ជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាល

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ

ការពិនិត្យរាងកាយ ការសាកសួរអំពីសញ្ញានិងរោគសញ្ញា ព្រមទាំងប្រវត្តិវេជ្ជសាស្ត្រ ជាទូទៅត្រូវបានយកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើអ្នកជំងឺមានជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាលដែរឬទេ។

ប្រសិនបើក្នុងកំឡុងពេលវាយតម្លៃ គ្រូពេទ្យឯកទេសស្ដាប់ឮសូរខ្សឹបបេះដូង (សំឡេងឈូៗខុសធម្មតារបស់បេះដូង) អ្នកជំងឺនឹងត្រូវបានបញ្ជូនទៅជួបគ្រូពេទ្យឯកទេសខាងជំងឺបេះដូង។ គ្រូពេទ្យជំនាញក៏នឹងស្ដាប់សួតរបស់អ្នកដោយប្រើ Stethoscope ផងដែរ។ ការដក់ជាតិទឹកនៅក្នុងសួតអាចបណ្តាលមកពីជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាល ដែលគ្រូពេទ្យរបស់អ្នកអាចហៅស្ថានភាពនេះថាជា ការកកស្ទះក្នុងសួត។

ជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាលអាចត្រូវបានរកឃើញតាមរយៈការពិនិត្យស្រាវជ្រាវមួយចំនួន រួមមាន៖

• ការអេកូបេះដូង (Echocardiogram)៖ វត្តមាននៃជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាលអាចត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់តាមរយៈការធ្វើអេកូបេះដូង។ រលកសំឡេងអាចបង្ហាញជារូបភាពនៃចលនាបេះដូងកំពុងលោត។ ការពិនិត្យនេះអាចស្វែងរកទីតាំងដែលមានលំហូរឈាមមិនគ្រប់គ្រាន់ និងបញ្ហាផ្សេងៗទាក់ទងនឹងប្រឹសបេះដូង។ វាក៏អាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយតម្លៃពីកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាលផងដែរ។
  • នៅក្នុងការធ្វើអេកូបេះដូងទូទៅ ឬហៅថាការធ្វើអេកូបេះដូងឆ្លងកាត់ជញ្ជាំងទ្រូង ឧបករណ៍បញ្ជូនរលកសំឡេង ដែលមានរាងដូចដំបង ត្រូវបានប្រើដើម្បីតម្រង់រលកសំឡេងទៅកាន់បេះដូង ដោយត្រូវសង្កត់ឱ្យណែនទៅលើស្បែកជុំវិញតំបន់ទ្រូង។
  • ដើម្បីមើលឃើញប្រឹសបេះដូងមីត្រាល់ឱ្យកាន់តែច្បាស់ និងជិតជាងមុន ជួនកាលការធ្វើអេកូបេះដូងឆ្លងកាត់បំពង់អាហារអាចនឹងត្រូវយកមកអនុវត្ត។ ក្នុងកំឡុងពេលធ្វើអេកូបេះដូងប្រភេទនេះ ឧបករណ៍បញ្ជូនរលកសំឡេងតូចមួយដែលភ្ជាប់នៅចុងទុយោ ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងបំពង់អាហារដែលរត់ពីមាត់ទៅកាន់ក្រពះ។
  • សូមធ្វើការអេកូបេះដូងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ប្រសិនបើអ្នកត្រូវបានប្រាប់ថាមានជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាលកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង។ ចំពោះអ្នកដែលមានជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាលកម្រិតស្រាល គួរតែធ្វើការអេកូបេះដូងរៀងរាល់ ៣ ទៅ ៥ ឆ្នាំម្តង។ សូមសាកសួរគ្រូពេទ្យរបស់អ្នក ដើម្បីដឹងច្បាស់ថាអ្នកត្រូវធ្វើវាញឹកញាប់កម្រិតណា។
• ការវាស់ចរន្តអគ្គិសនីបេះដូង (Electrocardiogram)៖ ការធ្វើតេស្តដ៏រហ័ស និងគ្មានការឈឺចាប់នេះ ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា ECG ឬ EKG ដែលវាស់វែងសកម្មភាពអគ្គិសនីរបស់បេះដូង។ បន្ទះស្អិតអេឡិចត្រូតនឹងត្រូវបិទនៅលើដៃ ជើង និងជួនកាលនៅលើទ្រូង។ អេឡិចត្រូតទាំងនោះត្រូវបានភ្ជាប់ដោយខ្សែទៅកាន់កុំព្យូទ័រ ដែលបង្ហាញពីលទ្ធផលតេស្ត។ ល្បឿនលោតញាប់ ឬយឺតរបស់បេះដូង អាចមើលឃើញនៅលើ ECG។ ប្រសិនបើមានចង្វាក់បេះដូងដើរមិនទៀងទាត់ គ្រូពេទ្យអាចរកឃើញបានដោយពិនិត្យលើទម្រង់សញ្ញាអគ្គិសនី។
• ការថតកាំរស្មីអ៊ិចទ្រូង៖ សុខភាពរបស់បេះដូង និងសួតអាចមើលឃើញនៅលើហ្វីលកាំរស្មីអ៊ិចទ្រូង។ វាអាចរកឃើញការរីកធំនៃបេះដូង ដែលអាចជាសញ្ញានៃជំងឺប្រឹសបេះដូងជាក់លាក់មួយចំនួន។
• ការធ្វើតេស្តរត់ម៉ាស៊ីនវាស់សម្ពាធបេះដូង៖ ការធ្វើតេស្តទាំងនេះជារឿយៗរួមមានការដើរលើម៉ាស៊ីនរត់ ឬការជិះកង់ហាត់ប្រាណនៅនឹងកន្លែង ខណៈពេលដែលចង្វាក់បេះដូងកំពុងត្រូវបានតាមដាន។ ការធ្វើតេស្តពេលហាត់ប្រាណអាចជួយកំណត់ពីរបៀបដែលបេះដូងឆ្លើយតបនឹងការប្រឹងប្រែងកម្លាំង និងមើលថាតើសញ្ញានៃការមិនដំណើរការនៃប្រឹសបេះដូងស្តែងឡើងក្នុងពេលហាត់ប្រាណដែរឬទេ។ ប្រសិនបើអ្នកមិនអាចហាត់ប្រាណបានទេ អ្នកអាចនឹងត្រូវផ្តល់ថ្នាំពេទ្យដែលជួយជម្រុញបេះដូងឱ្យដូចទៅនឹងសកម្មភាពហាត់ប្រាណ។
• ការថតស្កេនកុំព្យូទ័របេះដូង (Cardiac computed tomography – CT)៖ ការពិនិត្យនេះផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពកាត់ទទឹងដ៏លម្អិតបន្ថែមទៀតនៃបេះដូង និងប្រឹសបេះដូង ដោយរួមបញ្ចូលគ្នានូវរូបភាពកាំរស្មីអ៊ិចជាច្រើនសន្លឹក។ នៅពេលដែលជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាលមិនមែនបណ្តាលមកពីជំងឺគ្រុនសន្លាក់ឆ្អឹង ការថត Cardiac CT ជារឿយៗត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពនេះ។
• ការថតស្កេនដោយម៉ាញេទិកបេះដូង (Cardiac magnetic resonance imaging – MRI)៖ ការពិនិត្យនេះបង្កើតរូបភាពយ៉ាងល្អិតល្អន់នៃបេះដូងដោយប្រើរលកវិទ្យុ និងមណ្ឌលម៉ាញេទិក។ ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាល ការថត Cardiac MRI អាចនឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់។
• ការសុងបញ្ចូលបំពង់បេះដូង ឬការថតឆ្លុះសរសៃឈាមបេះដូង (Cardiac catheterization)៖ ទោះបីជាករណីនេះកម្រក៏ដោយ ការធ្វើតេស្តនេះអាចត្រូវបានប្រើដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាល និងវាយតម្លៃកម្រិតធ្ងន់ធ្ងររបស់វា ប្រសិនបើការធ្វើតេស្តផ្សេងទៀតមិនអាចផ្តល់លទ្ធផលច្បាស់លាស់។ ទុយោវែង តូច និងទន់ ដែលគេហៅថាកាតេទែរត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងសរសៃឈាម ដែលជាទូទៅនៅត្រង់ចង្កេះជើង (ក្រលៀន) ឬកដៃ រួចដឹកនាំតម្រង់ទៅកាន់បេះដូង។ ទឹកថ្នាំពណ៌ពិសេសនឹងត្រូវបាញ់កាត់តាមកាតេទែរ ដើម្បីទៅដល់សរសៃឈាមបេះដូង។ ទឹកថ្នាំពណ៌នេះជួយបង្កើនភាពច្បាស់លាស់នៃសរសៃឈាមនៅក្នុងរូបភាពកាំរស្មីអ៊ិច និងរូបភាពវីដេអូឆ្លុះ។

ដំណាក់កាលនៃជំងឺ

គ្រូពេទ្យរបស់អ្នកអាចនឹងជម្រាបជូនអ្នកអំពីដំណាក់កាលនៃជំងឺ ប្រសិនបើលទ្ធផលតេស្តបង្ហាញថាអ្នកមានជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាល ឬជំងឺប្រឹសបេះដូងប្រភេទផ្សេងទៀត។ ការបែងចែកដំណាក់កាលនេះ ជួយសម្រួលដល់ការជ្រើសរើសវគ្គនៃការព្យាបាលដ៏ល្អបំផុត។

កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺ ភាពខ្លាំងក្លានៃរោគសញ្ញា រចនាសម្ព័ន្ធនៃប្រឹសបេះដូង និងលំហូរឈាមកាត់តាមបេះដូង និងសួត សុទ្ធតែជាកត្តាជះឥទ្ធិពលដល់ដំណាក់កាលនៃជំងឺប្រឹសបេះដូង។

ដំណាក់កាលមូលដ្ឋានទាំង ៤ នៃជំងឺប្រឹសបេះដូងរួមមាន៖

• ដំណាក់កាល A (At risk): ស្ថិតក្នុងហានិភ័យ។ មានវត្តមានកត្តាហានិភ័យមួយចំនួនដែលអាចបង្កឱ្យមានជំងឺប្រឹសបេះដូង។
• ដំណាក់កាល B (Progressive): ជំងឺកំពុងវិវត្ត។ មានវត្តមានជំងឺប្រឹសបេះដូងកម្រិតស្រាលទៅមធ្យម ប៉ុន្តែមិនទាន់ស្តែងចេញរោគសញ្ញាប្រឹសបេះដូងឡើយ។
• ដំណាក់កាល C (Asymptomatic severe): កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរតែគ្មានរោគសញ្ញា។ មានវត្តមានជំងឺប្រឹសបេះដូងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង ប៉ុន្តែមិនទាន់ស្តែងចេញរោគសញ្ញាឡើយ។
• ដំណាក់កាល D (Symptomatic severe): កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរមានរោគសញ្ញា។ ជំងឺប្រឹសបេះដូងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរដែលស្តែងចេញរោគសញ្ញាយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត។

ការព្យាបាល

អ្នកជំងឺដែលមានជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាល ជារឿយៗទទួលបានការព្យាបាលពីគ្រូពេទ្យដែលបានឆ្លងកាត់ការបណ្តុះបណ្តាលផ្នែកជំងឺបេះដូង។ គ្រូពេទ្យឯកទេសក្នុងវិស័យនេះ ហៅថា គ្រូពេទ្យឯកទេសខាងជំងឺបេះដូង។

ប្រសិនបើគ្មានរោគសញ្ញាទេនោះ ជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាលកម្រិតស្រាលទៅមធ្យម អាចនឹងមិនទាន់តម្រូវឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រសង្គ្រោះបន្ទាន់ភ្លាមៗនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកនឹងត្រូវទៅជួបគ្រូពេទ្យឱ្យបានទៀងទាត់ ដើម្បីតាមដានថាតើស្ថានភាពជំងឺរបស់អ្នកមានការដុនដាបទៅៗឬយ៉ាងណា។

ការប្រើប្រាស់ថ្នាំពេទ្យ ការវះកាត់បើកទ្រូង ការផ្លាស់ប្តូរប្រឹសបេះដូងមីត្រាល់ ឬការជួសជុល សុទ្ធតែជាទម្រង់នៃការព្យាបាលសម្រាប់ជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាល។

ឱសថ

សញ្ញា និងរោគសញ្ញានៃជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាល ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយការប្រើប្រាស់ថ្នាំពេទ្យ។

ឱសថខាងក្រោមនេះអាចនឹងត្រូវណែនាំដោយគ្រូពេទ្យរបស់អ្នក៖

• ថ្នាំបញ្ជុះទឹកនោម៖ ថ្នាំគ្រាប់ជួយបណ្តេញជាតិទឹកទាំងនេះ ជួយកាត់បន្ថយ ឬការពារការដក់ជាតិទឹកនៅក្នុងសរីរាង្គណាមួយនៃរាងកាយ រួមទាំងសួតផងដែរ។
• ថ្នាំពង្រាវឈាម៖ ឬគេស្គាល់ថាជា ថ្នាំប្រឆាំងការកកឈាម ដើម្បីជួយការពារការកកឈាម ប្រសិនបើអ្នករងទុក្ខពីបញ្ហាចង្វាក់បេះដូងដើរមិនទៀងទាត់ប្រភេទ AF។ ដោយសារតែបញ្ហាចង្វាក់បេះដូងដើរមិនទៀងទាត់នេះអាចបណ្តាលឱ្យកកឈាម និងដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ថ្នាំពង្រាវឈាមត្រូវបានចេញវេជ្ជបញ្ជាដើម្បីកាត់បន្ថយឱកាសនៃការកើតមានផលវិបាកទាំងនេះ។
• ថ្នាំបេតាប្លុកឃ័រ (Beta blockers) ថ្នាំទប់ស្កាត់ច្រកកាល់ស្យូម (Calcium channel blockers) ឬថ្នាំបេះដូងដទៃទៀត៖ ដើម្បីពន្យឺតចង្វាក់បេះដូង។
• ថ្នាំកែតម្រូវចង្វាក់បេះដូង៖ ជួយព្យាបាលចង្វាក់បេះដូងដើរមិនទៀងទាត់ ដូចជាប្រភេទ Atrial fibrillation។ ឱសថទាំងនេះត្រូវបានគេហៅថា ក្រុមថ្នាំប្រឆាំងការប្រែប្រួលចង្វាក់បេះដូង។
• ថ្នាំផ្សះ៖ ដើម្បីការពារកុំឱ្យជំងឺគ្រុនសន្លាក់ឆ្អឹងរើឡើងវិញ ប្រសិនបើវាជាមូលហេតុដែលបង្កឱ្យមានការខូចខាតប្រឹសបេះដូងមីត្រាល់។

ការវះកាត់ ឬនីតិវិធីព្យាបាលផ្សេងៗ

ទោះបីជាអ្នកមិនមានរោគសញ្ញាណាមួយក៏ដោយ ប្រឹសបេះដូងមីត្រាល់ដែលឈឺ ឬរងការខូចខាត អាចនឹងតម្រូវឱ្យមានការជួសជុល ឬផ្លាស់ប្តូរនៅពេលណាមួយ។ គ្រូពេទ្យវះកាត់អាចនឹងផ្លាស់ប្តូរ ឬជួសជុលប្រឹសបេះដូងមីត្រាល់របស់អ្នក ក្នុងពេលតែមួយជាមួយនឹងការវះកាត់បេះដូងផ្សេងទៀតដែលអ្នកត្រូវការ ប្រសិនបើអ្នកមានបញ្ហាបេះដូងមួយផ្សេងទៀត។ អ្នកនិងគ្រូពេទ្យជំនាញអាចពិភាក្សាគ្នាអំពីផែនការព្យាបាល។ ការវះកាត់ និងការព្យាបាលដែលអាចធ្វើទៅបានសម្រាប់ជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាល រួមមាន៖

• ការវះកាត់ពង្រីកប្រឹសបេះដូងដោយប្រើបាល់ឡុង (Balloon valvuloplasty)៖ ប្រហោងទ្វារដែលរួមតូចនៅក្នុងប្រឹសបេះដូងមីត្រាល់ ត្រូវបានជួសជុលតាមរយៈវិធីសាស្ត្រនេះ។ វាប្រើប្រាស់បាល់ឡុងតូចមួយ និងកាតេទែរដែលជាទុយោប្រហោងនិងទន់។ គ្រូពេទ្យបញ្ចូលកាតេទែរដែលមានចុងជាបាល់ឡុងទៅក្នុងសរសៃឈាម ដែលជាទូទៅនៅត្រង់ក្រលៀន រួចតម្រង់ទៅកាន់ប្រឹសបេះដូងមីត្រាល់។ ការបំប៉ោងបាល់ឡុងនឹងធ្វើឱ្យប្រហោងបើកនៃប្រឹសបេះដូងមីត្រាល់រីកធំជាងមុន។ បន្ទាប់មក បាល់ឡុងត្រូវបានបង្ហូតខ្យល់ចេញវិញ រួចដកចេញមកក្រៅជាមួយកាតេទែរ។
  • ការធ្វើ Valvuloplasty អាចត្រូវបានអនុវត្តទោះបីជាអ្នកមិនទាន់ស្តែងរោគសញ្ញាក៏ដោយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មិនមែនគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែមានលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការវះកាត់នេះឡើយ។ សូមពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យ ដើម្បីដឹងថាតើវាជាជម្រើសសម្រាប់អ្នកដែរឬទេ។
  • វិធីសាស្ត្រនេះស្ថិតក្នុងទម្រង់នៃការព្យាបាលដោយការស៊កខ្សែស្រឡាយ (Transcatheter intervention)។
  • នីតិវិធីនេះក៏ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា Percutaneous transvenous mitral commissurotomy, Percutaneous mitral balloon commissurotomy, និង Mitral balloon valvotomy។
• ការវះកាត់បើកទ្រូងដើម្បីជួសជុលប្រឹសបេះដូង (Open-heart surgery to repair the valve)៖ ការវះកាត់បេះដូងដោយបើកទ្រូង ហៅថា Open valvotomy អាចនឹងត្រូវធ្វើឡើង ប្រសិនបើការព្យាបាលតាមកាតេទែរមិនមែនជាជម្រើសដែលអាចធ្វើទៅបាន។ នីតិវិធីនេះត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា Surgical commissurotomy។ វាជួយកម្ចាត់ការកកកំបោរ និងជាលិកាស្លាកស្នាមដែលកំពុងស្ទះប្រហោងបើកនៃប្រឹសបេះដូងមីត្រាល់។ ដើម្បីបញ្ឈប់ការហូរឈាមក្នុងតំបន់ទ្រូងអំឡុងពេលវះកាត់នេះ បេះដូងត្រូវតែបញ្ឈប់ដំណើរការជាបណ្តោះអាសន្ន។ មុខងាររបស់បេះដូងនឹងត្រូវជំនួសបណ្តោះអាសន្នដោយម៉ាស៊ីនបេះដូងនិងសួត។ ប្រសិនបើជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាលរើឡើងវិញ ការព្យាបាលនេះអាចនឹងត្រូវធ្វើឡើងម្តងទៀត។
• ការផ្លាស់ប្តូរប្រឹសបេះដូងមីត្រាល់៖ ប្រសិនបើប្រឹសបេះដូងមីត្រាល់មិនអាចជួសជុលបានទេ វាអាចនឹងត្រូវផ្លាស់ប្តូរតាមរយៈការវះកាត់។ ប្រឹសបេះដូងមេកានិច ឬប្រឹសបេះដូងជីវសាស្ត្រដែលធ្វើពីជាលិកាបេះដូងគោ ជ្រូក ឬមនុស្ស គឺជាជម្រើសដែលគេយកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីជំនួសប្រឹសបេះដូងដែលខូចខាត។
  • ប្រឹសបេះដូងជីវសាស្ត្រនឹងទ្រុឌទ្រោមទៅតាមពេលវេលា ហើយអាចនឹងតម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរថ្មី។
  • ចំណែកឯអ្នកដែលប្រើប្រាស់ប្រឹសបេះដូងមេកានិច តម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់ថ្នាំពង្រាវឈាមអស់មួយជីវិត ដើម្បីការពារការកកឈាម។ ដើម្បីជ្រើសរើសជម្រើសដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់អ្នក អ្នកនិងគ្រូពេទ្យគួរតែស្វែងយល់ពីគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិនៃប្រឹសបេះដូងនីមួយៗ។

ជាទូទៅ លទ្ធផលនៃការដឹងមុនអំពីជំងឺ គឺល្អប្រសើរខ្លាំងសម្រាប់អ្នកដែលទទួលការព្យាបាល ឬវះកាត់សម្រាប់ជំងឺត្បៀតប្រឹសបេះដូងមីត្រាល។ ប៉ុន្តែផលវិបាកក្រោយការវះកាត់មានលទ្ធភាពកើតឡើងខ្ពស់នៅពេលដែលអ្នកជំងឺមានអាយុច្រើន ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពសុខភាពខ្សោយ ឬមានការកកកំបោរច្រើននៅលើ ឬនៅជិតប្រឹសបេះដូង។ លទ្ធផលនៃការដឹងមុនអំពីជំងឺបន្ទាប់ពីការវះកាត់ប្រឹសបេះដូង អាចនឹងមានសភាពអាក្រក់ដោយសារតែវត្តមាននៃជំងឺលើសសម្ពាធឈាមសួតរ៉ាំរ៉ៃ។

Doctors who treat this condition