្បាល
វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងបញ្ចូលបំពង់បូមតាមក្រលៀនទៅកាន់តំបន់ដែលត្បៀត បន្ទាប់មកបំប៉ោងប៉េងប៉ោងនិង/ឬដាក់សំណាញ់ដើម្បីរុញបន្ទះខ្លាញ់ និងកំណកកំបោរឪ្យជាប់នឹងជញ្ជាំងសរសៃឈាម ជួយបើកផ្លូវឆ្លងកាត់ដើម្បីឱ្យឈាមហូរទៅកាន់ខួរក្បាលបានកាន់តែងាយស្រួល
បន្ទាប់ពីព្យាបាលជំងឺត្បៀតសរសៃឈាមខួរក្បាលរួច អ្នកជំងឺគួរតែបន្តថែទាំសុខភាពបន្ត ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការកើតជំងឺសរសៃឈាមខួរក្បាលឡើងវិញម្ដងទៀត ដោយគ្រប់គ្រងកត្តាដែលអាចបង្កើនហានិភ័យ និងការកែប្រែទម្លាប់នៃការរស់នៅ ដូចជា៖
ការគ្រប់គ្រងស្ថានភាពសុខភាពដែលមានស្រាប់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវជួយកាត់បន្ថយការខូចខាតដល់សរសៃឈាម និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការត្បៀត ឬការស្ទះសរសៃឈាមឡើងវិញ
កាត់បន្ថយអាហារដែលមានជាតិខ្លាញ់ឆ្អែត ស្ករ និងសូដ្យូមខ្ពស់ ហើយជ្រើសរើសអាហារដែលជំរុញសុខភាពសរសៃឈាមបេះដូង
វាជួយបង្កើនចរន្តឈាម គ្រប់គ្រងទម្ងន់ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសរសៃឈាម
វាជួយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់លើសរសៃឈាម និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃភាពមិនប្រក្រតីនៃចរន្តឈាម
ការត្រួតពិនិត្យតាមដានរោគសញ្ញា ការគ្រប់គ្រងកត្តាពាក់ព័ន្ធ និងការកែតម្រូវការព្យាបាលសមស្របជាប្រចាំ
លើសពីនេះ អ្នកជំងឺមួយចំនួនអាចជួបប្រទះបញ្ហាធ្វើចលនា ការទំនាក់ទំនង ឬសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ ដូចជាភាពទន់ខ្សោយនៅអវយវៈ ការនិយាយមិនច្បាស់ ឬអសមត្ថភាពក្នុងការអនុវត្តភារកិច្ចមួយចំនួនដូចពីមុន។ ការស្តារនីតិសម្បទាជាបន្តបន្ទាប់ជួយអ្នកជំងឺឱ្យមានគុណភាពជីវិតកាន់តែប្រសើរឡើង។ កម្មវិធីស្តារនីតិសម្បទាអាស្រ័យលើរោគសញ្ញារបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ហើយអាចរួមមាន៖
រោគសញ្ញានៃជំងឺត្បៀតសរសៃឈាមខួរក្បាល គឺជាសញ្ញាសំខាន់នៃកើតឡើងពីការផ្គត់ផ្គង់ឈាមមិនគ្រប់គ្រាន់ទៅកាន់ខួរក្បាល ដែលបណ្តាលឱ្យមានភាពមិនប្រក្រតីនៃប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទដូចជាភាពទន់ខ្សោយនៅអវយវៈ វៀចមុខ ការនិយាយមិនច្បាស់ ការរំខានដល់ការមើលឃើញ ឬការបាត់បង់តុល្យភាព។ ប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះរោគសញ្ញាទាំងនេះ សូមកុំរង់ចាំ សូមស្វែងរកការព្យាបាលពីគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់។ ការព្យាបាលភ្លាមៗបង្កើនឱកាសនៃការជាសះស្បើយយ៉ាងខ្លាំង និងកាត់បន្ថយការខូចខាតខួរក្បាល
ស្ថានភាពនេះកើតឡើងនៅពេលដែលសរសៃឈាមដែលផ្គត់ផ្គង់ខួរក្បាលរួមតូច ឬស្ទះ ដែលបណ្តាលឱ្យការផ្គត់ផ្គង់ឈាម និងអុកស៊ីសែនទៅកាន់ខួរក្បាលមិនគ្រប់គ្រាន់។ មូលហេតុទូទៅរួមមាន ការប្រមូលផ្តុំជាតិខ្លាញ់នៅក្នុងសរសៃឈាម កំណកឈាម ឬស្ថានភាពសុខភាពមួយចំនួន
រោគសញ្ញាដែលត្រូវតាមដានរួមមាន ភាពទន់ខ្សោយឬស្ពឹកនៅដៃឬជើង វៀចមុខ ការនិយាយមិនច្បាស់ មិនអាចនិយាយបាន បញ្ហាមើលឃើញ វិលមុខ ឬដើរមិនស្ថិតស្ថេរ។ ប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះរោគសញ្ញាណាមួយទាំងនេះ អ្នកគួរតែស្វែងរកការព្យាបាលពីគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន
ការជាសះស្បើយអាស្រ័យលើកត្តាជាច្រើន ដូចជាភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃរោគសញ្ញា ទីតាំងនៃខួរក្បាលដែលរងផលប៉ះពាល់ រយៈពេលនៃការព្យាបាល និងការស្តារនីតិសម្បទាក្រោយការព្យាបាល។ អ្នកជំងឺមួយចំនួនអាចវិលត្រឡប់ទៅរកជីវិតធម្មតាវិញ ខណៈពេលដែលអ្នកផ្សេងទៀតអាចនៅតែមានភាពមិនប្រក្រតីមួយចំនួនដែលប៉ះពាល់ដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ
ជំងឺត្បៀតសរសៃឈាមខួរក្បាល បណ្តាលមកពីការស្ទះនៃលំហូរឈាមធ្វើឪ្យឈាមមិនអាចទៅកាន់ខួរក្បាលបានគ្រប់គ្រាន់ ជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលកើតឡើងនៅពេលដែលសរសៃឈាមដាច់ និងហូរឈាមក្នុងខួរក្បាល។ ទោះបីជាស្ថានភាពទាំងពីរមានរោគសញ្ញាស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែមានវិធីសាស្រ្តព្យាបាលខុសគ្នា ដូច្នេះគួរតែទទួលការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យពីគ្រូពេទ្យឱ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន
ប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះរោគសញ្ញាដូចជា វៀចមុខ ភាពទន់ខ្សោយនៅដៃ និងជើង ឬពិបាកនិយាយ អ្នកគួរតែទៅមន្ទីរពេទ្យជាបន្ទាន់។ កុំរង់ចាំមើលថាតើរោគសញ្ញាវិវត្តឬបើកបរដោយខ្លួនឯង។ ប្រសិនបើរោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរ សូមទូរស័ព្ទទៅសេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់។ ការព្យាបាលទាន់ពេលវេលាអាចកាត់បន្ថយការខូចខាតខួរក្បាល និងបង្កើនឱកាសនៃការជាសះស្បើយ