Tổng quan
Đau bụng kinh là những cơn đau nhói hoặc quặn thắt ở vùng bụng dưới. Trước và trong kỳ kinh nguyệt, nhiều phụ nữ gặp phải tình trạng đau bụng kinh. Cơn đau tái phát được gọi là thống kinh nguyên phát, trong khi các vấn đề về hệ sinh sản là nguyên nhân gây ra thống kinh thứ phát.
Một số phụ nữ có thể chỉ cảm thấy sự khó chịu ở mức độ nhẹ. Những người khác có thể trải qua những cơn đau bụng kinh dữ dội đến mức ngăn cản họ thực hiện các hoạt động sinh hoạt bình thường trong một vài ngày mỗi tháng.
Đau bụng kinh có thể do các bệnh lý như u xơ tử cung hoặc lạc nội mạc tử cung gây ra. Chìa khóa để giảm thiểu cơn đau là điều trị nguyên nhân gốc rễ. Khi không bắt nguồn từ một bệnh lý khác, đau bụng kinh thường thuyên giảm theo độ tuổi và có xu hướng chấm dứt hoàn toàn sau khi sinh con.
Triệu chứng
Các triệu chứng của đau bụng kinh bao gồm:
- Cơn đau bắt đầu từ một đến ba ngày trước kỳ kinh nguyệt, đạt đỉnh điểm sau 24 giờ kể từ khi bắt đầu và biến mất sau hai đến ba ngày
- Cơn đau dữ dội, nhói hoặc quặn thắt ở vùng bụng dưới
- Cảm giác tức nặng vùng bụng
- Đau lan ra cả vùng đùi và lưng dưới
- Cơn đau âm ỉ liên tục
Một số phụ nữ có thể gặp phải các triệu chứng đi kèm sau:
- Chóng mặt
- Đau đầu
- Tiêu chảy
- Buồn nôn
Nếu tình trạng đau bụng kinh đã và đang ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn mỗi tháng, các triệu chứng trở nên tồi tệ hơn hoặc mới xuất hiện sau 25 tuổi, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ của bạn.
Nguyên nhân
Trong chu kỳ kinh nguyệt, tử cung của bạn co bóp để hỗ trợ quá trình tống xuất lớp nội mạc tử cung ra ngoài. Các cơ tử cung co bóp là kết quả của các phân tử có cấu trúc tương tự hormone prostaglandin có liên quan đến quá trình đau và viêm. Những cơn đau bụng kinh dữ dội hơn có liên quan đến nồng độ prostaglandin cao hơn.
Đau bụng kinh có thể do các nguyên nhân sau:
- Lạc nội mạc tử cung: Các mô hoạt động tương tự như lớp niêm mạc tử cung phát triển ở bên ngoài tử cung, thường gặp nhất là trên ống dẫn trứng, buồng trứng hoặc các mô lót vùng chậu của bạn.
- U xơ tử cung: Đây là các khối u lành tính hình thành trên thành tử cung và có thể gây đau.
- Lạc tuyến cơ tử cung : Lớp niêm mạc tử cung của bạn bắt đầu xâm nhập và hòa nhập vào các cơ tử cung.
- Bệnh viêm vùng chậu: Tình trạng nhiễm trùng gây ra bệnh lý này ở hệ sinh sản nữ thường lây truyền qua đường tình dục.
- Hẹp cổ tử cung: Ở một số phụ nữ, lỗ mở của cổ tử cung quá hẹp khiến cho kinh nguyệt khó lưu thông, làm gia tăng áp lực bên trong tử cung một cách đau đớn.
Yếu tố nguy cơ
Các yếu tố nguy cơ dẫn đến đau bụng kinh bao gồm:
- Tuổi dưới 30 tuổi
- Dậy thì sớm (từ 11 tuổi trở xuống)
- Kỳ kinh ra nhiều (rong kinh)
- Kinh nguyệt không đều (rong huyết)
- Tiền sử gia đình có người bị đau bụng kinh
- Hút thuốc lá
Chẩn đoán
Bác sĩ sẽ xem xét tiền sử bệnh án của bạn và tiến hành khám thực thể bao gồm cả khám vùng chậu. Sau đó, bác sĩ sẽ kiểm tra vùng chậu của bạn để tìm kiếm bất kỳ điểm bất thường nào ở các cơ quan sinh sản cũng như các dấu hiệu nhiễm trùng.
Ngoài ra, bác sĩ có thể khuyên bạn thực hiện các xét nghiệm như:
- Siêu âm: Xét nghiệm này sử dụng sóng âm để tạo ra hình ảnh tử cung, cổ tử cung, ống dẫn trứng và buồng trứng của bạn.
- Các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh khác: Siêu âm không cung cấp nhiều chi tiết bằng chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI), những phương pháp có thể giúp bác sĩ xác định các vấn đề tiềm ẩn.
o Với chụp CT, nhiều hình ảnh X-quang được kết hợp lại để tạo ra các hình ảnh cắt ngang về xương, cơ quan và các mô mềm khác trong cơ thể bạn.
o Chụp MRI sử dụng từ trường mạnh và sóng vô tuyến để tạo ra hình ảnh chi tiết về các cấu trúc bên trong. Cả hai xét nghiệm này đều không đau và không xâm lấn. - Nội soi ổ bụng: Nội soi ổ bụng có thể giúp xác định một vấn đề tiềm ẩn như lạc nội mạc tử cung, dải dính, u xơ, u nang buồng trứng và thai ngoài tử cung, mặc dù phương pháp này thường không bắt buộc để chẩn đoán đau bụng kinh. Đây là một cuộc phẫu thuật ngoại trú, trong đó bác sĩ sẽ rạch vài đường nhỏ ở bụng và đưa một ống sợi quang có gắn thấu kính máy ảnh nhỏ vào để quan sát các cơ quan sinh sản và khoang bụng của bạn.
Điều trị
Bác sĩ có thể đề xuất các phương pháp sau để giúp bạn giảm đau bụng kinh:
- Thuốc giảm đau: Bắt đầu dùng liều đều đặn ibuprofen hoặc naproxen sodium vào ngày trước khi bạn dự kiến bắt đầu kỳ kinh nguyệt để giảm bớt cơn đau. Các loại thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) cũng có sẵn dưới dạng thuốc kê đơn.
Bắt đầu uống thuốc giảm đau theo chỉ định từ ngày đầu tiên có kinh nguyệt hoặc ngay khi bạn xuất hiện triệu chứng, kéo dài trong hai đến ba ngày tiếp theo hoặc cho đến khi cơn đau biến mất. - Biện pháp tránh thai nội tiết: Các nội tiết tố có trong thuốc tránh thai đường uống giúp ngăn ngừa rụng trứng và làm giảm mức độ nghiêm trọng của đau bụng kinh. Các phương pháp cung cấp nội tiết tố khác bao gồm thuốc tiêm, miếng dán da, que cấy dưới da, vòng âm đạo linh hoạt và dụng cụ tử cung (IUD).
- Phẫu thuật: Phẫu thuật điều trị tình trạng gây ra đau bụng kinh chẳng hạn như lạc nội mạc tử cung hoặc u xơ tử cung có thể làm giảm các triệu chứng của bạn. Việc phẫu thuật cắt bỏ tử cung có thể được cân nhắc nếu bạn không có kế hoạch mang thai hoặc các phương pháp điều trị thay thế không mang lại hiệu quả.
