ការអស់រដូវ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការអស់រដូវ (Menopause) កើតឡើងនៅពេលដែលវដ្តរដូវត្រូវបានបញ្ឈប់ ពោលគឺនៅពេលដែលស្ត្រីដែលមានអាយុចន្លោះពី ៤០ ទៅ ៥០ ឆ្នាំ មិនមានមករដូវសោះក្នុងរយៈពេល ១២ ខែជាប់ៗគ្នា។

ការអស់រដូវមិនមែនជាជំងឺ ឬជាបញ្ហាខុសប្រក្រតីនោះទេ។ រាងកាយនឹងផលិតអរម៉ូនអ៊ឹស្ត្រូសែន (Estrogen) និងប្រូហ្សេស្តេរ៉ូន (Progesterone) ក្នុងកម្រិតខុសៗគ្នា ដែលវាជះឥទ្ធិពលដល់ការមករដូវ។ វាគឺជាវដ្តធម្មជាតិព្រំដែននៃជីវិត ដែលជាសញ្ញាបញ្ជាក់ពីការបញ្ចប់នៃវ័យបន្តពូជរបស់ស្ត្រី។ ការអស់រដូវតាមបែបធម្មជាតិមាន ៣ ដំណាក់កាល៖ ដំណាក់កាលមុនអស់រដូវ ដំណាក់កាលអស់រដូវ និងដំណាក់កាលក្រោយអស់រដូវ។

ទោះបីជាការអស់រដូវជាផ្នែកមួយធម្មតានៃការវិវឌ្ឍទៅរកភាពចាស់ក៏ដោយ ក៏វានៅតែជះឥទ្ធិពលដល់ស្ថានភាពរាងកាយ អារម្មណ៍ និងផ្លូវចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗផងដែរ។ នៅពេលដែលរាងកាយកំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរនេះ ស្ត្រីអាចនឹងជួបប្រទះនូវអាការៈក្តៅភាយៗ អស់កម្លាំង ពិបាកគេង និងការប្រែប្រួលអារម្មណ៍។ គេអាចគ្រប់គ្រងរោគសញ្ញាទាំងនេះបានតាមរយៈការព្យាបាលដោយប្រើអរម៉ូន និងការផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅ។ ដំណាក់កាលអន្តរកាលនេះជាទូទៅមានរយៈពេលពី ៧ ទៅ ១៤ ឆ្នាំ។

រោគសញ្ញា

ផ្អែកលើរបៀបរស់នៅរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ សញ្ញា និងរោគសញ្ញាដូចខាងក្រោមនេះនឹងស្តែងឡើងនៅពេលដែលការផ្លាស់ប្តូរឈានចូលវ័យអស់រដូវចាប់ផ្តើម៖

• មករដូវមិនទៀងទាត់ ឬដាច់រដូវ
• ស្ងួតទ្វារមាស ឬឈឺចាប់នៅពេលរួមភេទ
• ក្តៅភាយៗ
• គ្រុនរងា
• បែកញើសពេលយប់
• ពិបាកគេង
• មួរម៉ៅ និងឆាប់ខឹង
• ស្រកទម្ងន់ ឬឡើងទម្ងន់ដោយមិនចង់បាន
• ជ្រុះសក់ ឬសក់ស្តើង
• ឈឺណែនសុដន់
• ថយចុះចំណង់ផ្លូវភេទ

ស្ត្រីខ្លះអាចជួបប្រទះរោគសញ្ញាច្រើនជាងស្ត្រីដទៃទៀត។ រយៈពេល និងការប្រែប្រួលនៃរោគសញ្ញាអាចមានចាប់ពីច្រើនខែរហូតដល់ច្រើនឆ្នាំ ដោយផ្អែកលើកត្តារបៀបរស់នៅ ដូចជាពូជសាសន៍ ជនជាតិ និន្នាការនៃការជក់បារី និងអាយុដែលបុគ្គលនោះចាប់ផ្តើមមានរដូវដំបូង។ ជាញឹកញាប់ ស្ត្រីនឹងមានការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងវដ្តរដូវរបស់ពួកគេ មុនពេលដែលវាឈប់ទាំងស្រុង។

ការមករដូវនឹងក្លាយទៅជាមិនទៀងទាត់នៅពេលដែលរាងកាយផ្លាស់ប្តូរ ឬស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលមុនអស់រដូវ។ ក្រពេញអូវែផលិតអរម៉ូនក្នុងកម្រិតប្រែប្រួល ដែលជះឥទ្ធិពលដល់វដ្តរដូវ។ ជាធម្មតា រដូវនឹងផ្អាកមួយខែ រួចក៏មកវិញ បន្ទាប់មកក៏ផ្អាកពីរបីខែទៀត ទើបមកវិញជាថ្មី។ វដ្តរដូវក៏ច្រើនតែខ្លីជាងមុន ដែលធ្វើឱ្យការមករដូវកើតឡើងញឹកញាប់ជាងមុន។ ការមានផ្ទៃពោះនៅតែអាចកើតមានឡើងក្នុងអំឡុងពេលមុនអស់រដូវនេះ។ ដូច្នេះ ការធ្វើតេស្តរកផ្ទៃពោះគឺជារឿងចាំបាច់ ដើម្បីបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ថាវាជាការផ្លាស់ប្តូរនៃវ័យអស់រដូវ ឬជាការមានផ្ទៃពោះ។

ការថែទាំសុខភាពបង្ការសម្រាប់ស្ត្រី រួមមានការពិនិត្យសុខភាពឱ្យបានទៀងទាត់ទាំងនៅមុន ក្នុងអំឡុងពេល និងសូម្បីតែក្រោយពេលអស់រដូវ ដោយសារតែការប្រែប្រួលនៃអរម៉ូនមិនដែលបញ្ឈប់នោះទេ។ ក្រោយពេលអស់រដូវ បុគ្គលម្នាក់មិនគួរមានការមករដូវទៀតឡើយ។ ប្រសិនបើមានការហូរឈាមកើតឡើងវិញ គេណែនាំឱ្យទៅជួបគ្រូពេទ្យរោគស្ត្រី ឬគ្រូពេទ្យឯកទេសគ្រួសារ ដើម្បីទទួលបានការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវ។

ការធ្វើតេស្តពិនិត្យសុខភាពសម្រាប់ស្ត្រី ចាប់ផ្តើមដោយការទៅជួបគ្រូពេទ្យរោគស្ត្រីជាប្រចាំឆ្នាំ។ សេវាកម្មបង្ការដែលមាន រួមមានការពិនិត្យសុខភាពសុដន់ ការពិនិត្យអាងត្រគាក ការឆ្លុះពោះវៀនធំ និងការថតកាំរស្មីអ៊ិចសុដន់ ការពិនិត្យកម្រិតជាតិខ្លាញ់ទ្រីគ្លីសេរីដ ការពិនិត្យក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត និងការពិនិត្យផ្សេងៗទៀតដែលគ្រូពេទ្យអាចតម្រូវ ដោយផ្អែកលើកត្តាហានិភ័យរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ។

សូមបន្តរក្សាការណាត់ជួបជាប្រចាំជាមួយគ្រូពេទ្យឯកទេសគ្រួសារ ឬគ្រូពេទ្យរោគស្ត្រី ដើម្បីពិនិត្យរកមើលបញ្ហាសុខភាព ដែលជួយជៀសវាងបញ្ហាសុខភាពនានានៅថ្ងៃអនាគត។

​​ មូលហេតុ

ការអស់រដូវបង្កឡើងដោយកត្តាដូចខាងក្រោម៖

• ការថយចុះនៃផលិតកម្មអរម៉ូន៖ ការប្រែប្រួលនៃវដ្តរដូវជារឿងទូទៅក្នុងអំឡុងពេលអស់រដូវ។ នៅពេលដែលអាយុកាន់តែច្រើន ការមករដូវប្រចាំខែអាចនឹងមានសភាពច្រើនជាងមុន ខ្លីជាងមុន ឬញឹកញាប់ជាងមុន។ នៅអាយុប្រហែល ៥១ ឆ្នាំ ក្រពេញអូវែនឹងបញ្ឈប់ការផលិតមេជីវិតញី (ពងញី) ហើយស្ត្រីនឹងលែងមានការមករដូវទៀតឡើយ។

ការមករដូវទទួលរងឥទ្ធិពលពីអរម៉ូនដែលផលិតដោយក្រពេញអូវែ។ នៅពេលដែលមនុស្សយើងកាន់តែចាស់ ឬឈានចូលដល់ដំណាក់កាលមុនអស់រដូវ អរម៉ូនអ៊ឹស្ត្រូសែន និងប្រូហ្សេស្តេរ៉ូននឹងត្រូវផលិតមកតិចជាងមុនក្នុងការគ្រប់គ្រងការមករដូវ ដែលធ្វើឱ្យសមត្ថភាពបន្តពូជរបស់ស្ត្រីកាត់បន្ថយ។

• ការវះកាត់កាត់ចោលក្រពេញអូវែ៖ គឺជាចំណាត់ការវះកាត់ដើម្បីយកក្រពេញអូវែចេញ។ បន្ទាប់ពីការវះកាត់នេះ ការអស់រដូវនឹងចាប់ផ្តើមភ្លាមៗតែម្តង។ នៅពេលដែលរដូវត្រូវបានបញ្ចប់ ស្ត្រីអាចនឹងរងទុក្ខដោយសាររោគសញ្ញាអស់រដូវទូទៅ ដូចជាក្តៅភាយៗ និងស្ងួតទ្វារមាស។ ដោយសារតែការប្រែប្រួលអរម៉ូនភ្លាមៗ រោគសញ្ញានឹងស្តែងឡើងភ្លាមៗតែម្តង ដោយមិនមានការវិវឌ្ឍបន្តិចម្តងៗនោះឡើយ។ ការកាត់យកក្រពេញអូវែចេញ ធ្វើឱ្យរាងកាយបាត់បង់អរម៉ូនអ៊ឹស្ត្រូសែន និងប្រូហ្សេស្តេរ៉ូន ដែលជាអ្នកទទួលខុសត្រូវលើការមករដូវ។
• ការវះកាត់ស្បូន៖ នេះជាចំណាត់ការវះកាត់ដើម្បីយកស្បូនចេញ។ បើគ្មានស្បូនទេ ការមករដូវនឹងត្រូវបញ្ឈប់ ប៉ុន្តែរាងកាយនៅតែបន្តបញ្ចេញមេជីវិតញី និងផលិតអរម៉ូនអ៊ឹស្ត្រូសែន ក៏ដូចជាប្រូហ្សេស្តេរ៉ូនដដែល។ ការវះកាត់នេះក៏អាចធ្វើឡើងទន្ទឹមគ្នានឹងការវះកាត់កាត់ចោលក្រពេញអូវែផងដែរ។ ប្រសិនបើក្រពេញអូវែនៅរក្សាទុកដដែល បុគ្គលនោះនៅតែអាចប្រឈមនឹងរោគសញ្ញានៃការអស់រដូវ ប៉ុន្តែវាមិនកើតឡើងភ្លាមៗនោះទេ។
• ការព្យាបាលដោយគីមី និងការព្យាបាលដោយវិទ្យុសកម្ម៖ ចំពោះការព្យាបាលដោយវិទ្យុសកម្ម ប្រសិនបើវិទ្យុសកម្មមិនបានផ្តោតទៅលើក្រពេញអូវែ ឬត្រូវបានផ្តល់ទៅឱ្យផ្នែកផ្សេងទៀតនៃរាងកាយនោះទេ មុខងាររបស់វា ក៏ដូចជាដំណើរការនៃការអស់រដូវ នឹងមិនរងផលប៉ះពាល់ឡើយ។

ចំពោះការព្យាបាលដោយគីមី គឺនៅក្នុងអំឡុងពេល ឬក្រោយពេលព្យាបាល ដែលស្ត្រីអាចនឹងជួបប្រទះនូវរោគសញ្ញាអស់រដូវ ដូចជាការមករដូវមិនទៀងទាត់ និងអាការៈក្តៅភាយៗ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ករណីនេះអាចកើតឡើងតែមួយគ្រាប៉ុណ្ណោះ។ ចំពោះស្ត្រីមួយចំនួន ការមករដូវអាចនឹងត្រឡប់មកវិញក្នុងរយៈពេលរាប់ខែ ឬរាប់ឆ្នាំ បន្ទាប់ពីការព្យាបាលដោយគីមីបានបញ្ចប់។

• អសមត្ថភាពក្រពេញអូវែបឋម៖ ស្ត្រីភាគច្រើនជួបប្រទះការអស់រដូវដោយធម្មជាតិក្នុងវ័យ ៤០ ឬ ៥០ ឆ្នាំ។ ប្រសិនបើក្រពេញអូវែរបស់ស្ត្រីខកខានមិនដំណើរការលឿនជាងនេះ ឬមុនអាយុ ៤០ ឆ្នាំ នាងអាចនឹងជួបប្រទះការអស់រដូវមុនអាយុ។ អសមត្ថភាពក្រពេញអូវែបឋម ដែលអាចបណ្តាលមកពីជំងឺអូតូអ៊ុយមីន ឬកត្តាតំណពូជ គឺជាលក្ខខណ្ឌមួយដែលក្រពេញអូវែមិនអាចផលិតអរម៉ូនបន្តពូជក្នុងបរិមាណសមស្រប ដែលអាចនាំឱ្យអស់រដូវមុនអាយុ។ ស្ត្រីដែលជួបប្រទះបញ្ហានេះ ត្រូវបានណែនាំឱ្យទទួលការព្យាបាលដោយប្រើអរម៉ូន ដើម្បីស្តារកម្រិតអរម៉ូនឱ្យមកធម្មតាវិញ និងការពារផលវិបាកនានា។ លក្ខខណ្ឌនេះកើតឡើងចំពោះស្ត្រីប្រហែល ១% ហើយក្នុងករណីភាគច្រើន មូលហេតុគឺមិនត្រូវបានគេដឹងនោះទេ។