Bệnh bạch cầu lympho cấp tính
Đặt lịch khám chữa bệnh
Trò chuyện cùng bác sĩ
Tổng quan
Bệnh bạch cầu lympho cấp (Acute Lymphocytic Leukemia – ALL), còn được gọi là bệnh bạch cầu nguyên bào lympho cấp (Acute Lymphoblastic Leukemia), là một dạng ung thư xảy ra trong máu và tủy xương. Khi mắc bệnh này, các tế bào bạch cầu gọi là lympho bào (lymphocytes) bị ảnh hưởng. ALL tiến triển rất nhanh và tạo ra các tế bào máu non, những tế bào này xâm lấn và dần dần lấn át các tế bào máu trưởng thành khỏe mạnh. Đây là loại ung thư máu phổ biến nhất ở trẻ em và có tỷ lệ điều trị khỏi rất cao. ALL cũng có thể xảy ra ở người lớn, tuy nhiên ngay cả khi được điều trị, khả năng chữa khỏi thường thấp hơn so với trẻ em.
Triệu chứng của bệnh bạch cầu lympho cấp
Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh bạch cầu lympho cấp có thể bao gồm:
- Chảy máu, chẳng hạn như chảy máu cam thường xuyên hoặc chảy máu nướu răng
- Đau xương hoặc đau khớp
- Sốt
- Nhiễm trùng thường xuyên
- Sưng hạch bạch huyết ở trong và xung quanh cổ, nách, ổ bụng hoặc bẹn
- Da xanh xao
- Khó thở
- Yếu sức và mệt mỏi kéo dài
Nguyên nhân/
Bệnh bạch cầu lympho cấp xuất hiện khi có sự thay đổi trong DNA (vật liệu di truyền) của các tế bào tủy xương. DNA có nhiệm vụ hướng dẫn tế bào phải làm gì, khi nào phát triển và khi nào chết. Với bệnh bạch cầu lympho cấp, quy trình này không xảy ra, do vậy các đột biến khiến tế bào tủy xương liên tục phát triển và phân chia. Hậu quả là quá trình sản xuất tế bào máu bị ảnh hưởng, tủy xương tạo ra nhiều tế bào non, sau đó phát triển thành tế bào bạch cầu ác tính (lymphoblasts). Những tế bào bất thường này không thể thực hiện chức năng bình thường và đồng thời lấn át các tế bào máu khỏe mạnh.
Yếu tố nguy cơ
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh bạch cầu lympho cấp, bao gồm:
- Đã từng điều trị bằng các loại hóa trị nhất định
- Tiếp xúc với mức phóng xạ rất cao
- Người mắc các rối loạn di truyền, đặc biệt là hội chứng Down, có nguy cơ mắc ALL cao hơn.
Chẩn đoán và Điều trị Bệnh bạch cầu Lympho Cấp
Khi bệnh nhân có các triệu chứng của bệnh bạch cầu lympho cấp bác sĩ sẽ khám lâm sàng để kiểm tra tình trạng sưng hạch và tiến hành xét nghiệm máu. Nếu kết quả cho thấy số lượng bạch cầu tăng bất thường, đây có thể là dấu hiệu của bệnh bạch cầu cấp và bệnh nhân sẽ được chuyển đến bác sĩ huyết học. Bác sĩ huyết học sẽ lấy một mẫu nhỏ tủy xương để quan sát dưới kính hiển vi nhằm xác nhận chẩn đoán.
Do ALL là bệnh nguy hiểm và tiến triển nhanh, việc điều trị thường được bắt đầu chỉ trong vòng vài ngày sau khi chẩn đoán và thường gồm ba giai đoạn:
Giai đoạn đầu tiên là điều trị tấn công gây lui bệnh: Mục tiêu là tiêu diệt các tế bào bạch cầu trong tủy xương, khôi phục sự cân bằng của hồng cầu và bạch cầu; cải thiện và kiểm soát các triệu chứng của bệnh nhân.
Giai đoạn thứ hai là giai đoạn củng cố: Nhằm tiêu diệt những tế bào bạch cầu còn sót lại trong cơ thể. Sau đó là giai đoạn duy trì. Giai đoạn này bao gồm các đợt hóa trị định kỳ nhằm ngăn ngừa bệnh tái phát. Hóa trị là phương pháp điều trị chính của bệnh bạch cầu lympho cấp. Ngoài ra, bệnh nhân có thể cần sử dụng kháng sinh, truyền máu hoặc ghép tế bào gốc để đạt được điều trị khỏi bệnh.
Các bác sĩ tại Life Cancer Center – Bệnh viện Vejthani luôn sẵn sàng giải đáp mọi thắc mắc liên quan đến bệnh bạch cầu, giúp bạn hiểu rõ các lựa chọn điều trị phù hợp.
Chẩn đoán
Có nhiều phương pháp khác nhau để chẩn đoán bệnh bạch cầu lympho cấp (Acute Lymphocytic Leukemia – ALL), bao gồm:
- Xét nghiệm máu:Xét nghiệm máu được sử dụng để xác định số lượng bạch cầu nhằm xem có tình trạng tăng quá mức hay thiếu hụt hay không, đồng thời xác định xem số lượng hồng cầu và tiểu cầu có đủ hay không. Qua xét nghiệm máu, chúng tôi cũng có thể phát hiện sự hiện diện của các nguyên bào (tế bào blast), vốn thường chỉ được tìm thấy trong tủy xương.
Xét nghiệm tủy xương:Trong phương pháp này, bác sĩ sẽ lấy mẫu thông qua chọc hút và sinh thiết tủy xương bằng kim để thu thập mẫu tủy. Mẫu này sau đó sẽ được kiểm tra để tìm các tế bào bạch cầu. Các tế bào này sẽ được phân loại cụ thể dựa trên hình dạng, kích thước và đặc điểm di truyền, cũng như những thay đổi nhất định trong tế bào ung thư, nhằm xác định bệnh bạch cầu bắt nguồn từ tế bào lympho B hay lympho T.
Chẩn đoán hình ảnh:Để xác định liệu ung thư có lan đến não, tủy sống hoặc các cơ quan khác hay không, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang, chụp cắt lớp vi tính (CT scan) hoặc siêu âm.
Xét nghiệm dịch não tủy:Dịch não tủy bao quanh não và tủy sống có thể được sử dụng làm mẫu để theo dõi xem các tế bào ung thư có lan vào dịch não tủy hay không.
Để xác định mức độ của bệnh, các yếu tố sau sẽ được xem xét:
- Loại tế bào lympho (tế bào B hay tế bào T)
- Những thay đổi di truyền trong tế bào bạch cầu của bệnh nhân
- Tuổi của bệnh nhân
- Kết quả xét nghiệm cận lâm sàng
Điều trị
Điều trị bệnh bạch cầu lympho cấptính gồm nhiều giai đoạn khác nhau và có thể kéo dài từ hai đến ba năm:
- Điều trị tấn công:Đây là giai đoạn điều trị đầu tiên nhằm tiêu diệt phần lớn các tế bào bạch cầu trong máu và tủy xương, từ đó giúp phục hồi quá trình sản xuất tế bào máu bình thường.
- Điều trị củng cố:Đây là liệu pháp điều trị sau lui bệnh, trong giai đoạn này phần quan trọng nhất là tập trung vào việc tiêu diệt bất kỳ tế bào bạch cầu nào còn sót lại trong cơ thể.
- Điều trị duy trì:Đây là giai đoạn thứ ba nhằm ngăn ngừa tế bào ung thư tái phát. Ở giai đoạn này, thuốc được sử dụng với liều thấp hơn và do đó thời gian điều trị thường kéo dài.
- Điều trị dự phòng hệ thần kinh trung ương.
Bệnh nhân mắc bệnh bạch cầu lympho cấp có thể được điều trị bổ sung để tiêu diệt các tế bào bạch cầu nằm trong hệ thần kinh trung ương trong mỗi giai đoạn điều trị. Các thuốc hóa trị thường được tiêm trực tiếp vào dịch bao quanh tủy sống.
Các phương pháp điều trị bao gồm:
Hóa trị.Hóa trị được sử dụng như điều trị tấn công cho cả người lớn và trẻ em. Đây là các loại thuốc nhằm tiêu diệt tế bào ung thư và cũng có thể được sử dụng trong các giai đoạn củng cố và duy trì.
Liệu pháp điều trị nhắm trúng đích.Phương pháp này sử dụng các loại thuốc tập trung vào những bất thường đặc hiệu được tìm thấy trong tế bào ung thư. Khi các bất thường này bị ức chế nó sẽ khiến các tế bào ung thư sẽ bị tiêu diệt. Tuy nhiên, trước khi áp dụng, tế bào ung thư cần được xét nghiệm để xác định xem liệu pháp điều trị nhắm trúng đích có hiệu quả hay không. Phương pháp này có thể được sử dụng đơn lẻ hoặc kết hợp với các phương pháp điều trị khác.
Xạ trị.Xạ trị sử dụng các chùm tia năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư. Phương pháp này cũng có thể được áp dụng khi ung thư đã lan đến hệ thần kinh trung ương.
Ghép tủy xương.Còn gọi là ghép tế bào gốc, được sử dụng để điều trị nếu bệnh tái phát. Phương pháp này giúp tăng tủy xương khỏe mạnh bằng cách thay thế tủy xương bị bệnh bằng tủy xương từ người hiến không mắc bệnh bạch cầu. Trước khi ghép tủy, bệnh nhân cần được điều trị bằng liều cao hóa trị hoặc xạ trị để tiêu diệt tủy xương đang sản xuất tế bào bạch cầu.
Biến đổi gen tế bào miễn dịch để điều trị bệnh bạch cầu.Phương pháp này sử dụng các tế bào T mang thụ thể kháng nguyên dạng lai (CAR-T) là các tế bào T có chức năng chống lại mầm bệnh, được biến đổi để tiêu diệt tế bào ung thư. Sau đó, các tế bào này được truyền trở lại vào cơ thể người bệnh. Phương pháp này có thể được sử dụng trong giai đoạn điều trị củng cố hoặc khi bệnh tái phát ở trẻ em và người trẻ tuổi.
