Table of Contents
Đối với nhiều người đã hoàn thành quá trình điều trị ung thư, cuộc sống sau điều trị vừa mang lại sự nhẹ nhõm, vừa đi kèm với nhiều băn khoăn. Một trong những mối lo lớn nhất là nguy cơ bệnh tái phát và cách theo dõi khả năng ung thư quay trở lại.
Trong những năm gần đây, y học ung thư đã có nhiều bước tiến quan trọng. Nhờ đó, các xét nghiệm máu hiện đại có thể cung cấp thêm thông tin về bệnh ở cấp độ phân tử. Một trong những công nghệ nổi bật là xét nghiệm DNA khối u lưu hành trong máu (ctDNA) để phát hiện bệnh tồn dư tối thiểu (MRD)..
DNA khối u lưu hành trong máu, hay ctDNA, là những mảnh DNA rất nhỏ được các tế bào ung thư giải phóng vào dòng máu. Những mảnh DNA này đôi khi có thể được phát hiện thông qua một xét nghiệm máu đơn giản.
Do ctDNA có nguồn gốc từ tế bào ung thư, sự hiện diện của nó có thể phản ánh hoạt động của bệnh ở mức rất nhỏ. Trên thực tế, lượng tế bào này có thể quá ít để nhìn thấy trên hình ảnh chẩn đoán hoặc phát hiện bằng các xét nghiệm thông thường.
Sau phẫu thuật hoặc các phương pháp điều trị với mục tiêu chữa khỏi, một lượng rất nhỏ tế bào ung thư đôi khi vẫn còn sót lại trong cơ thể. Tình trạng này được gọi là bệnh tồn dư tối thiểu (MRD), hay còn gọi là tồn dư ở mức phân tử.
MRD không thể quan sát bằng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh và thường không gây triệu chứng. Tuy nhiên, theo thời gian, các tế bào ung thư vi thể này có thể phát triển và dẫn đến tái phát bệnh.
Để hỗ trợ phát hiện sớm, xét nghiệm ctDNA được thiết kế nhằm tìm kiếm các tín hiệu phân tử của MRD trước khi những thay đổi xuất hiện trên hình ảnh chẩn đoán.
Xét nghiệm ctDNA MRD được thực hiện từ một mẫu máu. Sau đó, các kỹ thuật phân tích tiên tiến trong phòng thí nghiệm sẽ tìm kiếm những mảnh DNA đặc hiệu của khối u đang lưu hành trong máu.
Nhờ phương pháp này, bác sĩ có thể tiếp cận các tín hiệu phân tử liên quan đến ung thư thông qua một xét nghiệm xâm lấn tối thiểu. Đồng thời, Medicare đã công nhận hiệu năng phân tích của xét nghiệm ctDNA đối với một số loại khối u đặc phổ biến với độ nhạy và độ đặc hiệu cao.
Xét nghiệm ctDNA MRD mang lại thông tin tiên lượng mang tính cá nhân hóa cho người bệnh. Nhiều nghiên cứu trên các loại ung thư khác nhau cho thấy việc phát hiện ctDNA sau điều trị có liên quan đến nguy cơ tái phát cao hơn so với các trường hợp không phát hiện được ctDNA.
Tuy nhiên, kết quả này không thay thế việc theo dõi định kỳ, chẩn đoán hình ảnh hoặc các buổi tái khám với bác sĩ. Thay vào đó, xét nghiệm bổ sung thêm một lớp thông tin quan trọng, giúp phát hiện dấu hiệu tái phát ở giai đoạn rất sớm, ngay từ mức phân tử.
Nhiều người cho biết họ mong muốn hiểu rõ hơn về tiên lượng bệnh và nguy cơ tái phát sau khi hoàn tất điều trị. Trong bối cảnh đó, xét nghiệm MRD có thể cung cấp ước tính nguy cơ tái phát mang tính cá nhân hóa hơn so với việc chỉ dựa vào các yếu tố lâm sàng tiêu chuẩn.
Bên cạnh đó, nỗi lo ung thư tái phát ảnh hưởng đến một tỷ lệ lớn người sống sót sau ung thư. Đối với một số trường hợp, việc có thêm thông tin ở cấp độ phân tử giúp họ yên tâm hơn. Họ cũng có thể lập kế hoạch dài hạn và trao đổi hiệu quả hơn với đội ngũ bác sĩ.
Đối với những người lo ngại về nguy cơ ung thư tái phát, xét nghiệm ctDNA MRD có thể cung cấp thêm thông tin trong giai đoạn sau điều trị. Điều này đặc biệt hữu ích khi các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh định kỳ vẫn cho kết quả bình thường.
Dù vậy, xét nghiệm MRD không thay thế các quy trình theo dõi tiêu chuẩn như chẩn đoán hình ảnh, thăm khám lâm sàng hoặc các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm.
Thay vào đó, phương pháp này được thiết kế để bổ sung cho việc theo dõi hiện có. Nhờ cung cấp góc nhìn ở mức phân tử, xét nghiệm có thể hỗ trợ bác sĩ và người bệnh phát hiện các tín hiệu bất thường sớm hơn. Vì vậy, việc can thiệp và điều trị cũng có thể được cân nhắc ở giai đoạn sớm, trước khi các tổn thương biểu hiện rõ trên hình ảnh chẩn đoán.
Để biết thêm thông tin, vui lòng liên hệ:
Trung tâm Ung thư, Bệnh viện Quốc tế Vejthani
Điện thoại: (+66) 2-734-0000 máy lẻ 2720, 2721
Đường dây nóng tiếng Việt: (+66)97-291-3351
