Đặt lịch khám chữa bệnh
Trò chuyện cùng bác sĩTổng quan
Viêm xoang cấp tính là tình trạng viêm ngắn hạn của các xoang, thường đi kèm với nhiễm trùng. Xoang là các khoang hoặc hốc rỗng trong vùng đầu, được nối với nhau bằng những ống nhỏ và có chức năng tiết ra lớp chất nhầy mỏng giúp làm sạch mũi. Khi các xoang bị viêm, chúng có thể sưng to và chứa đầy dịch, khiến chất nhầy tích tụ và cản trở sự dẫn lưu. Điều này khiến việc thở bằng mũi trở nên khó khăn, đồng thời gây sưng mặt, đau và nhức đầu. Viêm xoang còn được gọi là viêm mũi xoangvì mô mũi thường bị ảnh hưởng cùng với mô xoang.
Viêm xoang cấp tính thường do cảm lạnh thông thường gây ra và thường tự khỏi trong vòng 7 đến 10 ngày, trừ khi tiến triển thành nhiễm trùng do vi khuẩn. Các biện pháp điều trị tại nhà thường có thể giúp cải thiện hiệu quả tình trạng viêm xoang cấp. Nếu viêm xoang kéo dài hơn 12 tuần mặc dù đã được điều trị y tế, thì được phân loại là viêm xoang mạn tính.
Triệu chứng
Các dấu hiệu và triệu chứng của viêm xoang cấp tính thường bao gồm:
- Khó thở qua mũi do tắc nghẽn hoặc nghẹt mũi (tình trạng sung huyết mũi)
- Chảy dịch sau mũi, với chất nhầy đặc, màu vàng hoặc xanh chảy từ mũi (sổ mũi)
- Đau, nhức, sưng và cảm giác áp lực quanh vùng mắt, má, mũi hoặc trán, thường nặng hơn khi cúi người xuống
Các dấu hiệu và triệu chứng bổ sung của viêm xoang cấp tính có thể bao gồm:
- Mệt mỏi nhiều
- Sốt
- Ho
- Đau đầu
- Cảm giác áp lực trong tai
- Đau răng
- Thay đổi khứu giác
- Mất vị giác
- Hơi thở có mùi hôi
Hầu hết những người bị viêm xoang cấp tính không cần phải đi khám bác sĩ. Tuy nhiên, nếu bạn có tiền sử viêm xoang dai dẳng hoặc tái phát, các triệu chứng kéo dài từ một tuần trở lên, bị sốt kéo dài, hoặc nhận thấy các triệu chứng cải thiện rồi lại trở nên nặng hơn, bạn nên đi khám bác sĩ.
Điều quan trọng là cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức nếu bạn xuất hiện bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào có thể cho thấy tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng, bao gồm:
- Lú lẫn
- Cứng cổ
- Thay đổi thị lực, chẳng hạn như nhìn đôi
- Đau, sưng hoặc đỏ quanh mắt
- Sốt
Nguyên nhân
Các nguyên nhân thường gặp của viêm xoang cấp tính bao gồm cảm lạnh hoặc dị ứng, có thể dẫn đến sưng và tắc nghẽn các xoang. Ngoài ra, nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm cũng có thể gây viêm và làm tắc nghẽn các xoang.
Risk factors/Yếu tố nguy cơ
Nếu bạn có bất kỳ tình trạng nào sau đây, bạn có thể dễ bị viêm xoang hơn:
- Các xoang bị ảnh hưởng do cảm lạnh thông thường.
- Tiếp xúc với khói thuốc lá do hút thuốc hoặc hít phải khói từ người khác.
- Các vấn đề về xoang do sốt cỏ khô (viêm mũi dị ứng) hoặc các tình trạng dị ứng khác.
- Hệ miễn dịch suy yếu, chẳng hạn như do HIV/AIDS hoặc các bệnh như xơ nang.
- Bất thường ở đường mũi, chẳng hạn như polyp mũi, khối u, hoặc lệch vách ngăn mũi.
Chẩn đoán
Bác sĩ có thể hỏi về các triệu chứng của bạn và tiến hành khám lâm sàng, bao gồm sờ để tìm các điểm đau trên mặt và mũi, cũng như kiểm tra bên trong mũi của bạn. Dựa trên việc thăm khám này, bác sĩ thường có thể đưa ra chẩn đoán mà không cần thêm xét nghiệm. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, các phương pháp bổ sung có thể được sử dụng để loại trừ các bệnh lý khác và xác nhận chẩn đoán viêm xoang cấp tính.
- Nội soi mũi.Bác sĩ có thể quan sát bên trong các xoang của bạn bằng cách đưa một ống nội soi qua mũi. Đây là một ống nhỏ, mềm, có gắn đèn sợi quang.
- Chẩn đoán hình ảnh.Các xoang và vùng mũi có thể được nhìn thấy chi tiết qua chụp cắt lớp vi tính (CT). Các xét nghiệm hình ảnh có thể hữu ích trong việc phát hiện bất thường hoặc các vấn đề tiềm ẩn, nhưng thường không được khuyến nghị đối với viêm xoang cấp tính không biến chứng.
- Lấy mẫu mũi và xoang. Trong phần lớn các trường hợp, xét nghiệm trong phòng thí nghiệm không cần thiết để chẩn đoán viêm xoang cấp tính. Tuy nhiên, nếu bệnh không cải thiện sau điều trị hoặc trở nên nặng hơn, các mẫu mô (nuôi cấy) từ mũi hoặc xoang có thể được sử dụng để giúp xác định nguyên nhân, chẳng hạn như nhiễm khuẩn.
- Xét nghiệm dị ứng. Bác sĩ có thể đề nghị làm test dị ứng trên da nếu nghi ngờ dị ứng là nguyên nhân gây viêm xoang nặng của bạn. Xét nghiệm da là một phương pháp nhanh chóng và an toàn để xác định tác nhân gây dị ứng dẫn đến các đợt bùng phát triệu chứng ở mũi.
Điều trị
Các trường hợp viêm xoang cấp tính thường tự khỏi. Thông thường, việc áp dụng các biện pháp tự chăm sóc là đủ để làm giảm triệu chứng.
Các phương pháp điều trị nhằm kiểm soát triệu chứng
Bác sĩ có thể đề xuất các liệu pháp sau để giúp giảm triệu chứng viêm xoang:
- Xịt mũi nước muối: dùng để rửa sạch hốc mũi nhiều lần mỗi ngày bằng cách xịt vào mũi.
- Corticosteroid xịt mũi: giúp điều trị và ngăn ngừa viêm bằng thuốc dạng xịt này. Một số ví dụ gồm fluticasone, budesonide, mometasone và beclomethasone.
- Thuốc thông mũi: có dạng không kê đơn (OTC) và kê đơn, bao gồm dạng lỏng, viên uống và xịt mũi. Chỉ nên sử dụng thuốc xịt thông mũi trong thời gian ngắn, vì nếu dùng kéo dài có thể gây nghẹt mũi hồi ứng, là tình trạng nghẹt mũi trở nên nặng hơn khi ngừng thuốc.
- Thuốc dị ứng: Nếu dị ứng là nguyên nhân gây viêm xoang, việc sử dụng thuốc chống dị ứng có thể giúp giảm các triệu chứng dị ứng.
- Thuốc giảm đau không kê đơn (OTC): như aspirin, ibuprofen, hoặc acetaminophen, hoặc ibuforen. Cần thận trọng khi dùng aspirin cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên. Mặc dù aspirin có thể dùng cho trẻ trên 3 tuổi, nhưng không nên sử dụng cho thanh thiếu niên đang có triệu chứng giống cúm hoặc mắc bệnh thủy đậu. Điều này là do aspirin có liên quan đến hội chứng Reye ở nhóm đối tượng này—một tình trạng hiếm gặp nhưng có thể gây tử vong.
Kháng sinh
Viêm xoang cấp tính thường do virus gây ra chứ không phải do nhiễm khuẩn, vì vậy việc sử dụng kháng sinh thường không cần thiết. Ngay cả khi bạn bị viêm xoang cấp tính do vi khuẩn, bệnh vẫn có thể tự khỏi, nên bác sĩ có thể theo dõi tình trạng của bạn trước khi quyết định kê kháng sinh. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng nghiêm trọng, trở nên nặng hơn hoặc kéo dài (mạn tính), kháng sinh có thể cần thiết. Điều quan trọng là phải dùng đủ liều và đủ thời gian theo đơn bác sĩ, ngay cả khi bạn cảm thấy đỡ hơn. Nếu ngừng thuốc quá sớm, các triệu chứng có thể tái phát.
Liệu pháp miễn dịch
Liệu pháp miễn dịch (tiêm dị ứng) giúp làm giảm phản ứng của cơ thể đối với các dị nguyên cụ thể, có thể hỗ trợ điều trị triệu chứng nếu dị ứng là nguyên nhân gây viêm xoang của bạn.
