Viêm gân gót chân Achilles
Đặt lịch khám chữa bệnh
Trò chuyện cùng bác sĩTổng quan
Viêm gân gót chân Achilles (Achilles Tendinitis) là tình trạng viêm hoặc tổn thương do quá tải của gân Achilles, là dải mô liên kết giữa cơ bắp chân (gastrocnemius và soleus) với xương gót chân. Đây là gân lớn nhất trong cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động như đi lại, chạy và nhảy.
Tình trạng này thường gặp nhất ở những người chạy bộ đột ngột tăng cường độ hoặc quãng đường chạy. Ngoài ra, những người trung niên chỉ chơi thể thao vào cuối tuần như bóng rổ hoặc tennis cũng dễ mắc phải.
Hầu hết các trường hợp viêm gân Achilles có thể được kiểm soát bằng các biện pháp điều trị đơn giản tại nhà dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Cần áp dụng các kỹ thuật tự chăm sóc để đề phòng tái phát. Trong trường hợp nghiêm trọng hơn như gân bị rách hoặc đứt, có thể cần can thiệp phẫu thuật để phục hồi gân.
Triệu chứng
Các dấu hiệu viêm gân Achilles thường gặp bao gồm:
- Đau sau vận động: Cơn đau thường bắt đầu âm ỉ phía sau cẳng chân hoặc ngay trên gót chân, xuất hiện sau khi chạy bộ, chơi thể thao hoặc vận động mạnh. Đau có thể tăng lên khi thực hiện các hoạt động như chạy đường dài, leo cầu thang, hoặc chạy nước rút.
- Cứng khớp và đau buổi sáng: Người bệnh thường cảm thấy cứng khớp và đau nhức vào buổi sáng. Triệu chứng này thường cải thiện sau khi vận động nhẹ hoặc khởi động.
- Sưng và nhạy cảm: Có thể xuất hiện sưng nhẹ quanh vùng gân Achilles. Vùng này cũng có thể nhạy cảm khi chạm vào hoặc khi vận động.
Nếu cơn đau kéo dài hoặc xuất hiện liên tục, đặc biệt không cải thiện sau khi nghỉ ngơi, cần đến gặp bác sĩ để được đánh giá. Trường hợp xuất hiện đau dữ dội, mất khả năng vận động cổ chân, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức. Đây có thể là dấu hiệu của rách hoặc đứt gân Achilles, cần can thiệp y tế khẩn cấp.
Nguyên nhân
Viêm gân Achilles xảy ra khi gân Achilles – dải mô liên kết giữa cơ bắp chân và xương gót, đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động bị căng thẳng lặp đi lặp lại hoặc chịu lực quá tải trong quá trình vận động như đi bộ, chạy, nhảy hoặc kiễng chân.
Sự thoái hóa cấu trúc gân Achilles dần theo tuổi tác, khiến gân dễ bị tổn thương hơn, đặc biệt ở những người chỉ chơi thể thao vào cuối tuần hoặc những người đột ngột tăng cường độ chạy bộ.
Yếu tố nguy cơ
Một số yếu tố có thể làm tăng khả năng mắc viêm gân gót chân Achilles:
- Giới tính: Nam giới có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nữ giới.
- Tuổi tác: Cấu trúc gân suy yếu theo thời gian, giảm độ đàn hồi và lưu lượng máu nuôi dưỡng, khiến gân dễ bị tổn thương hơn.
- Đặc điểm giải phẫu: Bàn chân phẳng (bàn chân bẹt) bẩm sinh có thể gây thêm áp lực lên gân Achilles khi vận động. Tình trạng căng cơ bắp chân và béo phì cũng làm tăng tải trọng lên gân.
- Hoạt động thể chất: Chạy bộ với giày mòn, chạy trong thời tiết lạnh hoặc trên địa hình dốc, gồ ghề đều làm tăng nguy cơ chấn thương gân Achilles.
- Bệnh lý nền: Những người mắc bệnh vảy nến, tăng huyết áp có nguy cơ cao hơn.
- Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại kháng sinh thuộc nhóm fluoroquinolone có liên quan đến việc tăng nguy cơ viêm gân Achilles.
- **
Chẩn đoán
Để chẩn đoán viêm gân Achilles, bác sĩ sẽ khám lâm sàng bằng cách ấn nhẹ vào khu vực tổn thương để xác định chính xác vị trí đau, sưng hoặc nhạy cảm. Bác sĩ cũng sẽ đánh giá độ linh hoạt, phạm vi vận động, trục bàn chân/cổ chân và phản xạ
Để xác định mức độ tổn thương và loại trừ các nguyên nhân khác, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều kỹ thuật sau:
- Chụp X-quang: Mặc dù X-quang không thể quan sát các mô mềm như gân, nhưng có thể loại trừ gãy xương, gai xương hoặc bất thường cấu trúc
- Siêu âm: Siêu âm sử dụng sóng âm để quan sát các mô mềm, quan sát gân Achilles chuyển động trong thời gian thực. Siêu âm Doppler màu có thể đánh giá lưu lượng máu quanh gân.
- Cộng hưởng từ (MRI): Máy MRI sử dụng sóng radio và từ trường mạnh để tạo hình ảnh chi tiết của gân Achilles và mô mềm xung quanh.
Điều trị
Hầu hết các trường hợp viêm gân Achilles có thể được kiểm soát bằng các biện pháp tự chăm sóc tại nhà dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng, cần áp dụng các phương pháp điều trị chuyên sâu hơn.
Điều trị
bằng thuốc
Thuốc giảm đau không kê đơn như ibuprofen hoặc naproxen thường được sử dụng ban đầu. Nếu không hiệu quả, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng viêm mạnh hơn để kiểm soát triệu chứng
Vật lý trị liệu
Các chuyên gia vật lý trị liệu có thể chỉ định các phương pháp sau:
- Các bài tập: Bao gồm các bài kéo giãn và tăng sức mạnh cho gân Achilles và các cấu trúc hỗ trợ. Đặc biệt, bài tập tăng sức mạnh lệch tâm (eccentric strengthening) – dạng tập luyện hạ chậm tạ sau khi nâng – đã được chứng minh có hiệu quả cao trong điều trị viêm gân mạn tính.
- Dụng cụ chỉnh hình: Miếng lót giày hoặc đệm gót chân giúp nâng nhẹ gót, giảm áp lực lên gân Achilles khi đi lại.
Phẫu thuật
Phẫu thuật có thể được chỉ định nếu các phương pháp điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả sau nhiều tháng, hoặc khi gân Achilles bị rách hoặc đứt hoàn toàn.
Các phương pháp phẫu thuật bao gồm:
- Kéo dài cơ sinh đôi (Gastrocnemius Recession):Bác sĩ phẫu thuật tiến hành kéo dài cơ sinh đôi (gastrocnemius) ở bắp chân để giảm lực căng lên gân Achilles.
- Cắt lọc và khâu phục hồi (Debridement and Repair):Nếu phần lớn gân còn khỏe mạnh, bác sĩ sẽ loại bỏ phần gân bị tổn thương và khâu nối phần gân lành. Sau phẫu thuật, bệnh nhân cần mang nẹp hoặc bó bột trong vài tuần để hỗ trợ hồi phục.
- Cắt lọc kèm chuyển gân (Debridement with Tendon Transfer):Áp dụng khi hơn 50% gân Achilles bị tổn thương. Bác sĩ sẽ lấy một phần gân phụ (thường là gân gấp ngón cái dài – FHL) và chuyển sang xương gót để thay thế chức năng gân chính. Sau điều trị, bệnh nhân có thể đi lại, chạy và cử động ngón cái bình thường, nhưng có thể bị hạn chế khi chơi thể thao đối kháng.
- Hydrocision TenJet:Là thủ thuật ít xâm lấn, thực hiện ngoại trú, có hướng dẫn bằng siêu âm. Dung dịch muối sinh lý được phun với áp lực cao như một lưỡi dao siêu nhỏ để loại bỏ mô sẹo bất thường trong gân. Giúp phục hồi chức năng mà không cần phẫu thuật mở.
