ធ្វើការណាត់ជួប
និយាយជាមួយគ្រូពេទ្យទិដ្ឋភាពទូទៅ
ក្លាមីឌីយ៉ា (Chlamydia) គឺជាការឆ្លងមេរោគទូទៅមួយដែលឆ្លងតាមរយៈការប៉ះពាល់ផ្លូវភេទ ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថាជាជំងឺឆ្លងតាមផ្លូវភេទ (STI)។ វាត្រូវបានបង្កឡើងដោយបាក់តេរីដែលមានឈ្មោះថា Chlamydia trachomatis។ ការខ្វះរោគសញ្ញាដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដូចជាការមិនស្រួលនៅតំបន់ប្រដាប់បន្តពូជ ឬការធ្លាក់សមិនប្រក្រតី មានន័យថាបុគ្គលម្នាក់ៗអាចនឹងមិនដឹងខ្លួនថាពួកគេមានផ្ទុកមេរោគក្លាមីឌីយ៉ានោះទេ។
បាក់តេរី Chlamydia trachomatis ប៉ះពាល់ជាចម្បងលើស្ត្រីវ័យក្មេង ទោះបីជាវាអាចជះឥទ្ធិពលលើទាំងពីរភេទ និងគ្រប់ក្រុមអាយុផ្សេងៗគ្នាក៏ដោយ។ ការទទួលការព្យាបាលសម្រាប់ជំងឺក្លាមីឌីយ៉ាគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ដើម្បីជៀសវាងផលវិបាកដែលអាចកើតមាន។ ប្រសិនបើទុកចោលដោយមិនបានព្យាបាល ការឆ្លងមេរោគនេះអាចបណ្តាលឱ្យមានវិបត្តិធ្ងន់ធ្ធរ និងការខូចខាតជាអចិន្ត្រៃយ៍ដល់សរីរាង្គបន្តពូជរបស់អ្នក។
រោគសញ្ញា
នៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូង ការឆ្លងមេរោគក្លាមីឌីយ៉ា ច្រើនតែបង្ហាញរោគសញ្ញាតិចតួច។ វាឆ្លងតាមរយៈការប៉ះពាល់ផ្លូវភេទតាមរយៈសារធាតុរាវប្រដាប់បន្តពូជ បើទោះបីជាគ្មានការជ្រៀតចូល ឬការបញ្ចេញទឹកកាមក៏ដោយ។ ក្លាមីឌីយ៉ាក៏អាចឆ្លងទៅភ្នែក បំពង់ក ឬរន្ធគូថផងដែរ អាស្រ័យលើសកម្មភាពផ្លូវភេទរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ។ ការឆ្លងមេរោគនៅភ្នែក (ហៅថា រលាកភ្នែក – Conjunctivitis) បណ្តាលឱ្យមានការឡើងក្រហម និងរមាស់ត្របកភ្នែក។ ការឆ្លងមេរោគនៅបំពង់ក អាចនឹងមិនចេញរោគសញ្ញា ឬបណ្តាលឱ្យឈឺបំពង់ក។ ចំណែកការឆ្លងមេរោគនៅរន្ធគូថ អាចនឹងមិនបង្ហាញរោគសញ្ញា ឬនាំឱ្យមានការឈឺចាប់ មានសារធាតុរាវហូរចេញ ឬហូរឈាម។
រោគសញ្ញានៃការឆ្លងមេរោគក្លាមីឌីយ៉ារួមមាន៖
- ការឈឺចាប់ពេលបត់ជើងតូច
- ការធ្លាក់ស (ចំពោះស្ត្រី)
- មានសារធាតុរាវហូរចេញពីលិង្គ
- ការឈឺចាប់អំឡុងពេលរួមភេទ (ចំពោះស្ត្រី)
- ការហូរឈាមតាមទ្វារមាសនៅចន្លោះវដ្តរដូវ និងក្រោយពេលរួមភេទ
- ការឈឺចាប់ពងស្វាស
ប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះការហូរទឹករំអិលចេញពីទ្វារមាស លិង្គ ឬរន្ធទ្វារបាត ឬប្រសិនបើការបត់ជើងតូចមានការឈឺចាប់ អ្នកគួរតែពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ។ វាក៏ជារឿងសំខាន់ផងដែរក្នុងការជួបគ្រូពេទ្យ ប្រសិនបើដៃគូរួមភេទរបស់អ្នកត្រូវបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថាមានជំងឺក្លាមីឌីយ៉ា។ គ្រូពេទ្យនឹងចេញវេជ្ជបញ្ជាឱ្យប្រើថ្នាំផ្សះ ទោះបីជាអ្នកមិនមានរោគសញ្ញាក៏ដោយ។
មូលហេតុ
មេរោគក្លាមីឌីយ៉ារីករាលដាលជាចម្បងតាមរយៈការរួមភេទតាមទ្វារមាស មាត់ និងរន្ធទ្វារបាត។ ទារកដែលកើតពីម្តាយដែលមានជំងឺក្លាមីឌីយ៉ាក៏អាចឆ្លងមេរោគនេះផងដែរអំឡុងពេលសម្រាល ដែលអាចនាំឱ្យមានបញ្ហាសួត ឬការឆ្លងមេរោគភ្នែកចំពោះទារក។
កត្តាហានិភ័យ
កត្តាដែលបង្កើនឱកាសនៃការឆ្លងជំងឺក្លាមីឌីយ៉ារួមមាន៖
- ការមិនសូវប្រើប្រាស់ស្រោមអនាម័យ
- ការមិនបានទទួលសេវាថែទាំសុខភាពដើម្បីបង្ការ ឬព្យាបាលការឆ្លងមេរោគផ្លូវភេទ
- ការមានដៃគូរួមភេទលើសពីម្នាក់
- ការផ្លាស់ប្តូរដៃគូដោយមិនបានដឹងពីស្ថានភាពជំងឺក្លាមីឌីយ៉ា
មនុស្សដែលមានអាយុតិចជាង ២៥ ឆ្នាំ មានឱកាសឆ្លងមេរោគក្លាមីឌីយ៉ាខ្ពស់ជាងមនុស្សចាស់។ នេះក៏ព្រោះតែមនុស្សវ័យក្មេងទំនងជាមានច្រើនជាងមួយក្នុងចំណោមកត្តាទាំងនេះដែលបង្កើនហានិភ័យ។
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ
មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រង និងបង្ការជំងឺ (CDC) ណែនាំឱ្យធ្វើការពិនិត្យរកមេរោគក្លាមីឌីយ៉ាសម្រាប់ក្រុមមនុស្សដូចខាងក្រោម៖
- អ្នកដែលមានរោគសញ្ញា៖ ប្រសិនបើអ្នកមានរោគសញ្ញានៃជំងឺក្លាមីឌីយ៉ា ការពិនិត្យគឺជារឿងចាំបាច់។
- ស្ត្រីអាយុក្រោម ២៥ ឆ្នាំ៖ ការឆ្លងមេរោគក្លាមីឌីយ៉ាគឺជួបទូទៅក្នុងក្រុមនេះ។ គួរពិនិត្យជារៀងរាល់ឆ្នាំ ជាពិសេសនៅពេលមានដៃគូថ្មី។
- ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ៖ ការធ្វើតេស្តក្លាមីឌីយ៉ាត្រូវធ្វើឡើងអំឡុងពេលពិនិត្យផ្ទៃពោះលើកដំបូង។ ប្រសិនបើអ្នកមានហានិភ័យខ្ពស់ (អាយុក្រោម ២៥ ឆ្នាំ, មានដៃគូថ្មី) ត្រូវធ្វើតេស្តម្តងទៀតនៅដំណាក់កាលក្រោយនៃការមានផ្ទៃពោះ។
- បុគ្គលដែលមានហានិភ័យខ្ពស់៖ ពិចារណាធ្វើការពិនិត្យឱ្យបានញឹកញាប់ ប្រសិនបើអ្នកមានដៃគូថ្មី ឬច្រើននាក់, ជាបុរសដែលរួមភេទជាមួយបុរស, មានជំងឺឆ្លងតាមផ្លូវភេទផ្សេងទៀត ឬធ្លាប់ប៉ះពាល់ជាមួយដៃគូដែលមានផ្ទុកមេរោគ។
ការធ្វើតេស្តអាចរួមមាន៖
- ការពិនិត្យទឹកនោម៖ យកសំណាកទឹកនោមទៅវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ វិធីនេះអាចប្រើបានទាំងបុរស និងស្ត្រី។
- ការប្រើឧបករណ៍បោសយកសំណាក៖ គ្រូពេទ្យប្រើឧបករណ៍បោស (Swab) ដើម្បីយកសំណាកពីមាត់ស្បូន ទ្វារមាស បំពង់ក ឬរន្ធគូថ។ ចំពោះស្ត្រី គ្រូពេទ្យអាចយកសំណាកពីមាត់ស្បូនអំឡុងពេលពិនិត្យមហារីកមាត់ស្បូន (Pap test) ឬយកពីទ្វារមាស។ ចំពោះបុរស និងស្ត្រី គ្រូពេទ្យអាចយកសំណាកពីបំពង់ក ឬរន្ធទ្វារបាត អាស្រ័យលើប្រវត្តិផ្លូវភេទ។
ចំណុចសំខាន់៖ គួរធ្វើតេស្តរកមេរោគម្តងទៀតប្រហែល ៣ ខែ ក្រោយពីបញ្ចប់ការព្យាបាល ដើម្បីប្រាកដថាគ្មានការឆ្លងសារជាថ្មី។
ការព្យាបាល
ថ្នាំផ្សះ អាចព្យាបាលជំងឺក្លាមីឌីយ៉ាឱ្យជាសះស្បើយប្រកបដោយប្រសិទ្ធ ក្នុងរយៈពេលប្រហែលមួយទៅពីរសប្តាហ៍។ វាជារឿងសំខាន់ដែលមិនត្រូវបញ្ឈប់ការប្រើថ្នាំរបស់អ្នកដោយផ្អែកលើការប្រសើរឡើងនៃរោគសញ្ញាតែមួយមុខនោះទេ។ សូមពិគ្រោះជាមួយអ្នកផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពរបស់អ្នក ដើម្បីកំណត់ការតាមដានចាំបាច់ ដើម្បីធានាបាននូវដំណោះស្រាយពេញលេញនៃការឆ្លងមេរោគ បន្ទាប់ពីបានបញ្ចប់ការប្រើថ្នាំតាមវេជ្ជបញ្ជារបស់អ្នក។ ជំងឺក្លាមីឌីយ៉ាអាចកើតឡើងវិញ។
ផែនការព្យាបាល និងការអនុវត្ត៖
- ផ្អាកសកម្មភាពផ្លូវភេទ៖ ជៀសវាងការរួមភេទគ្រប់រូបភាពរហូតដល់ការឆ្លងមេរោគត្រូវបានព្យាបាលជាសះស្បើយទាំងស្រុង។ ការគ្រាន់តែចាប់ផ្តើមប្រើថ្នាំ មិនទាន់មានន័យថាអ្នកជាសះស្បើយនោះទេ។
- ជម្រាបដៃគូរួមភេទ៖ ត្រូវប្រាប់ដៃគូរួមភេទទាំងអស់របស់អ្នកក្នុងរយៈពេល ៣ ខែចុងក្រោយឱ្យដឹង ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចទៅធ្វើតេស្ត និងទទួលការព្យាបាលបានទាន់ពេល។
- ពិនិត្យជំងឺឆ្លងតាមផ្លូវភេទផ្សេងទៀត៖ គួរពិនិត្យរកមេរោគ HIV/AIDS, ស្វាយ, ហឺបពែរ (Herpes) និងប្រមេះទឹកបាយ ព្រោះការមានជំងឺឆ្លងតាមផ្លូវភេទច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយគឺជារឿងដែលជួបប្រទះញឹកញាប់។
ថ្នាំផ្សះចម្បងដែលប្រើសម្រាប់ព្យាបាលរួមមាន៖ - Doxycycline៖ ជាទូទៅត្រូវប្រើរយៈពេល ៧ ថ្ងៃ ហើយវាគឺជាជម្រើសដែលគេនិយមប្រើបំផុត។
- Azithromycin៖ ជាទូទៅប្រើតែមួយដូសប៉ុណ្ណោះ ហើយវាជាជម្រើសចម្បងសម្រាប់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ។
ចូរចងចាំថាត្រូវលេបថ្នាំផ្សះទាំងស្រុងតាមវេជ្ជបញ្ជារបស់អ្នកផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពរបស់អ្នក ហើយបញ្ចប់វគ្គនៃការព្យាបាលទាំងមូល ទោះបីជារោគសញ្ញារបស់អ្នកបានធូរស្រាលក៏ដោយ។
