Đặt lịch khám chữa bệnh
Trò chuyện cùng bác sĩTổng quan
Gàu là một tình trạng phổ biến, gây bong các mảng da đầu. Mặc dù không nghiêm trọng và không lây nhiễm, gàu có thể gây khó chịu và khó kiểm soát. Đây là một dạng nhẹ của viêm da tiết bã (Seborrheic Dermatitis).
Với tình trạng gàu nhẹ, việc gội đầu hằng ngày bằng dầu gội dịu nhẹ có thể giúp cải thiện. Nếu cách này không hiệu quả, có thể sử dụng dầu gội đặc trị. Tuy nhiên, triệu chứng có thể tái phát.
Triệu chứng
Các dấu hiệu và triệu chứng của gàu có thể bao gồm:
- Ngứa da đầu
- Bong vảy da trên vai, da đầu, tóc, râu hoặc ria mép
- Ở trẻ sơ sinh, “cứt trâu” (cradle cap) gây đóng vảy và nhờn trên da đầu
Căng thẳng có thể làm triệu chứng nặng hơn. Tình trạng thường trở nên nghiêm trọng hơn trong những tháng lạnh và khô.
Phần lớn những người bị gàu không cần can thiệp y tế. Tuy nhiên, nếu sử dụng dầu gội trị gàu thường xuyên mà không cải thiện, nên tham khảo ý kiến bác sĩ đa khoa hoặc bác sĩ da liễu.
Nguyên nhân
Gàu có thể xuất phát từ nhiều yếu tố, bao gồm:
- Da khô
- Da dầu bị kích ứng
- Tăng hormone androgen
- Viêm da tiếp xúc do nhạy cảm hoặc dị ứng với mỹ phẩm hoặc sản phẩm chăm sóc tóc
- Nấm men Malassezia, loại nấm giống men tồn tại trên da đầu và phát triển nhờ dầu tiết ra trên da
- Các bệnh da khác như chàm (eczema) hoặc vảy nến (psoriasis)
Yếu tố nguy cơ
Mặc dù gàu có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai, một số yếu tố làm tăng nguy cơ:
- Tuổi tác: Gàu thường bắt đầu từ tuổi dậy thì và kéo dài đến trung niên. Tuy nhiên, người cao tuổi vẫn có thể bị gàu và ở một số người tình trạng này kéo dài suốt đời
- Giới tính: Nam giới có nguy cơ bị gàu cao hơn nữ giới
- Một số bệnh lý: Bệnh Parkinson và các bệnh lý thần kinh khác làm tăng nguy cơ bị gàu. Ngoài ra, HIV và suy giảm miễn dịch cũng làm tăng nguy cơ
Chẩn đoán
Trong đa số trường hợp, bác sĩ có thể xác định tình trạng gàu chỉ bằng cách quan sát da đầu và tóc.
Điều trị
Tình trạng ngứa và bong vảy da đầu do gàu thường có thể kiểm soát hiệu quả. Với gàu mức độ nhẹ, việc gội đầu thường xuyên bằng dầu gội dịu nhẹ giúp giảm dầu thừa và tế bào da chết tích tụ. Nếu cách này không hiệu quả, có thể cần sử dụng dầu gội đặc trị gàu. Một số người có thể dùng dầu gội đặc trị 2-3 lần mỗi tuần, xen kẽ với dầu gội thông thường. Với người tóc khô, gội ít hơn và dùng dầu xả dưỡng ẩm có thể mang lại lợi ích.
Các sản phẩm chăm sóc tóc và da đầu, bao gồm loại có hoạt chất điều trị hoặc không, được bào chế dưới dạng dung dịch, bọt, gel, xịt, thuốc mỡ hoặc dầu. Việc tìm ra liệu trình phù hợp có thể cần thử nhiều sản phẩm khác nhau và đôi khi đòi hỏi điều trị kéo dài.
Ngưng sử dụng ngay nếu sản phẩm gây châm chích hoặc kích ứng. Nếu xuất hiện dấu hiệu dị ứng như phát ban, nổi mề đay hoặc khó thở, phải dừng sản phẩm và đến cơ sở y tế khẩn cấp.
Dầu gội trị gàu được phân loại theo thành phần hoạt chất. Một số loại có dạng kê đơn với nồng độ mạnh hơn:
- Dầu gội chứa nhựa than đá (coal tar): Làm chậm quá trình bong tróc của tế bào da đầu. Có thể làm đổi màu tóc sáng và tăng nhạy cảm với ánh nắng
- Dầu gội chứa acid salicylic: Giúp loại bỏ vảy da
- Dầu gội chứa selenium sulfide: Có tính kháng nấm. Cần dùng đúng theo hướng dẫn và xả kỹ vì có thể gây đổi màu tóc và da đầu
- Dầu gội chứa kẽm pyrithione: Có tác dụng kháng khuẩn và kháng nấm
- Dầu gội chứa fluocinolone: Là corticosteroid giúp kiểm soát ngứa, bong vảy và kích ứng
- Dầu gội chứa ketoconazole: Tiêu diệt nấm men trên da đầu gây gàu
Nếu một loại dầu gội trị gàu ban đầu hiệu quả nhưng sau đó giảm tác dụng, có thể luân phiên sử dụng hai loại khác nhau. Khi kiểm soát được gàu, có thể giảm tần suất sử dụng dầu gội đặc trị và duy trì ở mức thấp để phòng ngừa.
Luôn đọc và tuân thủ hướng dẫn sử dụng trên nhãn sản phẩm. Một số loại cần xả ngay, trong khi loại khác cần lưu lại trên da đầu vài phút trước khi xả.
Nếu đã sử dụng dầu gội đặc trị thường xuyên trong vài tuần nhưng tình trạng không cải thiện, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc bác sĩ da liễu.. Có thể cần dùng lotion steroid hoặc dầu gội kê đơn mạnh hơn.
