Viêm bao gân De Quervain
Đặt lịch khám chữa bệnh
Trò chuyện cùng bác sĩTổng quan
Viêm bao gân De Quervain (De Quervain tenosynovitis) là một trong những dạng viêm bao gân phổ biến nhất. Đây là tình trạng sưng đau ảnh hưởng đến các gân ở cổ tay phía ngón cái. Bệnh nhân sẽ cảm thấy đau khi nắm, xoay hoặc vặn cổ tay.
Gân là dải mô liên kết giữa cơ và xương. Bình thường, gân trượt dễ dàng trong một đường hầm mô gọi là bao gân (sheath). Khi bị viêm bao gân De Quervain, gân bị viêm hoặc dày lên, gây ma sát và khó di chuyển qua bao gân. Điều này dẫn đến đau khi xoay cổ tay, cầm nắm hoặc nắm chặt tay.
Viêm bao gân De Quervain có thể khởi phát do động tác lặp đi lặp lại hoặc các hoạt động cần dùng lực ngón cái kết hợp với xoay cổ tay, như làm vườn, chơi golf, các môn vợt, hoặc bế trẻ nhỏ. Tuy nhiên, nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định. Các phương pháp điều trị phổ biến gồm đeo nẹp và phẫu thuật.
Triệu chứng
Các triệu chứng của viêm bao gân De Quervain có thể bao gồm:
- Đau và sưng dọc theo phía ngón cái của cổ tay
- Sưng tại gốc ngón cái
- Đau hoặc khó chịu khi cử động ngón cái, đặc biệt khi cầm, nắm hoặc bóp đồ vật
- Cảm giác “lục cục” hoặc “bật” khi cử động cổ tay hoặc ngón cái
- Đau tăng lên khi sử dụng bàn tay và ngón cái
- Đau có thể xuất hiện đột ngột hoặc tăng dần
- Nếu không điều trị, cơn đau có thể lan từ cổ tay xuống cẳng tay hoặc lên ngón cái
Bệnh nhân nên đi khám nếu triệu chứng kéo dài mặc dù đã sơ cứu bằng NSAIDs, chườm lạnh và hạn chế cử động ngón cái, bác sĩ sẽ cần thăm khám để chẩn đoán chính xác.
Nguyên nhân
Gân là cấu trúc nối cơ với xương. Một đường hầm mô (bao gân) giữ gân nằm sát các xương ở ngón cái. Ở viêm bao gân De Quervain, hai gân ở mặt ngoài cổ tay, phía ngón cái bị viêm.
Sự dày lên và sưng viêm khiến gân khó di chuyển qua bao gân, dẫn đến ma sát và đau. Các động tác lặp đi lặp lại hàng ngày có thể gây kích ứng bao gân và khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng.
Các nguyên nhân khác có thể bao gồm:
- Tình trạng viêm, như viêm khớp
- Chấn thương cổ tay hoặc gân gây sẹo, cản trở sự di chuyển của gân
- Giữ nước do thay đổi nội tiết trong thai kỳ
Yếu tố nguy cơ
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc viêm bao gân De Quervain:
- Tuổi: thường gặp ở người từ 30-50 tuổi hơn so với trẻ em hoặc người già
- Giới tính: phụ nữ mắc nhiều hơn nam giới từ 8-10 lần
- Mang thai: thay đổi nội tiết có thể kích hoạt bệnh
- Chăm sóc trẻ nhỏ: thường xuyên bế trẻ và dùng ngón cái làm điểm tựa
- Động tác lặp lại: các công việc hoặc sở thích cần cử động tay và cổ tay lặp đi lặp lại
- **
Chẩn đoán
Viêm bao gân De Quervain thường không cần các xét nghiệm hình ảnh như chụp x-quang để chẩn đoán. Thay vào đó, bác sĩ sẽ đánh giá bàn tay và ấn vào phía ngón cái của cổ tay để xác định xem bệnh nhân có cảm thấy khó chịu hay không. Có thể cần thêm các xét nghiệm khác để xác nhận chẩn đoán:
- Xét nghiệm Finkelstein: Xét nghiệm này thường được sử dụng để đánh giá viêm bao gân De Quervain. Mục đích là để xem chuyển động có gây đau hay không. Điều này có nghĩa là các gân bị giãn nở bị kéo qua bao gân hẹp hơn, điều này xác nhận viêm bao gân De Quervain.
- Trong quá trình xét nghiệm: bác sĩ sẽ hướng dẫn bệnh nhân nắm chặt bàn tay thành nắm đấm với tất cả các ngón tay quấn quanh ngón cái. Giữ bàn tay thành nắm đấm, di chuyển cổ tay lên xuống theo chuyển động bắt tay ai đó. Bệnh nhân chắc chắn bị viêm bao gân De Quervain nếu chuyển động này gây đau ở phía ngón cái của cổ tay.
Điều trị
Điều trị viêm bao gân De Quervain ngay lập tức sẽ cải thiện các triệu chứng trong vòng 4-6 tuần. Viêm bao gân De Quervain liên quan đến thai kỳ rất có thể sẽ tự khỏi sau khi sinh.
Nhìn chung, mục tiêu điều trị là giảm viêm, phục hồi khả năng vận động của ngón tay cái và giảm nguy cơ tái phát sau điều trị. Viêm bao gân De Quervain có thể được điều trị bằng phương pháp phẫu thuật và không phẫu thuật.
Điều trị
không phẫu thuật
- Thuốc: Bác sĩ có thể kê đơn thuốc chống viêm như naproxen hoặc ibuprofen để giảm khó chịu và viêm. Tiêm steroid (hoặc corticosteroid) vào bao gân cũng có thể được xem xét. Hầu hết bệnh nhân hồi phục hoàn toàn sau khi tiêm corticosteroid, thường chỉ sau một lần tiêm, nếu điều trị bắt đầu trong vòng sáu tháng đầu tiên khi xuất hiện triệu chứng.
- Liệu pháp: Người bị viêm bao gân De Quervain có thể đến gặp chuyên gia vật lý trị liệu hoặc chuyên gia trị liệu nghề nghiệp để thảo luận về cách sử dụng cổ tay và giảm căng thẳng ở cổ tay. Một số bài tập có thể giúp phát triển cơ bắp đồng thời giảm khó chịu và viêm gân.
Điều trị
ban đầu cho viêm bao gân De Quervain có thể bắt đầu bằng các bước sau:
- Sử dụng nẹp để cố định ngón tay cái và cổ tay, giữ cho gân ở đúng vị trí cho đến khi lành hoàn toàn. Nẹp thường được đeo 24 giờ một ngày, bảy ngày một tuần trong bốn đến sáu tuần.
- Tránh các hoạt động hoặc cử động lặp đi lặp lại của ngón tay cái gây đau và sưng.
- Tránh bóp cổ tay từ bên này sang bên kia bằng ngón tay cái.
- Chườm đá lên ngón tay cái và cổ tay để giảm sưng.
- Phẫu thuật hoặc các thủ thuật khác: Phẫu thuật thường được khuyến nghị nếu các phương pháp điều trị không phẫu thuật không làm giảm các triệu chứng của viêm bao gân De Quervain. Phẫu thuật được thực hiện ngoại trú dưới gây tê tại chỗ.
Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ phẫu thuật sẽ kiểm tra bao gân bao quanh gân bị ảnh hưởng trước khi mở bao gân để giảm áp lực. Việc cắt bao cho phép các gân di chuyển tự do hơn qua bao. Mục đích của thủ thuật này là giảm khó chịu và viêm nhiễm đồng thời khôi phục phạm vi chuyển động của ngón tay cái và cổ tay.
Sau phẫu thuật, chuyên viên vật lý trị liệu hoặc chuyên viên trị liệu nghề nghiệp có thể đến thăm bệnh nhân để hướng dẫn các bài tập tăng cường sức mạnh phù hợp và hỗ trợ thích nghi với sinh hoạt hàng ngày nhằm tránh những khó khăn trong tương lai. Cụ thể, bác sĩ sẽ đề xuất một kế hoạch tập luyện để phục hồi chức năng ngón tay cái và cổ tay. Thời gian phục hồi khác nhau tùy thuộc vào tuổi tác, sức khỏe tổng quát và thời gian xuất hiện các triệu chứng.
Điều quan trọng nữa là phải tuân theo các khuyến nghị của bác sĩ về những hoạt động nào làm trầm trọng thêm bệnh và những hoạt động nào nên tránh. Hạn chế những vận động này có thể giúp ngăn ngừa các biến chứng của viêm bao gân De Quervain trong tương lai.
