Khô miệng

Tổng quan

Khô miệng (dry mouth, hay còn gọi là xerostomia) xảy ra khi các tuyến nước bọt trong miệng không tiết đủ lượng nước bọt cần thiết, dẫn đến thiếu độ ẩm trong khoang miệng. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm tuổi tác, tác dụng phụ của thuốc, hoặc xạ trị điều trị ung thư. Ít gặp hơn, khô miệng có thể do một bệnh lý tiềm ẩn ảnh hưởng trực tiếp đến tuyến nước bọt. Ngoài ra, tình trạng khô miệng tạm thời cũng có thể xảy ra khi khát nước hoặc căng thẳng, lo lắng.

Đối với một số người, khô miệng chỉ gây khó chịu nhẹ, trong khi với những người khác, nó có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tổng thể cũng như sức khỏe răng miệng, bao gồm tình trạng của răng và nướu. Hơn nữa, khô miệng có thể ảnh hưởng đến thói quen ăn uống và làm giảm sự thích thú khi thưởng thức thức ăn.

Điều trị hiệu quả khô miệng phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng này.

Triệu chứng

Bạn có thể gặp tất cả hoặc hầu hết các triệu chứng sau nếu lượng nước bọt tiết ra không đủ:

• Hơi thở có mùi
• Cảm giác dính hoặc khô miệng
• Nước bọt đặc và dính thành sợi
• Mũi khô
• Khát nước dữ dội
• Họng khô hoặc đau, giọng khàn
• Lưỡi khô hoặc có rãnh
• Thay đổi cảm giác vị giác
• Khó đeo hoặc giữ răng giả
• Son môi bị mắc vào răng
• Khó nuốt, nói hoặc nhai

Các triệu chứng nặng có thể bao gồm:

• Da và mắt khô
• Răng sâu
• Phát ban trên da
• Đau khớp

Nước bọt đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa sâu răng bằng cách loại bỏ đường và mảnh vụn thức ăn, đồng thời trung hòa và giảm tác hại của vi khuẩn. Khi lượng nước bọt không đủ, có thể gây khó cảm nhận vị, nhai và nuốt thức ăn, thậm chí ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa.

Nếu bạn thường xuyên gặp các triệu chứng khô miệng, nên đặt lịch hẹn với bác sĩ để được tư vấn và điều trị kịp thời.

Nguyên nhân

Khô miệng xảy ra khi các tuyến nước bọt trong miệng không tiết đủ nước bọt để giữ ẩm cho khoang miệng. Các tuyến này đôi khi bị rối loạn chức năng do:

• Tuổi tác: Khi cơ thể già đi, tình trạng khô miệng thường gặp ở người cao tuổi. Nguyên nhân có thể bao gồm suy dinh dưỡng, các vấn đề sức khỏe lâu dài, và thay đổi cách cơ thể chuyển hóa thuốc.
• Thuốc: Nhiều loại thuốc kê đơn và không kê đơn có thể gây khô miệng. Các thuốc kháng histamine, thuốc giảm nghẹt mũi, thuốc giãn cơ, thuốc giảm đau, cũng như thuốc điều trị lo âu, trầm cảm và cao huyết áp là những loại có nguy cơ cao gây tác dụng phụ này.
• Tổn thương dây thần kinh: Khô miệng có thể xảy ra do chấn thương hoặc phẫu thuật làm tổn thương các dây thần kinh ở vùng đầu và cổ.
• Điều trị ung thư:Hóa trị, một loại thuốc điều trị ung thư, có thể thay đổi tính chất và lượng nước bọt được sản xuất. Tình trạng này thường chỉ tạm thời, và sau khi kết thúc điều trị, lượng nước bọt sẽ trở lại bình thường. Tổn thương tuyến nước bọt do xạ trị vùng đầu và cổ có thể giảm đáng kể lượng nước bọt. Tùy thuộc vào vị trí và liều xạ, tình trạng này có thể kéo dài ngắn hạn hoặc lâu dài.
• Ngáy và thở bằng miệng: Khô miệng có thể xảy ra khi thở bằng miệng hoặc ngáy.
• Sử dụng thuốc lá và rượu: Hút thuốc, nhai thuốc lá, và uống rượu có thể làm tăng các triệu chứng khô miệng.
• Sử dụng ma túy, hợp pháp hoặc bất hợp pháp: Việc dùng methamphetamine có thể tổn hại răng và gây khô miệng nghiêm trọng. Việc dùng cần sa cũng có thể dẫn đến khô miệng.
• Các bệnh lý khác: Một số rối loạn y tế như tiểu đường, đột quỵ, nhiễm nấm miệng, và bệnh Alzheimer có thể góp phần gây khô miệng. Ngoài ra, các bệnh tự miễn như hội chứng Sjogren hoặc HIV/AIDS cũng có thể là nguyên nhân gây khô miệng.

Yếu tố nguy cơ

Nguy cơ bị khô miệng cao hơn ở những người:

• Đang điều trị ung thư
• Mắc các bệnh lý y tế như tiểu đường, đột quỵ, Alzheimer, hội chứng Sjogren, hoặc HIV/AIDS
• Dùng thuốc mà có tác dụng phụ gây khô miệng
• Bị tổn thương dây thần kinh ở vùng đầu và cổ
• Tiêu thụ kẹo hoặc thực phẩm nhiều đường hoặc axit
• Sử dụng ma túy bất hợp pháp
• Hút thuốc lá
• Uống rượu