ជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហ

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ

ការពិនិត្យរាងកាយ ការសាកសួរអំពីសញ្ញានិងរោគសញ្ញា ព្រមទាំងប្រវត្តិវេជ្ជសាស្ត្រ ជាទូទៅត្រូវបានយកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើអ្នកជំងឺមានជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហដែរឬទេ។

ប្រសិនបើក្នុងកំឡុងពេលវាយតម្លៃ គ្រូពេទ្យឯកទេសស្ដាប់ឮសូរខ្សឹបបេះដូង (សំឡេងឈូៗខុសធម្មតារបស់បេះដូង) អ្នកជំងឺនឹងត្រូវបានបញ្ជូនទៅជួបគ្រូពេទ្យឯកទេសខាងជំងឺបេះដូង។

ជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហអាចត្រូវបានរកឃើញតាមរយៈការពិនិត្យស្រាវជ្រាវមួយចំនួន រួមមាន៖

• ការអេកូបេះដូង (Echocardiogram)៖ រូបភាពនៃចលនាបេះដូងកំពុងលោតត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយរលកសំឡេង ដែលត្រូវបានបញ្ជូនតាមរយៈឧបករណ៍បញ្ជូនរលកសំឡេង ដែលត្រូវបានដាក់សង្កត់លើទ្រូង។ ការពិនិត្យនេះវាយតម្លៃពីកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ មូលហេតុ និងស្ថានភាពនៃប្រឹសបេះដូង។
  • ដើម្បីមើលឃើញប្រឹសបេះដូងមីត្រាលឱ្យកាន់តែច្បាស់ និងជិតជាងមុន ជួនកាលការធ្វើអេកូបេះដូងឆ្លងកាត់បំពង់អាហារអាចនឹងត្រូវយកមកអនុវត្ត ដែលនីតិវិធីនេះរួមបញ្ចូលការបញ្ចូលឧបករណ៍បញ្ជូនរលកសំឡេងតូចមួយនៅចុងទុយោពីមាត់ និងចុះទៅក្នុងបំពង់អាហាររបស់អ្នក។
• ការវាស់ចរន្តអគ្គិសនីបេះដូង (Electrocardiogram – ECG)៖ គ្រូពេទ្យបិទបន្ទះស្អិតអេឡិចត្រូតនៅលើស្បែក ដើម្បីតាមដាន និងស្វែងរកភាពមិនប្រក្រតីណាមួយនៅក្នុងសកម្មភាពអគ្គិសនីរបស់បេះដូង ដូចជាបញ្ហាចង្វាក់បេះដូងដើរមិនទៀងទាត់ដែលបណ្តាលមកពីជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហ។
• ការថតកាំរស្មីអ៊ិចទ្រូង៖ សុខភាពរបស់បេះដូង និងសួតអាចមើលឃើញនៅលើហ្វីលកាំរស្មីអ៊ិចទ្រូង។ វាអាចរកឃើញការរីកធំនៃបេះដូង ឬការដក់ជាតិទឹកនៅក្នុងសួត។
• ការថតស្កេនដោយម៉ាញេទិកបេះដូង (Cardiac MRI)៖ បង្ហាញពីកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ និងទំហំនៃការចំហរបស់ប្រឹសបេះដូង តាមរយៈរូបភាពលម្អិតនៃបេះដូងដោយប្រើមណ្ឌលម៉ាញេទិក និងរលកវិទ្យុ។ ការថត Cardiac MRI ក៏ជួយរកឃើញភាពមិនប្រក្រតីនៅក្នុងថតបេះដូងខាងឆ្វេងផ្នែកខាងក្រោមផងដែរ។
• ការធ្វើតេស្តពេលហាត់ប្រាណ ឬតេស្តរត់ម៉ាស៊ីនវាស់សម្ពាធបេះដូង៖ នៅក្នុងការធ្វើតេស្តទាំងនេះ ការវាស់ ECG ឬការធ្វើអេកូបេះដូង ជារឿយៗត្រូវបានអនុវត្តខណៈពេលដែលអ្នកជំងឺដើរលើម៉ាស៊ីនរត់ ឬជិះកង់ហាត់ប្រាណនៅនឹងកន្លែង។ ការធ្វើតេស្តពេលហាត់ប្រាណអាចជួយកំណត់ពីរបៀបដែលបេះដូងឆ្លើយតបនឹងការហាត់ប្រាណ និងមើលថាតើការហាត់ប្រាណនឹងជម្រុញឱ្យមានការវិវត្តនៃរោគសញ្ញាបេះដូងដែរឬទេ។ ប្រសិនបើអ្នកជំងឺមិនអាចធ្វើតេស្តនេះបានទេ ពួកគេអាចទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីការប្រើប្រាស់ថ្នាំពេទ្យដែលមានឥទ្ធិពលល្អចំពោះបេះដូងស្រដៀងគ្នាទៅនឹងការហាត់ប្រាណ។
• ការសុងកាតេទែរបេះដូង (Cardiac catheterization)៖ នៅក្នុងករណីខ្លះដែលការធ្វើតេស្តផ្សេងទៀតមិនអាចធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងបង្ហាញពីកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរបាន ការពិនិត្យនេះអាចត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហ។
  • នីតិវិធីនេះនឹងបញ្ចូលទុយោតូចស្តើងទៅក្នុងសរសៃឈាម ដែលជាទូទៅនៅត្រង់ដៃ ឬក្រលៀន មុននឹងត្រូវដឹកនាំតម្រង់ទៅកាន់សរសៃឈាមអាកទែរបេះដូង។ ទឹកថ្នាំពណ៌ពិសេសក៏អាចត្រូវបានបាញ់កាត់តាមកាតេទែរ ដើម្បីបង្កើតជារូបភាពកាំរស្មីអ៊ិចកាន់តែច្បាស់នៃថតបេះដូង។

ដំណាក់កាលនៃជំងឺ

នៅពេលដែលគ្រូពេទ្យអាចបញ្ជាក់ពីការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៃជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហហើយ ពួកគេនឹងបែងចែកដំណាក់កាលនៃជំងឺដើម្បីជ្រើសរើសជម្រើសការព្យាបាលដ៏ល្អបំផុត។ មានកត្តាជាច្រើនដែលកំណត់ដំណាក់កាលនៃជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហរបស់អ្នក ដូចជាកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ រចនាសម្ព័ន្ធនៃប្រឹសបេះដូង និងរបៀបដែលឈាមត្រូវបានបូមកាត់តាមបេះដូង និងសួត។

ជាទូទៅ ដំណាក់កាលទាំង ៤ នៃជំងឺប្រឹសបេះដូងត្រូវបានបែងចែកដូចខាងក្រោម៖

• ដំណាក់កាល A (At risk)៖ ស្ថិតក្នុងហានិភ័យ។ មានវត្តមានកត្តាហានិភ័យមួយចំនួនសម្រាប់ជំងឺប្រឹសបេះដូង។
• ដំណាក់កាល B (Progressive)៖ ជំងឺកំពុងវិវត្ត។ មានវត្តមានជំងឺប្រឹសបេះដូងកម្រិតស្រាលទៅមធ្យម និងមិនទាន់ស្តែងចេញរោគសញ្ញាប្រឹសបេះដូងឡើយ។
• ដំណាក់កាល C (Asymptomatic severe)៖ កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរតែគ្មានរោគសញ្ញា។ មានវត្តមានជំងឺប្រឹសបេះដូងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានរោគសញ្ញាឡើយ។
• ដំណាក់កាល D (Symptomatic severe)៖ កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរមានរោគសញ្ញា។ ជំងឺប្រឹសបេះដូងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរដែលស្តែងចេញរោគសញ្ញាយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត។

ការព្យាបាល

ជាទូទៅ ជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហកម្រិតស្រាល មិនតម្រូវឱ្យមានការព្យាបាលនោះទេ។ មានជម្រើសការព្យាបាលជាច្រើន ហើយគ្រូពេទ្យនឹងជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រដែលសមស្របបំផុត ដោយផ្អែកលើរោគសញ្ញា និងដំណាក់កាលនៃជំងឺរបស់អ្នកជំងឺ រួមមាន៖

• ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅដើម្បីឱ្យមានសុខភាពល្អជាងមុន
• ការទទួលការពិនិត្យតាមដានសុខភាពជាទៀងទាត់ពីមួយពេលទៅមួយពេល
• ការប្រើប្រាស់ថ្នាំពេទ្យដើម្បីគ្រប់គ្រងជំងឺ និងការពារការកកឈាម ព្រមទាំងផលវិបាកផ្សេងៗទៀត
• ការទទួលការវះកាត់ជួសជុល ឬផ្លាស់ប្តូរប្រឹសបេះដូងមីត្រាល

អ្នកជំងឺដែលមានជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហ ត្រូវបានណែនាំឱ្យទទួលការព្យាបាលពីគ្រូពេទ្យឯកទេសខាងជំងឺបេះដូង នៅតាមគ្រឹះស្ថានវេជ្ជសាស្ត្រដែលមានក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញចម្រុះឯកទេស និងមានបទពិសោធន៍ខ្ពស់។

ឱសថ

គ្រូពេទ្យអាចនឹងចេញវេជ្ជបញ្ជាឱសថ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរោគសញ្ញានៃជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហ និងការពារការវិវត្តនៃផលវិបាកដែលអាចកើតមាន។

ឱសថសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺប្រឹសបេះដូងនេះ រួមមាន៖

• ថ្នាំបញ្ចុះទឹកនោម៖ ថ្នាំគ្រាប់ជួយបណ្តេញជាតិទឹកទាំងនេះ ជួយកាត់បន្ថយ ឬការពារការដក់ជាតិទឹកនៅក្នុងសរីរាង្គណាមួយនៃរាងកាយ រួមទាំងសួតផងដែរ។
• ថ្នាំពង្រាវឈាម៖ ថ្នាំប្រឆាំងការកកឈាមទាំងនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ព្យាបាលបញ្ហាចង្វាក់បេះដូងដើរមិនទៀងទាត់ប្រភេទ Atrial fibrillation ដែលបណ្តាលមកពីជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហ ឬជំងឺប្រឹសបេះដូងផ្សេងទៀត។ ដោយសារតែបញ្ហាចង្វាក់បេះដូងដើរមិនទៀងទាត់នេះអាចបង្កឱ្យមានការកកឈាម និងដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ថ្នាំពង្រាវឈាមត្រូវបានណែនាំឱ្យប្រើប្រាស់ដើម្បីកាត់បន្ថយឱកាសនៃការកើតមានផលវិបាកទាំងនេះ។
• ថ្នាំសម្រួលសម្ពាធឈាម៖ ជួនកាល គ្រូពេទ្យគ្រប់គ្រងស្ថានភាពជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហ ដោយការចេញវេជ្ជបញ្ជាឱសថដែលជួយបញ្ចុះសម្ពាធឈាម។

ការវះកាត់ ឬនីតិវិធីព្យាបាលផ្សេងៗ

ការព្យាបាលប្រភេទនេះមានគោលបំណងជួសជុល ឬផ្លាស់ប្តូរប្រឹសបេះដូងមីត្រាល ហើយត្រូវបានណែនាំសម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមានការចំហប្រឹសបេះដូងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរតែគ្មានស្តែងរោគសញ្ញា។ ហានិភ័យផ្សេងៗនឹងត្រូវយកមកពិភាក្សា ហើយវិធីសាស្ត្រព្យាបាលដែលសមស្របបំផុតនឹងត្រូវជ្រើសរើស។

ដើម្បីព្យាបាលប្រឹសបេះដូងមីត្រាល ជាធម្មតាគ្រូពេទ្យវះកាត់នឹងធ្វើការវះបើកទ្រូង ប៉ុន្តែនៅតាមមូលដ្ឋានសុខភាពមួយចំនួន គ្រូពេទ្យអាចអនុវត្តការវះកាត់បេះដូងដោយប្រើប្រាស់មនុស្សយន្តជំនួយដែលជាប្រភេទនៃការវះកាត់ដោយបើកមុខរបួសតូចបំផុត ដោយប្រើប្រាស់ដៃមនុស្សយន្តដើម្បីអនុវត្តការព្យាបាល។

ការជួសជុលប្រឹសបេះដូងមីត្រាល

គ្រូពេទ្យអនុវត្តការវះកាត់ជួសជុលប្រឹសបេះដូងមីត្រាល ដើម្បីការពារកុំឱ្យប្រឹសបេះដូងបាត់បង់មុខងារ និងដើម្បីរក្សាដំណើរការបេះដូងឱ្យដំណើរការបានត្រឹមត្រូវ។ ប្រសិនបើការវះកាត់ជួសជុលមិនអាចព្យាបាលជំងឺបានទេ គ្រូពេទ្យអាចនឹងពិចារណាលើការវះកាត់ផ្លាស់ប្តូរប្រឹសបេះដូងវិញ។

ដំណើរការនៃការវះកាត់ជួសជុលប្រឹសបេះដូងមីត្រាល រួមមាន៖

• ការប៉ះដេររន្ធធ្លាយនៃប្រឹសបេះដូងដោយប្រើបន្ទះប៉ះ
• ការភ្ជាប់សន្លឹកប្រឹសបេះដូងដែលរហែកខុសធម្មតាឡើងវិញ
• ការកាត់ចោលនូវជាលិកាដែលលើសពីប្រឹសបេះដូង ដើម្បីឱ្យសន្លឹកប្រឹសអាចបិទភ្ជាប់គ្នាបានណែនល្អ
• ការផ្លាស់ប្តូរខ្សែចំណង (Cords) នៃប្រឹសបេះដូងមីត្រាល ដើម្បីធ្វើឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធប្រឹសបេះដូងត្រឡប់ទៅជាធម្មតាវិញ
• ការវះញែកសន្លឹកប្រឹសបេះដូងដែលស្អិតជាប់គ្នា

នីតិវិធីជួសជុលប្រឹសបេះដូងមីត្រាលផ្សេងទៀត រួមមាន៖

• ការវះកាត់កែទម្រង់រង្វង់ប្រឹសបេះដូង (Annuloplasty)៖ រង្វង់ជុំវិញប្រឹសបេះដូងត្រូវបានរឹតបន្តឹងដើម្បីជួសជុលប្រឹសបេះដូង ហើយវាអាចត្រូវបានធ្វើឡើងរួមផ្សំជាមួយនឹងនីតិវិធីផ្សេងទៀត។
• ការវះកាត់ពង្រីកប្រឹសបេះដូង (Valvuloplasty)៖ គ្រូពេទ្យបញ្ចូលកាតេទែរទៅក្នុងសរសៃឈាមនៅក្នុងដៃ ឬក្រលៀន ដោយមានបាល់ឡុងភ្ជាប់នៅចុងខាងចុង រួចដឹកនាំកាតេទែរនោះតម្រង់ទៅកាន់ប្រឹសបេះដូងមីត្រាល។ បន្ទាប់មក គ្រូពេទ្យនឹងព្យាយាមជួសជុល និងពង្រីកប្រឹសបេះដូងមីត្រាលដែលកំពុងរួមតូច ដោយការបំប៉ោងបាល់ឡុង។ គ្រូពេទ្យនឹងដកកាតេទែរ និងបាល់ឡុងចេញពីរាងកាយវិញ។ ការព្យាបាលប្រភេទនេះក៏អាចសមស្របសម្រាប់អ្នកដែលមានជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហដែលគ្មានស្តែងរោគសញ្ញាផងដែរ។
• ការដាក់ឃ្លីបប្រឹសបេះដូងមីត្រាល (Mitral valve clip)៖ គ្រូពេទ្យឯកទេសខាងជំងឺបេះដូងសុងកាតេទែរដែលមានឃ្លីប (Clip) នៅចុងទុយោ ចូលទៅក្នុងសរសៃឈាមត្រង់ក្រលៀន រួចតម្រង់ទៅកាន់ប្រឹសបេះដូងមីត្រាល ហើយប្រើប្រាស់ឃ្លីបនោះដើម្បីជួយឱ្យសន្លឹកប្រឹសបេះដូងមីត្រាលបិទបានណែនល្អជាងមុន ដើម្បីកែលម្អស្ថានភាពលេចធ្លាយឈាម។

ការផ្លាស់ប្តូរប្រឹសបេះដូងមីត្រាល

ជួនកាល គ្រូពេទ្យព្យាបាលជំងឺប្រឹសបេះដូងមីត្រាលចំហ ដោយការកាត់យកប្រឹសបេះដូងចាស់ចេញ ហើយជំនួសមកវិញនូវប្រឹសបេះដូងមេកានិច ឬប្រឹសបេះដូងជីវសាស្ត្រ ដែលធ្វើពីជាលិកាបេះដូងគោ ជ្រូក ឬមនុស្ស។

ប្រសិនបើប្រឹសបេះដូងជីវសាស្ត្រចាប់ផ្តើមដំណើរការខ្សោយទៅៗ គ្រូពេទ្យអាចនឹងធ្វើនីតិវិធីដាក់ប្រឹសក្នុងប្រឹស ដោយប្រើប្រាស់កាតេទែរដើម្បីដាក់បញ្ចូលប្រឹសបេះដូងជីវសាស្ត្រថ្មីមួយទៀត ទៅក្នុងប្រឹសបេះដូងចាស់ដែលមានស្រាប់។ ដោយសារតែប្រឹសបេះដូងជីវសាស្ត្រនឹងទ្រុឌទ្រោមទៅតាមពេលវេលា ពួកវាក៏តម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរថ្មីដូចគ្នា។

ដោយសារតែប្រឹសបេះដូងមេកានិចអាចបង្កឱ្យមានការកកឈាម អ្នកដែលទទួលការវះកាត់ផ្លាស់ប្តូរប្រឹសបេះដូងមេកានិច ត្រូវបានតម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់ថ្នាំពង្រាវឈាមអស់មួយជីវិត។

Doctors who treat this condition