ទិដ្ឋភាពទូទៅ

បញ្ហាសំឡេងអាចកើតឡើងពីកត្តាផ្សេងៗជាច្រើន ដែលបណ្តាលឱ្យមានការប្រែប្រួលសំឡេងរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ។ ការប្រែប្រួលគុណភាពសំឡេង កម្រិតសំឡេង ឬកម្រិតឮរបស់សំឡេងរបស់អ្នកអាចកើតមានឡើង។

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាល ជាទូទៅត្រូវបានធ្វើឡើងដោយគ្រូពេទ្យឯកទេសច្រមុះ ត្រចៀក បំពង់ក ឬដោយអ្នកជំនាញព្យាបាលការនិយាយ និងភាសា។ វិធីសាស្ត្រព្យាបាលអាស្រ័យលើមូលហេតុបង្កដើម ហើយអាចរួមបញ្ចូលទាំងការធ្វើលំហាត់សំឡេងការប្រើប្រាស់ថ្នាំ ការចាក់ថ្នាំ ឬការវះកាត់។

រោគសញ្ញា

អាស្រ័យលើមូលហេតុបង្ក បញ្ហាសំឡេងអាចមានរោគសញ្ញាយ៉ាងច្រើន។ សំឡេងរបស់អ្នកអាចចេញមកមានលក្ខណៈ៖

  • តឹង ឬដូចគេច្របាច់ក
  • ស្អក ឬមានខ្យល់ច្រើន
  • ឮដូចជាសំឡេងខ្ពុរមាត់ ឬមានទឹកនៅក្នុងក
  • ស្អក រដិរដុប តឹង ឬខ្សោះ
  • សំឡេងខ្ពស់ពេក ឬទាបពេក
  • សំឡេងឮខ្លាំងពេក ឬខ្សោយពេក
  • សំឡេងញ័រ ព្រមទាំងមានការអាក់ ឬដាច់ៗ

​​ មូលហេតុ

បំពង់សំឡេងដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាប្រអប់សំឡេង មានស្រទាប់រលោង សាច់ដុំ និងជាលិកាសើម។ វាមានទីតាំងនៅចុងខាងលើនៃបំពង់ខ្យល់ និងគល់អណ្តាត ហើយវាជាកន្លែងផ្ទុកខ្សែសំឡេង។ ខ្សែទាំងនេះញ័រនៅពេលដែលខ្យល់ឆ្លងកាត់ ដែលបង្កើតសំឡេង។ បន្ថែមពីនេះ ពួកវាក៏ជួយបិទភ្ជិតបំពង់សំឡេងក្នុងអំឡុងពេលលេប ដើម្បីការពារកុំឱ្យអាហារ ឬភេសជ្ជៈធ្លាក់ចូលទៅក្នុងបំពង់ខ្យល់។

ប្រសិនបើខ្សែសំឡេងឡើងហើម រលាក កើតមានដុំសាច់ លូតលាស់ខុសធម្មតា ឬមិនអាចកម្រើកបានត្រឹមត្រូវ ពួកវាអាចនឹងមិនដំណើរការបានល្អឡើយ ដែលនាំឱ្យកើតមានបញ្ហាសំឡេង។ បញ្ហាសំឡេងដែលជួបប្រទះញឹកញាប់រួមមាន៖

  • ប៉ូលីប ដុំពក ឬ ដុំគីស នៅលើខ្សែសំឡេង
  • ការលូតលាស់មុនមហារីក និងមហារីក
  • ជំងឺរលាកបំពង់សំឡេង
  • ជំងឺកន្ត្រាក់បំពង់សំឡេង ដែលជាស្ថានភាពប៉ះពាល់ដល់សំឡេងដោយសារកត្តាប្រព័ន្ធប្រសាទ
  • ការខ្វិន ឬកម្លាំងខ្សែសំឡេងខ្សោយ
  • ផ្ទាំងពណ៌សនៅលើភ្នាសរំអិល ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា leukoplakia

កត្តាហានិភ័យ

បញ្ហាសំឡេងអាចបណ្តាលមកពីកត្តាជាច្រើន រួមមាន៖

  • ការប្រើប្រាស់សំឡេងលើសកម្រិត ឬប្រើប្រាស់មិនត្រឹមត្រូវ
  • ការស្រែកខ្លាំងៗ
  • ការជក់បារី
  • ការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹង
  • អាឡែកហ្ស៊ី
  • វ័យចាស់ជរា
  • ការខ្វះជាតិទឹកនៅក្នុងបំពង់ក
  • បញ្ហាក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត
  • ជំងឺមហារីកបំពង់ក
  • ជំងឺផ្តាសាយ និងការឆ្លងរោគផ្លូវដង្ហើមផ្នែកខាងលើ
  • ជំងឺច្រាលអាស៊ីតក្រពះ
  • ស្លាកស្នាមពីការវះកាត់ក ឬរបួសនៅផ្នែកខាងមុខនៃក
  • ស្ថានភាពប្រព័ន្ធប្រសាទ និងខួរក្បាល ដូចជា ជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬជំងឺ Parkinson

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ

គ្រូពេទ្យរបស់អ្នកនឹងសាកសួរអំពីបញ្ហាសំឡេងរបស់អ្នក និងធ្វើការពិនិត្យរាងកាយ។ ពួកគេអាចនឹងប្រើប្រាស់ថ្នាំស្ពឹកមុនពេលចាប់ផ្តើមពិនិត្យ។ គ្រូពេទ្យអាចប្រើប្រាស់ឧបករណ៍មួយ ឬច្រើនដូចខាងក្រោម៖

  • កញ្ចក់ពិនិត្យ៖ កញ្ចក់ពិនិត្យធ្មេញ ឬឧបករណ៍ផ្សេងទៀតអាចត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងមាត់របស់អ្នកដោយគ្រូពេទ្យ។ វាមានកញ្ចក់ និងមានដងវែង។
  • ឧបករណ៍ឆ្លុះបំពង់សំឡេងប្រភេទទន់៖ គឺជាបំពង់ទន់ដែលមានបំពាក់ភ្លើង និងកាមេរ៉ា។ អ្នកផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពនឹងបញ្ចូលវាតាមរយៈច្រមុះ។
  • ឧបករណ៍ឆ្លុះបំពង់សំឡេងប្រភេទរឹង៖ អ្នកផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពនឹងបញ្ចូលបំពង់មើលប្រភេទរឹងនេះតាមរយៈមាត់។
  • កាមេរ៉ាឆ្លុះពិនិត្យចលនាខ្សែសំឡេង៖ ឧបករណ៍នេះជួយឱ្យមើលឃើញចលនារបស់ខ្សែសំឡេងក្នុងទម្រង់យឺតៗ ដោយសារកាមេរ៉ា និងពន្លឺផ្លេកៗ។
  • ការវាស់ចរន្តអគ្គិសនីសាច់ដុំបំពង់សំឡេង៖ ចរន្តអគ្គិសនីនៅក្នុងសាច់ដុំបំពង់សំឡេងត្រូវបានវាស់វែងដោយប្រើម្ជុលតូចៗចាក់បញ្ចូលតាមស្បែក។
  • ការវិភាគសំឡេង៖ ការពិនិត្យនេះប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រដើម្បីវាស់វែងភាពមិនប្រក្រតីណាមួយនៅក្នុងសំឡេងដែលចេញពីខ្សែសំឡេង។

ការព្យាបាល

គ្រូពេទ្យរបស់អ្នកអាចណែនាំវិធីសាស្ត្រព្យាបាលមួយ ឬច្រើនដូចខាងក្រោម ដោយផ្អែកលើការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យរបស់អ្នក៖

  • ការសម្រាក ការញ៉ាំទឹក និងការធ្វើលំហាត់សំឡេង៖ ខ្សែសំឡេងត្រូវការការសម្រាក និងការផ្តល់ជាតិទឹកជាទៀងទាត់។ អ្នកជំនាញព្យាបាលការនិយាយនឹងផ្តល់ការណែនាំអំពីរបៀបសម្អាតបំពង់ក របៀបប្រើប្រាស់សំឡេងឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងការញ៉ាំទឹកឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
  • ការព្យាបាលអាឡែស៊ី៖ ប្រសិនបើស្លេស្មច្រើនហួសប្រមាណនៅក្នុងបំពង់កបណ្តាលមកពីអាឡែស៊ី អ្នកផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងព្យាបាលជំងឺអាឡែស៊ីនោះ។
  • ការផ្តាច់បារី៖ ការឈប់ជក់បារីអាចកែលម្អគុណភាពសំឡេង និងលើកកម្ពស់សុខភាពទូទៅ រួមទាំងសុខភាពបេះដូង និងការកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺមហារីក។
  • ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ៖ ថ្នាំផ្សេងៗអាចព្យាបាលបញ្ហាសំឡេងបាន។ អាស្រ័យលើមូលហេតុបង្ក ពួកវាអាចកាត់បន្ថយការហើម ឬការរលាក ការព្យាបាលជំងឺច្រាលអាស៊ីតក្រពះ ឬការពារការលូតលាស់ឡើងវិញនៃសរសៃឈាម។ ថ្នាំអាចប្រើប្រាស់តាមការញ៉ាំ ចាក់ចូលទៅក្នុងខ្សែសំឡេង បាញ់ ឬលាបដោយផ្ទាល់ទៅលើខ្សែសំឡេងក្នុងអំឡុងពេលវះកាត់។

នីតិវិធីព្យាបាល

  • ការកាត់ដុំសាច់៖ ដុំសាច់មិនមែនមហារីកនៅលើខ្សែសំឡេង ជួនកាលតម្រូវឱ្យមានការវះកាត់។ គ្រូពេទ្យវះកាត់ប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសផ្សេងៗគ្នា ដូចជាការវះកាត់តូច ការវះកាត់ដោយឡាស៊ែរកាបូនឌីអុកស៊ីត និងការព្យាបាលដោយឡាស៊ែរកម្រិតខ្ពស់ ដូចជាឡាស៊ែរ Potassium Titanyl Phosphate (KTP)។
    • ការព្យាបាលដោយឡាស៊ែរ KTP គឺជាវិធីកម្រិតខ្ពស់ដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីដោះស្រាយដំបៅ ឬដុំសាច់នៅលើខ្សែសំឡេង ដោយការកាត់ផ្តាច់ការផ្គត់ផ្គង់ឈាមរបស់ពួកវា។ វិធីសាស្ត្រនេះអនុញ្ញាតឱ្យកាត់យកដុំសាច់ចេញ ខណៈពេលដែលរក្សាទុកជាលិកានៅជុំវិញនោះឱ្យបានច្រើនបំផុត។
  • ការចាក់ថ្នាំ៖ ការចាក់ថ្នាំជាតិពុល Botulinum (Botox) ដែលបានចម្រាញ់ក្នុងកម្រិតត្រួតពិនិត្យដោយផ្ទាល់ទៅក្នុងសាច់ដុំក អាចសម្រាលការកន្ត្រាក់ ឬចលនាមិនប្រក្រតីបាន។ ការព្យាបាលនេះដោះស្រាយបញ្ហាចលនាប្រព័ន្ធប្រសាទដែលហៅថា ជំងឺកន្ត្រាក់បំពង់សំឡេង ដែលប៉ះពាល់ដល់សាច់ដុំសំឡេងនៅក្នុងបំពង់សំឡេង។

ជួនកាល ខ្សែសំឡេងម្ខាងអាចបាត់បង់សមត្ថភាពកម្រើក (ខ្វិន) ដែលនាំឱ្យស្អកសំឡេង និងមានហានិភ័យការឈ្លក់នៅពេលលេបភេសជ្ជៈ ទោះបីជាសមត្ថភាពក្នុងការលេបអាហាររឹងជាទូទៅមិនរងផលប៉ះពាល់ក៏ដោយ។ ក្នុងករណីខ្លះ ស្ថានភាពនេះជាសះស្បើយទៅវិញដោយឯកឯងតាមពេលវេលា។

ប្រសិនបើបញ្ហានៅតែបន្តកើតមាន មាននីតិវិធីចំនួនពីរដើម្បីកែតម្រូវទីតាំងខ្សែសំឡេងដែលខ្វិនឱ្យខិតទៅជិតផ្ចិតនៃបំពង់ខ្យល់។ នីតិវិធីទាំងពីរជួយសម្រួលឱ្យខ្សែសំឡេងជួបគ្នា និងញ័របានកាន់តែជិតស្និទ្ធ ដែលធ្វើឱ្យគុណភាពសំឡេងប្រសើរឡើង និងជួយឱ្យបំពង់សំឡេងបិទជិតបានល្អក្នុងអំឡុងពេលលេប។ ជម្រើសព្យាបាលរួមមាន៖

  • ការចាក់ខ្លាញ់ ឬកូឡាជែន៖ ការចាក់កូឡាជែនដែលស្រង់ចេញពីរាងកាយមនុស្ស ឬខ្លាញ់រាងកាយតាមរយៈមាត់ ឬស្បែកក ជួយបន្ថែមមាឌ ទំហំដល់ខ្សែសំឡេងដែលខ្វិន។ វាក៏ប្រើប្រាស់សម្រាប់ព្យាបាលភាពខ្សោយនៃខ្សែសំឡេងផងដែរ។
  • ការវះកាត់កែប្រែឆ្អឹងខ្ចីបំពង់សំឡេង៖ ប្រហោងតូចមួយត្រូវបានធ្វើឡើងនៅលើឆ្អឹងខ្ចី ដែលជាជាលិកាព័ទ្ធជុំវិញបំពង់សំឡេង។ គ្រូពេទ្យវះកាត់នឹងបញ្ចូលប្រដាប់កែទម្រង់ទៅក្នុងមុខរបួស ហើយរុញវាឱ្យទល់នឹងខ្សែសំឡេងដែលខ្វិន។

Doctors who treat this condition