Tăng tiết mồ hôi

Tổng quan

Tăng tiết mồ hôi (Hyperhidrosis) là tình trạng cơ thể tiết ra lượng mồ hôi nhiều hơn mức cần thiết để điều hòa nhiệt độ. Tình trạng này có thể gây đổ mồ hôi ướt đẫm quần áo, hoặc khiến tay và chân mồ hôi nhỏ giọt. Tăng tiết mồ hôi có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày, gây lo âu và mặc cảm khi giao tiếp xã hội.

Mồ hôi là chất lỏng không màu, được tiết ra từ tuyến mồ hôi ngoại tiết (tuyến eccrine). Vai trò chính của mồ hôi là điều hòa thân nhiệt và ngăn ngừa tình trạng quá nhiệt. Các tuyến eccrine phân bố khắp bề mặt da, mồ hôi di chuyển qua ống dẫn đến bề mặt da. Khi đến bề mặt, mồ hôi chuyển từ thể lỏng sang thể khí, bốc hơi để làm mát cơ thể.

Điều trị tăng tiết mồ hôi thường bắt đầu bằng các loại thuốc chống tiết mồ hôi (Antiperspirants). Nếu áp dụng không hiệu quả, bác sĩ có thể cân nhắc các loại thuốc uống hoặc liệu pháp khác. Trong những trường hợp nặng, có thể xem xét phẫu thuật như cắt bỏ tuyến mồ hôi hoặc ngắt kết nối các dây thần kinh giao cảm điều khiển tiết mồ hôi quá mức. Đôi khi, tăng tiết mồ hôi là do một bệnh lý tiềm ẩn, và việc điều trị nguyên nhân gốc rễ sẽ giúp cải thiện tình trạng.

Tăng tiết mồ hôi có hai thể chính:

• Tăng tiết mồ hôi khu trú nguyên phát (Primary focal hyperhidrosis):Là thể bệnh phổ biến nhất, thường có yếu tố di truyền. Chủ yếu ảnh hưởng đến các vùng như nách, lòng bàn tay, lòng bàn chân và mặt, thường khởi phát trước tuổi 25.
• Tăng tiết mồ hôi toàn thân thứ phát (Secondary generalized hyperhidrosis): Thể bệnh này do bệnh lý nền hoặc tác dụng phụ của thuốc gây ra như tiểu đường, bệnh Parkinson, hoặc một số loại thuốc như Naproxen. Thể này có thể gây đổ mồ hôi toàn thân thậm chí cả khi ngủ.

Triệu chứng

Mức độ nặng nhẹ của tăng tiết mồ hôi có thể khác nhau ở từng người. Biểu hiện chính là đổ mồ hôi quá mức, gây ra nhiều khó chịu và các vấn đề kèm theo:

• Da ẩm ướt: Bề mặt da luôn có cảm giác ướt do tiết mồ hôi tiết quá nhiều.
• Quần áo ẩm ướt: Mồ hôi thấm vào quần áo, gây ẩm ướt và khó chịu.
• Giọt mồ hôi: Mồ hôi có thể chảy thành giọt ở má, trán hoặc các vùng khác trên cơ thể.

Khi tình trạng này kéo dài, các vấn đề khác có thể phát sinh:

• Kích ứng da: Da thường xuyên ẩm ướt gây ra tình trạng ngứa, viêm hoặc kích ứng da.
• Mùi cơ thể: Sự kết hợp giữa mồ hôi và vi khuẩn trên da gây ra mùi hôi cơ thể.
• Các vấn đề ở bàn chân: Mồ hôi quá nhiều có thể khiến da bàn chân nứt nẻ hoặc bong tróc, hay còn gọi là tăng tiết mồ hôi lòng bàn chân (Plantar Hyperhidrosis).

Các triệu chứng tăng tiết mồ hôi có thể khác nhau về mức độ nghiêm trọng, từ cảm giác khó chịu nhẹ, thỉnh thoảng; đến những triệu chứng liên tục, gây khó chịu và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hằng ngày.

Ngoài các vấn đề thể chất, tăng tiết mồ hôi còn ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý. Nhiều người cảm thấy xấu hổ vì tình trạng đổ mồ hôi quá mức và có xu hướng né tránh các tình huống giao tiếp xã hội. Nếu tăng tiết mồ hôi gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần, bệnh nhân cần tìm đến chuyên gia y tế để được hỗ trợ, nhằm quản lý cả khía cạnh thể chất lẫn tinh thần của bệnh.

Nguyên nhân

Tăng tiết mồ hôi, đặc trưng bởi hiện tượng đổ mồ hôi quá mức, chủ yếu là do các tuyến mồ hôi ngoại tiết hoạt động quá mức. Bình thường, hệ thần kinh sẽ kích hoạt các tuyến này tiết mồ hôi và làm mát cơ thể khi nhiệt độ tăng cao, khi vận động thể lực, hoặc khi lo âu căng thẳng. Tuy nhiên, ở người mắc tăng tiết mồ hôi, các tuyến này hoạt động với tần suất cao hơn bình thường, gây ra các đợt đổ mồ hôi khó dự đoán, không liên quan đến nhiệt độ môi trường hay cảm xúc.

Cơ thể tiết mồ hôi để điều hòa nhiệt độ, quá trình này do hệ thần kinh kích hoạt khi nhiệt độ cơ thể tăng. Sự lo lắng cũng có thể kích thích tiết mồ hôi, đặc biệt ở lòng bàn tay.

Tăng tiết mồ hôi nguyên phát (Primary hyperhidrosis)

• Nguyên nhân: Do tín hiệu thần kinh bất thường kích thích tuyến eccrine hoạt động quá mức.
• Đặc điểm: Thường có tính di truyền và không có nguyên nhân y khoa rõ ràng.
• Vị trí thường gặp: Lòng bàn tay, lòng bàn chân, vùng nách, và đôi khi ở vùng mặt.

Tăng tiết mồ hôi thứ phát (Secondary hyperhidrosis)

• Nguyên nhân: Do bệnh lý nền hoặc tác dụng phụ của một số thuốc như thuốc giảm đau, thuốc chống trầm cảm, thuốc điều trị tiểu đường và các loại thuốc nội tiết.
• Đặc điểm: Thường gây đổ mồ hôi toàn thân, có thể xuất hiện cả khi ngủ, và đi kèm các triệu chứng của bệnh lý nền như đái tháo đường, cơn bốc hỏa do mãn kinh, rối loạn tuyến giáp, một số bệnh ung thư, rối loạn hệ thần kinh, hoặc nhiễm trùng.