Table of Contents
Đau vai nặng có thể làm đảo lộn sinh hoạt hằng ngày. Những động tác đơn giản như với tay, nâng đồ hay nằm ngủ cũng trở nên khó khăn. Khi điều trị không phẫu thuật không còn hiệu quả, phẫu thuật thay khớp vai là một giải pháp đáng cân nhắc. Phương pháp này giúp giảm đau, khôi phục vận động và cải thiện chất lượng sống.
Bên cạnh đó, công nghệ PSI đang được ứng dụng ngày càng rộng trong chỉnh hình. PSI là dụng cụ phẫu thuật được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân. Công nghệ này dùng phim chụp cắt lớp vi tính (CT) và mô hình 3D để lập kế hoạch cá thể hóa. Nhờ đó, bác sĩ có thể đặt khớp nhân tạo chính xác hơn trong lúc mổ.
Phẫu thuật thay khớp vai (còn gọi là tạo hình khớp vai) là phương pháp thay phần khớp bị tổn thương bằng bộ phận nhân tạo. Bác sĩ có thể chỉ định cho người đau vai nặng, tổn thương khớp hoặc hạn chế vận động. Tuy nhiên, chỉ định này chỉ áp dụng khi điều trị không phẫu thuật không còn hiệu quả.
Viêm khớp, chấn thương nặng và thoái hóa khớp có thể dần làm hỏng khớp vai. Hậu quả là các cử động thường ngày trở nên đau đớn. Vì vậy, bộ phận nhân tạo sẽ thay thế bề mặt khớp bị tổn thương để giảm đau và phục hồi chức năng. Ngoài ra, bác sĩ điều chỉnh phương pháp mổ theo từng người. Cụ thể, họ dựa vào mức độ tổn thương khớp, cấu trúc xương, cùng tình trạng cơ và gân quanh khớp.
Trước khi chỉ định mổ, bác sĩ chỉnh hình sẽ đánh giá kỹ nguyên nhân gây tổn thương. Đồng thời, họ xem xét mức độ triệu chứng và hiệu quả của các phương pháp đã áp dụng.
Bạn có thể cần cân nhắc phẫu thuật nếu gặp các tình trạng sau:
Tuy nhiên, mỗi bệnh nhân có một tình trạng riêng. Bác sĩ sẽ xét chất lượng xương, chức năng cơ và gân, mức độ vận động và sức khỏe tổng thể. Từ đó, kế hoạch điều trị được xây dựng phù hợp nhất với nhu cầu của bạn.
Nhiều bệnh lý có thể gây đau kéo dài, cứng khớp và giảm vận động ở vai. Nếu chúng ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt và không cải thiện sau điều trị bảo tồn, bác sĩ có thể cân nhắc thay khớp. Các bệnh lý phổ biến gồm:
Đầu tiên, bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân và mức độ bệnh. Qua đó, họ biết phẫu thuật có phù hợp hay không. Nếu cần mổ, họ sẽ chọn phương pháp mang lại kết quả tốt nhất. Quá trình chẩn đoán thường gồm ba bước.
Bác sĩ tìm hiểu triệu chứng, đặc điểm cơn đau và các cách điều trị đã dùng. Ngoài ra, họ xem bệnh ảnh hưởng đến sinh hoạt ra sao. Cùng lúc, họ kiểm tra sức cơ, độ vững khớp và biên độ vận động của vai.
Chụp X-quang cho biết khe khớp có bị hẹp hay không, cũng như các thay đổi ở xương và dấu hiệu thoái hóa. Với ca phức tạp, chụp CT cho hình ảnh rõ hơn về cấu trúc xương vùng vai. Do đó, CT hỗ trợ đắc lực cho việc lập kế hoạch phẫu thuật.
Bác sĩ kiểm tra xương, gân chóp xoay và mô mềm xung quanh. Dựa vào đó, họ chọn loại phẫu thuật thay khớp vai phù hợp nhất.
Sau khi đánh giá xong, bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị cá thể hóa. Trong một số trường hợp, công nghệ PSI có thể được dùng để lập kế hoạch chính xác hơn và định vị khớp nhân tạo phù hợp.
PSI giúp bác sĩ lập kế hoạch thay khớp vai theo giải phẫu riêng của từng người. Thay vì dùng dụng cụ định hướng tiêu chuẩn, PSI tận dụng dữ liệu hình ảnh chi tiết. Từ đó, kế hoạch mổ và dụng cụ định hướng được tạo riêng cho bạn.
Trước mổ, bác sĩ dùng phim CT để dựng mô hình 3D của khớp vai. Mô hình này cho biết hình dạng xương, tình trạng khớp và những khác biệt giải phẫu có thể ảnh hưởng đến ca mổ.
Tiếp theo, bác sĩ lên kế hoạch về vị trí đặt khớp nhân tạo và cách tiếp cận phẫu thuật. Sau đó, một dụng cụ định hướng thiết kế riêng được chế tạo. Dụng cụ này giúp bác sĩ biến kế hoạch trước mổ thành thao tác thực tế. Kết quả là khớp nhân tạo được đặt chính xác hơn.
Mỗi bệnh nhân có cấu trúc xương, tình trạng khớp và mức độ tổn thương khác nhau. Vì vậy, ca mổ cần được lên kế hoạch cẩn thận. PSI cải thiện quy trình này theo bốn cách.
Mô hình 3D chi tiết giúp bác sĩ nghiên cứu khớp vai trước khi mổ. Nhờ đó, họ hiểu rõ hơn cấu trúc xương và chọn trước hướng tiếp cận.
PSI dùng dữ liệu giải phẫu riêng của từng bệnh nhân. Do đó, bác sĩ có thể lên kế hoạch về vị trí và hướng căn chỉnh khớp nhân tạo sát với khớp vai của bạn.
Người bị biến dạng xương, tổn thương khớp nặng hoặc có tiền sử bệnh vai thường có giải phẫu phức tạp hơn. Trong những ca này, PSI cung cấp thêm thông tin để bác sĩ chuẩn bị tốt hơn.
Mô hình 3D và dụng cụ định hướng riêng giúp bác sĩ hình dung trước các bước mổ. Hơn nữa, cả ê-kíp phối hợp hiệu quả hơn.
Bác sĩ Ratthapoom Watcharopas là chuyên gia y học thể thao và phẫu thuật khớp vai tại Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Quốc tế Vejthani. Ông nhấn mạnh rằng lập kế hoạch chi tiết trước mổ là yếu tố thiết yếu. PSI đặc biệt hữu ích với ca phức tạp, như biến dạng xương, tổn thương khớp nặng hoặc biến thể giải phẫu ảnh hưởng đến vị trí khớp nhân tạo.
Thời gian hồi phục khác nhau ở mỗi người. Nó phụ thuộc vào loại phẫu thuật, mức độ tổn thương khớp và sức khỏe tổng thể. Vì vậy, bạn nên tuân thủ kế hoạch phục hồi chức năng mà bác sĩ đề ra.
Thông thường, bạn bắt đầu bằng các động tác vận động nhẹ. Sau đó, bạn chuyển dần sang bài tập phục hồi dưới hướng dẫn của chuyên viên vật lý trị liệu. Chương trình này giúp cải thiện tầm vận động, tăng sức mạnh cơ và đưa bạn trở lại sinh hoạt một cách an toàn.
Trong giai đoạn này, bạn có thể gặp những điều sau:
Ở nhiều bệnh nhân, chức năng khớp vai còn tiếp tục cải thiện trong những tháng sau đó. Do đó, tái khám định kỳ rất quan trọng. Qua mỗi lần khám, bác sĩ theo dõi quá trình lành thương, đánh giá chức năng khớp và điều chỉnh kế hoạch phục hồi khi cần.
PSI là công nghệ dùng dữ liệu từ phim CT của riêng bạn. Dựa vào đó, bác sĩ xây dựng kế hoạch mổ cá thể hóa và thiết kế dụng cụ định hướng phù hợp. Như vậy, phương án phẫu thuật bám sát đặc điểm giải phẫu khớp vai của bạn.
Không. PSI không cần thiết cho tất cả bệnh nhân. Bác sĩ sẽ xem xét tình trạng khớp, cấu trúc xương, mức độ tổn thương và yêu cầu phẫu thuật. Sau đó, họ quyết định PSI có phù hợp hay không.
Người có giải phẫu khớp vai phức tạp, mất xương đáng kể hoặc biến dạng khớp có thể được lợi. Tương tự, các bệnh lý gây khó khăn cho việc định vị khớp nhân tạo cũng thuộc nhóm này. Dù vậy, bác sĩ vẫn đánh giá riêng từng bệnh nhân trước khi chọn phương pháp.
Không. PSI chỉ hỗ trợ việc lập kế hoạch và thực hiện phẫu thuật. Kinh nghiệm và đánh giá chuyên môn của bác sĩ vẫn giữ vai trò then chốt trong suốt quá trình điều trị.
Thời gian này tùy loại phẫu thuật, tình trạng bệnh nhân và quá trình phục hồi chức năng. Tuy vậy, hầu hết bệnh nhân dần lấy lại vận động và sức mạnh nhờ vật lý trị liệu bài bản và tái khám định kỳ.
Hãy gặp bác sĩ chấn thương chỉnh hình nếu đau vai kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt. Ngoài ra, bạn nên đi khám khi vận động bị hạn chế hoặc khi điều trị bảo tồn không cải thiện. Khám sớm giúp xác định nguyên nhân và chọn hướng điều trị phù hợp.
Để biết thêm thông tin, vui lòng liên hệ
Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, tầng 2, Tòa nhà King of Bones, Bệnh viện Vejthani
Điện thoại: +66 (0) 2734-0000, số máy lẻ 2298, 2299
Đường dây nóng hỗ trợ bằng tiếng Việt: (+66)97-291-3351
Orthopedics
Sport Medicine and Shoulder Joint Surgery
