Động kinh vắng ý thức

Tổng quan

Động kinh vắng ý thức (Absence seizures, trước đây gọi là cơn petit mal), là những cơn động kinh ngắn gây ra tình trạng mất nhận thức thoáng qua. Cơn thường xảy ra đột ngột, không có dấu hiệu báo trước và chỉ kéo dài vài giây. Loại cơn này phổ biến ở trẻ em và đôi khi bị nhầm lẫn với việc mơ màng hoặc thiếu tập trung. Người bệnh hồi phục nhanh ngay sau khi cơn kết thúc.

May mắn là cơn động kinh vắng ý thức thường không gây tổn thương thể chất nghiêm trọng. Tuy nhiên, vẫn có nguy cơ chấn thương nếu cơn xảy ra khi người bệnh đang lái xe hoặc đi xe đạp.

Việc điều trị cơn động kinh vắng ý thức thường sử dụng các loại thuốc chống động kinh. Một số trẻ bị cơn vắng ý thức có thể phát triển thêm các dạng động kinh khác như cơn co cứng – co giật toàn thể (generalized tonic-clonic seizure) hoặc cơn giật cơ (myoclonic seizure). Nhiều trẻ có xu hướng vượt qua cơn vắng ý thức khi trưởng thành, thường là vào tuổi thiếu niên.

Triệu chứng

Một cơn động kinh vắng ý thức đơn giản thường đặc trưng bởi ánh nhìn vô hồn, dễ bị nhầm lẫn với sự mất tập trung thoáng qua. Cơn thường kéo dài khoảng 10 giây, nhưng có thể lên tới 30 giây. Sau cơn, người bệnh không bị lú lẫn, đau đầu hay buồn ngủ.

Các biểu hiện của cơn động kinh vắng ý thức có thể bao gồm:

• Dừng hoạt động đột ngột (đột nhiên im lặng và bất động).
• Cử động lặp lại như mím môi hoặc nhai.
• Chớp mắt nhanh.
• Xoa ngón tay hoặc các cử động nhỏ ở cả hai tay.
• Nhìn chằm chằm hoặc nét mặt vô cảm trong thời gian ngắn.
• Mất nhận thức tạm thời.
• Nhanh chóng trở lại hoạt động bình thường ngay sau khi cơn kết thúc.

Sau cơn, người bệnh thường tiếp tục các hoạt động như chưa có chuyện gì xảy ra, vẫn tỉnh táo và suy nghĩ minh mẫn. Hầu hết các trường hợp này không cần sơ cứu.

Tuy nhiên, nếu cơn xảy ra thường xuyên hoặc nhiều lần trong ngày, người bệnh có thể bị lú lẫn và quên các sự kiện gần đây. Ở trẻ em đi học, điều này có thể dẫn đến việc bỏ lỡ bài giảng, không nghe hướng dẫn của giáo viên hoặc không hoàn thành bài tập. Nếu nghi ngờ trẻ có cơn động kinh, cần đưa đi khám bác sĩ nhi khoa, đặc biệt quan trọng khi có triệu chứng mới hoặc thay đổi dạng cơn ở trẻ đã được chẩn đoán động kinh. Đồng thời, nếu cơn động kinh vẫn tiếp diễn dù trẻ đã dùng thuốc, cần tái khám để được đánh giá và điều chỉnh phác đồ điều trị.

Gọi cấp cứu ngay nếu có các hành vi tự động hoặc tình trạng lú lẫn kéo dài nhiều phút đến nhiều giờ, hoặc nếu cơn động kinh kéo dài quá 5 phút.

Nguyên nhân

Cơn động kinh vắng ý thức thường có nguyên nhân liên quan đến yếu tố di truyền. Nhìn chung, động kinh xảy ra khi các tế bào thần kinh (neuron) trong não giải phóng những đợt xung điện bất thường. Neuron truyền tín hiệu qua các xung điện và chất dẫn truyền thần kinh (neurotransmitters) ở khe synap.

Ở người bị động kinh, hoạt động điện não bất thường xảy ra liên tục. Cụ thể, trong cơn vắng ý thức, các xung điện bất thường này lặp lại theo chu kỳ khoảng 3 giây. Ngoài ra, người bệnh có thể bị mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh, làm ảnh hưởng đến khả năng dẫn truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh.

Yếu tố nguy cơ

Các yếu tố nguy cơ liên quan đến cơn động kinh vắng mặt thường bao gồm những đặc điểm lâm sàng và tiền sử bệnh lý phổ biến ở trẻ em mắc phải tình trạng này, bao gồm:

• Tiền sử gia đình: Khoảng 25% trẻ em mắc cơn động kinh vắng mặt có người thân cũng bị động kinh, cho thấy yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng.
• Độ tuổi: Cơn động kinh vắng mặt thường xuất hiện ở trẻ từ 4 đến 14 tuổi. Tuy nhiên, tình trạng này cũng có thể gặp ở thanh thiếu niên lớn hoặc người trưởng thành trong một số trường hợp.
• Giới tính: Tỷ lệ mắc cơn động kinh vắng mặt ở nữ giới cao hơn so với nam giới.