ជំងឺ Dumping Syndrome

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺ Dumping syndrome ទាមទារនូវវិធីសាស្ត្រដ៏ទូលំទូលាយ ដែលរួមមានការពិនិត្យប្រវត្តិវេជ្ជសាស្ត្រ ការវាយតម្លៃរោគសញ្ញា និងការធ្វើតេស្តជាបន្តបន្ទាប់។ ក្នុងករណីដែលបុគ្គលម្នាក់ធ្លាប់បានឆ្លងកាត់ការវះកាត់ក្រពះកាលពីអតីតកាល (ទោះបីជាច្រើនឆ្នាំកន្លងផុតទៅហើយក៏ដោយ) អ្នកផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពអាចធ្វើការវិនិច្ឆ័យស្ថានភាពនេះដោយផ្អែកលើរោគសញ្ញាផ្ទាល់។ លើសពីនេះ កម្រងសំណួរវាយតម្លៃដោយខ្លួនឯង ដែលហៅថា Dumping Symptom Rating Scale អាចត្រូវបានប្រើដើម្បីវាស់វែងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃរោគសញ្ញា។

ដើម្បីបញ្ជាក់ពីការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ឬដើម្បីបដិសេធមូលហេតុផ្សេងទៀតដែលអាចបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញា តេស្តទាំងនេះអាចនឹងត្រូវធ្វើឡើង៖

• ការធ្វើតេស្តការអត់ធ្មត់ជាតិស្ករតាមមាត់ (Oral glucose tolerance test)៖ តេស្តនេះវាយតម្លៃកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមរបស់អ្នកក្នុងអំឡុងពេលដែលមានរោគសញ្ញាច្បាស់បំផុត ដើម្បីជួយផ្ទៀងផ្ទាត់ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ។ នៅក្នុងតេស្តនេះ កម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមនឹងត្រូវវាស់ទាំងមុន និងក្រោយពេលទទួលទានដំណោះស្រាយជាតិស្ករ (Glucose)។ ការកើនឡើងនៃកម្រិត Hematocrit បន្ទាប់ពីទទួលទានជាតិស្ករ បង្ហាញថាមានសារធាតុរាវក្នុងបរិមាណច្រើនកំពុងហូរចេញពីចរន្តឈាមចូលទៅក្នុងពោះវៀន។ នៅពេល ១ ទៅ ៣ ម៉ោងក្រោយមក ការថយចុះនៃជាតិស្ករក្នុងឈាមបង្ហាញពីជំងឺ Dumping syndrome ដំណាក់កាលចុងក្រោយ។
• តេស្តការបញ្ចេញអាហារពីក្រពះ (Gastric emptying test)៖ តេស្តនេះពិនិត្យមើលថាតើអាហារធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ក្រពះលឿនប៉ុណ្ណា ដោយការដាក់សារធាតុវិទ្យុសកម្មចំនួនបន្តិចចូលទៅក្នុងអាហារ រួចប្រើម៉ាស៊ីនស្កេនពិសេសដើម្បីតាមដានដំណើរនៃអាហារនោះនៅក្នុងក្រពះ។
• តេស្តដង្ហើមរកជាតិអ៊ីដ្រូសែន (Hydrogen breath test)៖ នេះគឺជាវិធីសាស្ត្រដែលប្រើដើម្បីវាស់បរិមាណអ៊ីដ្រូសែននៅក្នុងខ្យល់ដកដង្ហើម បន្ទាប់ពីផឹកដំណោះស្រាយជាតិស្ករ។ ប្រសិនបើលទ្ធផលតេស្តបង្ហាញថាមានជាតិអ៊ីដ្រូសែនវិជ្ជមាន វាបង្ហាញថាពោះវៀនតូចមានអាហារច្រើនពេក ហើយមិនអាចស្រូបយកជាតិស្ករបានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
• ការថតកាំរស្មីនៃប្រព័ន្ធរំលាយអាហារផ្នែកខាងលើ (Upper GI series)៖ នីតិវិធីនេះវាយតម្លៃថាតើសារធាតុរាវធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់បំពង់អាហារ ក្រពះ និងពោះវៀនតូចផ្នែកខាងលើបានលឿនកម្រិតណា។ ការធ្វើដំណើរនៃសារធាតុពណ៌ (Contrast solution) នឹងត្រូវបានតាមដានតាមរយៈការថតកាំរស្មី X បែបវីដេអូ។
• ការឆ្លុះក្រពះ (Upper endoscopy)៖ នីតិវិធីនេះប្រើបំពង់ដែលអាចបត់បែនបានដែលមានភ្ជាប់កាមេរ៉ា និងពន្លឺ ដើម្បីមើលទៅក្នុងបំពង់អាហារ ក្រពះ និងពោះវៀនតូច (Duodenum) ដើម្បីជួយរកឱ្យឃើញបញ្ហានៃរចនាសម្ព័ន្ធ និងមូលហេតុដែលអាចបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញា។

ការព្យាបាល

វិធីសាស្ត្រព្យាបាលជំងឺ Dumping syndrome គឺអាស្រ័យទៅលើកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃរោគសញ្ញា។ ជំងឺ Dumping syndrome ដំណាក់កាលដំបូងជាធម្មតាអាចជាសះស្បើយដោយខ្លួនឯងក្នុងរយៈពេល ៣ ខែ។ ក្នុងករណីភាគច្រើន ការកែសម្រួលរបបអាហារបានបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងជំងឺនេះ។ ប្រសិនបើរោគសញ្ញានៅតែបន្តកើតមាន ទោះបីជាបានផ្លាស់ប្តូររបបអាហារហើយក៏ដោយ អ្នកជំនាញថែទាំសុខភាពអាចណែនាំឱ្យប្រើឱសថ ឬការវះកាត់ជាជម្រើសក្នុងការព្យាបាល។

• អនុសាសន៍ស្តីពីរបបអាហារ៖
  • ញ៉ាំអាហារតិចៗតែញឹកញាប់៖ ជ្រើសរើសញ៉ាំអាហារចំនួន ៦ ពេលក្នុងមួយថ្ងៃ ជំនួសឱ្យ ៣ ពេល។ ត្រូវញ៉ាំអាហារយឺតៗ និងទំពារឱ្យម៉ដ្ឋល្អ។
  • ចៀសវាងជាតិស្ករ និងកាបូអ៊ីដ្រាតសាមញ្ញ៖ ចៀសវាងអាហារដែលមានជាតិស្ករស និងផលិតផលទឹកដោះគោ ដើម្បីការពារការប្រែប្រួលកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមយ៉ាងគំហុក។ គួរជ្រើសរើសកាបូអ៊ីដ្រាតស្មុគស្មាញ ដូចជាគ្រាប់ធញ្ញជាតិទាំងមូល។
  • បង្កើនការទទួលទានប្រូតេអ៊ីន និងខ្លាញ់ល្អ៖ ប្រើប្រាស់វាជំនួសឱ្យកាបូអ៊ីដ្រាតនៅក្នុងរបបអាហាររបស់អ្នក។ ជាតិខ្លាញ់ជួយពន្យឺតដំណើរការរំលាយអាហារ និងផ្តល់ប្រភពថាមពលដែលមានស្ថិរភាពជាង។
  • បន្ថែមជាតិសរសៃ៖ បន្ថែមជាតិសរសៃទៅក្នុងអាហាររបស់អ្នក ដើម្បីបន្ថែមបរិមាណអាហារ និងពន្យឺតពេលវេលានៃការដឹកជញ្ជូនអាហារក្នុងប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ។ ជាតិសរសៃជួយគ្រប់គ្រងការស្រូបយកជាតិស្ករនៅក្នុងប្រព័ន្ធរំលាយអាហាររបស់អ្នក។
  • សម្រាកក្រោយពេលញ៉ាំ៖ បន្ទាប់ពីញ៉ាំអាហាររួច គួរដេកសម្រាកដោយផ្អែកខ្នងរយៈពេល ៣០ នាទី។ ទម្លាប់នេះអាចជួយពន្យឺតការបញ្ចេញអាហារពីក្រពះ និងរក្សាសម្ពាធឈាមឱ្យមានស្ថិរភាពក្នុងអំឡុងពេលរំលាយអាហារ។
  • ចៀសវាងការផឹកទឹកអំឡុងពេលញ៉ាំ៖ ចៀសវាងការផឹកទឹកក្នុងរយៈពេល ៣០ នាទី មុន ឬក្រោយពេលញ៉ាំអាហារ ព្រោះជាតិទឹកអាចជំរុញចលនានៃការរំលាយអាហារឱ្យលឿនជាងមុន។
• ថ្នាំ៖ រោគសញ្ញានៃជំងឺ Dumping syndrome ដំណាក់កាលដំបូង និងចុងក្រោយអាចត្រូវបានកាត់បន្ថយដោយប្រើថ្នាំជាក់លាក់មួយចំនួនដូចជា Octreotide និង Acarbose។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ថ្នាំទាំងនេះអាចមានផលរំខានអវិជ្ជមាន ហើយមិនត្រូវបានណែនាំឱ្យប្រើប្រាស់រយៈពេលវែងនោះទេ។ Octreotide គឺជាថ្នាំប្រឆាំងនឹងការរាក ដែលចាក់នៅក្រោមស្បែក វាអាចជួយពន្យឺតការឆ្លងកាត់នៃអាហារចូលទៅក្នុងពោះវៀន។ Acarbose អាចត្រូវបានចេញវេជ្ជបញ្ជាដើម្បីជួយគ្រប់គ្រងកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាម ដោយពន្យឺតអត្រាដែលរាងកាយស្រូបយកកាបូអ៊ីដ្រាត។ វាត្រូវបានរកឃើញថាមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកាត់បន្ថយការកើតឡើងនៃជាតិស្ករក្នុងឈាមទាប (Hypoglycemia) ចំពោះបុគ្គលដែលមានជំងឺ Dumping syndrome ដំណាក់កាលចុងក្រោយ។
• ការវះកាត់៖ ប្រសិនបើជំងឺ Dumping syndrome កើតឡើងបន្ទាប់ពីការវះកាត់ ហើយការព្យាបាលផ្សេងៗទៀតបរាជ័យ ការវះកាត់បន្ថែមអាចនឹងត្រូវបានណែនាំដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ។ អាស្រ័យលើស្ថានភាពជាក់លាក់របស់អ្នក ការវះកាត់ដើម្បីគ្រប់គ្រង Dumping syndrome អាចរួមមាននីតិវិធីដូចជា ការវះកាត់ជួសជុលសន្ទះក្រពះ (Pyloric reconstruction) ឬ ការវះកាត់បញ្ច្រាសការវះកាត់កាត់តក្រពះ (Reversing gastric bypass surgery)។

Doctors who treat this condition