ជំងឺលើសប្លាកែត

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ

គ្រូពេទ្យនឹងធ្វើការពិនិត្យរាងកាយដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យស្ថានភាពជំងឺនេះ។ ពួកគាត់អាចនឹងសាកសួរអំពីសញ្ញានៃរោគសញ្ញារបស់អ្នក និងសួរថាតើមានសមាជិកគ្រួសារណាខ្លះដែលជួបប្រទះបញ្ហាប្រហាក់ប្រហែលនេះដែរឬទេ។ ជាទូទៅ គ្រូពេទ្យនឹងតម្រូវឱ្យធ្វើតេស្តដូចខាងក្រោម៖

• ការពិនិត្យរាងកាយ: គ្រូពេទ្យនឹងសាកសួរអំពីសញ្ញា និងរោគសញ្ញា ព្រមទាំងសួរថាតើមានសាច់ញាតិណាម្នាក់កំពុងប្រឈមនឹងជំងឺនេះដែរឬទេ។ គ្រូពេទ្យអាចនឹងស្តាប់ចង្វាក់បេះដូង និងសួត ពិនិត្យមើលរាងកាយដើម្បីរកសញ្ញានៃជំងឺ និងពិនិត្យមើលសរីរាង្គផ្សេងៗទៀត
• ការពិនិត្យគ្រាប់ឈាមពេញលេញ (CBC): គេយកសំណាកឈាមទៅពិនិត្យដើម្បីកំណត់ចំនួនប្លាកែត គ្រាប់ឈាមស និងគ្រាប់ឈាមក្រហម។ បន្ថែមពីនេះ វាក៏វាស់វែងកម្រិត Hematocrit (សមាមាត្រនៃគ្រាប់ឈាមក្រហមនៅក្នុងឈាមសរុប) និងបរិមាណ Hemoglobin ដែលជាសារធាតុដឹកនាំអុកស៊ីសែនក្នុងឈាម។ ចំពោះអ្នកជំងឺលើសប្លាកែត ចំនួនប្លាកែតនឹងមានកម្រិតខ្ពស់ជាងធម្មតា
• ការពិនិត្យរូបរាងកោសិកាឈាម (Peripheral blood smear): អ្នកជំនាញរោគវិទ្យានឹងពិនិត្យទំហំ រូបរាង ឬលក្ខណៈនៃកោសិកាឈាមក្រោមមីក្រូទស្សន៍ ដើម្បីរកមើលការផ្លាស់ប្តូរខុសធម្មតាណាមួយ។ លើសពីនេះ គេក៏ពិនិត្យរកមើលវត្តមាននៃកោសិកាមិនទាន់គ្រប់អាយុ (Blast cell) ផងដែរ។ ក្នុងស្ថានភាពជំងឺនេះ ប្លាកែតអាចមានសភាពហើម និង/ឬ រួមបញ្ជូលគ្នាជាដុំៗ
• ការពិនិត្យជីវគីមីក្នុងឈាម (Blood chemistry profile): តេស្តឈាមនេះវាស់វែងបរិមាណសារធាតុគីមីជាក់លាក់ដែលសរីរាង្គ និងជាលិកាក្នុងរាងកាយផលិតបញ្ចេញទៅក្នុងឈាម។ សារធាតុទាំងនោះរួមមាន អេឡិចត្រូឡីត (ដូចជា សូដ្យូម ប៉ូតាស្យូម និងក្លរួ) ជាតិខ្លាញ់ ប្រូតេអ៊ីន ជាតិស្ករ អាស៊ីតអ៊ុយរិក និងអង់ស៊ីម។ ទោះបីជាតេស្តនេះមិនមែនប្រើសម្រាប់បញ្ជាក់ពីជំងឺនេះដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើលទ្ធផលបង្ហាញថាមានសារធាតុណាមួយច្រើនហួសប្រមាណ វាក៏អាចជាសញ្ញានៃជំងឺ ឬបញ្ហាសុខភាពផ្សេងទៀតបានដែរ
• ការពិនិត្យខួរឆ្អឹង (Bone marrow tests): ដើម្បីវាយតម្លៃខួរឆ្អឹងឱ្យបានច្បាស់លាស់ គ្រូពេទ្យអាចធ្វើការបូមយកខួរឆ្អឹង (Bone marrow aspiration) ឬការយកសាច់ខួរឆ្អឹងទៅពិនិត្យ (Bone marrow biopsy)
• ការធ្វើតេស្តកម្រិតម៉ូលេគុល (Molecular testing): វិធីសាស្ត្រទាំងនេះ រួមមានការពិនិត្យ DNA sequencing និង PCR ដើម្បីរកមើលការផ្លាស់ប្តូរខុសធម្មតានៅក្នុងហ្សែន ក្រូម៉ូសូម ឬប្រូតេអ៊ីន។ គេប្រើវាសម្រាប់ធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងរៀបចំផែនការព្យាបាល។ គ្រូពេទ្យនឹងពិនិត្យរកមើលការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់នៃហ្សែន JAK2, MPL, និង CALR ក្នុងករណីដែលសង្ស័យថាមានជំងឺនេះ
• ការធ្វើតេស្តហ្សែន (Genetic testing): គ្រូពេទ្យអាចវិភាគឈាមដើម្បីពិនិត្យរកមើលការផ្លាស់ប្តូរហ្សែនដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ការផលិតប្លាកែត

ការព្យាបាល

គ្រូពេទ្យអាចប្រើប្រាស់ឱសថដែលជួយទប់ស្កាត់ការកកើតកំណកឈាម និង/ឬ កាត់បន្ថយចំនួនប្លាកែត ដើម្បីព្យាបាលជំងឺលើសប្លាកែតនេះ។ ឱសថទាំងនោះរួមមាន៖

• អាស្ពីរីន (Aspirin)៖ អាស្ពីរីនត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបង្ការកំណកឈាម ហើយគ្រូពេទ្យអាចនឹងណែនាំឱ្យប្រើវាដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យរបស់អ្នក។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បុគ្គលដែលមានចំនួនប្លាកែតខ្ពស់ខ្លាំងគួរតែពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យមុនពេលប្រើប្រាស់។ ប្រសិនបើអ្នកមានចំនួនប្លាកែតខ្ពស់ខ្លាំង គ្រូពេទ្យអាចនឹងធ្វើតេស្តដើម្បីបញ្ជាក់ថាអ្នកមិនមាន “រោគសញ្ញា Von Willebrand” (ដែលជាស្ថានភាពបង្កើនលទ្ធភាពនៃការហូរឈាមខ្លាំង) នោះទេ
• អ៊ីដ្រុកស៊ីអ៊ុយរ៉េ (Hydroxyurea)៖ ជាប្រភេទឱសថគីមីព្យាបាលដែលគេនិយមប្រើដើម្បីកាត់បន្ថយកម្រិតប្លាកែត។ នៅពេលដែលមានហានិភ័យខ្ពស់នៃកំណកឈាម គ្រូពេទ្យអាចណែនាំឱ្យប្រើអាស្ពីរីនរួមគ្នាជាមួយអ៊ីដ្រុកស៊ីអ៊ុយរ៉េ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព
• អាណាហ្គ្រីឡាយ (Anagrelide)៖ ដូចគ្នានឹងអ៊ីដ្រុកស៊ីអ៊ុយរ៉េដែរ ឱសថនេះជួយកាត់បន្ថយចំនួនប្លាកែត និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺខ្សោយបេះដូង និងគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាល
• អាំងទែហ្វេរ៉ុង អាល់ហ្វា (Interferon alfa)៖ ជាប្រភេទឱសថព្យាបាលដោយប្រព័ន្ធស៊ាំដែលជួយទប់ស្កាត់ប្លាកែតមិនធម្មតាមិនឱ្យបំបែកខ្លួន និងកើនឡើងចំនួន
• ប៊ូស៊ុលហ្វាន (Busulfan)៖ ជាឱសថគីមីព្យាបាលដែលជួយកាត់បន្ថយចំនួនប្លាកែត និងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់អ្នកដែលមិនអាចប្រើប្រាស់ថ្នាំអ៊ីដ្រុកស៊ីអ៊ុយរ៉េបាន
• Ruxolitinib៖ ជាឱសថដែលជួយដល់អ្នកជំងឺដែលមានរោគសញ្ញាដូចជា រមាស់, ឆាប់ឆ្អែតទោះបីជាញ៉ាំអាហារតិចតួច និងអស់កម្លាំងខ្លាំង ដែលមិនមានសភាពធូរស្រាលក្រោយការព្យាបាលជាមួយថ្នាំអ៊ីដ្រុកស៊ីអ៊ុយរ៉េ, ប៊ូស៊ុលហ្វាន ឬអាំងទែហ្វេរ៉ុង អាល់ហ្វា

ប្រសិនបើអ្នកជំងឺមានកម្រិតប្លាកែតខ្ពស់ខ្លាំងខុសធម្មតា គ្រូពេទ្យអាចនឹងណែនាំឱ្យធ្វើការ ច្រោះប្លាកែត (Plateletpheresis) ជាវិធានការបន្ទាន់ដើម្បីកាត់បន្ថយចំនួនប្លាកែត។ ការច្រោះប្លាកែតនេះ គឺជាការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនពិសេសដើម្បីដកយកប្លាកែតមួយផ្នែកចេញពីចរន្តឈាមរបស់អ្នកជំងឺ

Doctors who treat this condition