บทความสุขภาพ

เทคนิค UKA ผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมบางส่วน

Update : 15 กรกฎาคม 2558

เทคนิค UKA ผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมบางส่วน

ผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อมที่มีอาการปวดเข่า ปวดข้อเข่า ซึ่งเคยรักษาด้วยการรับประทานยา และรักษาทางเวชศาสตร์ฟื้นฟูมาอย่างเต็มที่แล้ว แต่อาการไม่ดีขึ้น สุดท้ายต้องลงเอยด้วยการผ่าตัด ซึ่งแพทย์จะประเมินอาการร่วมกันกับผู้ป่วย เพื่อพิจารณารักษาด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียม
 
โดยทั่วไปการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมสามารถแบ่งเป็น 2 ชนิดกว้างๆ คือ การผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมทั้งหมด (Total Knee Arthroplasty หรือ TKA) ใช้กับผู้ป่วยที่มีข้อเข่าเสื่อมรุนแรง มีอาการปวดเข่า ปวดข้อเข่า และแกนขาผิดรูปมาก มักพบในผู้ที่มีอายุมากแล้ว ซึ่งการผ่าตัดแบบเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมทั้งหมด หรือ TKA แพทย์จะพิจารณาใช้ในกรณีที่ผิวข้อเข่าเสื่อมมากแล้วทั้งข้อ ส่วนผู้ป่วยที่ผิวข้อเข่าสึกหรอเพียงบางส่วน และยังคงมีผิวข้อเข่าส่วนที่สภาพดีเหลืออยู่ กรณีนี้ศัลยแพทย์มีเทคนิคการผ่าตัดรักษาที่เรียกว่า การผ่าตัดแบบเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมบางส่วน (Unicompartment Knee Arthroplasty หรือ UKA) เป็นการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมเฉพาะส่วนที่มีการสึกหรอ และคงส่วนที่มีสภาพดีไว้
 
UKA ผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมบางส่วน
การผ่าตัดรักษาผิวข้อเข่าเทียมด้วยวิธี UKA คือการผ่าตัดเอาผิวข้อเข่าเฉพาะส่วนที่เสื่อมออก โดยเก็บรักษาผิวข้อเข่าในส่วนที่กระดูกอ่อนยังอยู่ในสภาพดีไว้ แล้วทดแทนด้วยผิวข้อเทียมและกระดูกอ่อนเทียมเพียงบางส่วน วิธีนี้เริ่มมีมานานกว่า 20 ปี และมีการพัฒนาเทคนิคการผ่าตัด ตลอดจนเครื่องมือที่ช่วยในการผ่าตัดให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
 
ในอดีตผู้ป่วยที่มีภาวะข้อเข่าเสื่อมเพียงบางส่วน ที่มีอาการปวดเข่า ปวดข้อเข่า และมีความจำเป็นต้องทำการรักษาโดยวิธีการผ่าตัด มักนิยมผ่าตัดโดยการตัดต่อกระดูกบริเวณใต้ข้อเข่า เพื่อแก้ไขความโก่งงอ ซึ่งวิธีนี้สามารถแก้ไขความเจ็บปวดได้ชั่วคราว แต่เนื่องจากไม่ได้แก้ไขความเสื่อมภายในข้อเข่า ผู้ป่วยจึงไม่สามารถลงน้ำหนักได้ทันที เนื่องจากต้องรอให้กระดูกที่ตัดต่อนั้นเชื่อมติดกันดีก่อน ซึ่งต้องใช้เวลาประมาณ 3 เดือน หรือมากกว่า จึงไม่เหมาะสำหรับผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยที่มีภาวะข้อเข่าเสื่อมทั้งสองข้าง
 
ปัจจุบันวิธีนี้จึงได้รับความนิยมน้อยลงมาก แพทย์บางท่านอาจพิจารณาเลือกผ่าตัดโดยวิธีการเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมทั้งหมด (TKA) ซึ่งพบว่าได้ผลดีมาก แต่ต้องยอมสูญเสียผิวข้อเข่าส่วนที่ยังอยู่ในสภาพดีไป ดังนั้นการผ่าตัดชนิดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมเฉพาะบางส่วน จึงเป็นวิธีน่าสนใจที่ถูกนำมาพิจารณา
 
ข้อดีของการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมบางส่วน (UKA)
สามารถแก้ไขความทุกข์ทรมานจากอาการปวดเข่า ปวดข้อเข่า ที่เกิดขึ้นจากภาวะข้อเข่าเสื่อม โดยสามารถเก็บรักษาผิวข้อเข่าส่วนที่ยังมีสภาพดีไว้ได้ ตลอดจนเส้นเอ็นต่างๆ ภายในข้อเข่าจะยังอยู่ในสภาพเดิม ทำให้ผู้ป่วยสามารถใช้ข้อเข่าได้ใกล้เคียงข้อเข่าปกติมากที่สุด ผู้ป่วยสามารถลงน้ำหนักเดินได้ใน 1-2 วันหลังผ่าตัด และยังพบว่า การผ่าตัดด้วยวิธีนี้ ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะสามารถงอข้อเข่าได้เหมือนปกติ สามารถนั่งพื้นและนั่งยองๆ ได้ บางคนสามารถวิ่งและเล่นกีฬาได้ใกล้เคียงปกติ นอกจากนี้ยังมีรายงานว่า การผ่าตัดวิธีนี้หากเลือกผู้ป่วยได้เหมาะสม และทำการผ่าตัดโดยผู้เชี่ยวชาญจะสามารถมีอายุการใช้งานได้นานมากกว่า 10 ปี ถึง 97-98% และหากมีความจำเป็นต้องผ่าตัดแก้ไขในอนาคต สามารถทำได้ง่ายกว่าการผ่าตัดด้วยวิธีอื่น
 
เทคนิคพิเศษผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมบางส่วน ร่วมกับการผ่าตัดแบบแผลเล็ก
นอกจากนี้ปัจจุบันยังได้มีการพัฒนาเทคนิคการผ่าตัดให้มีขนาดของบาดแผลเล็กลงมาก โดยอาศัยเทคนิคของMinimally Invasive Surgery ทำให้ได้รับความนิยมอย่างมากในต่างประเทศ เช่น ในสหรัฐอเมริกา และในประเทศยุโรป เนื่องจากการผ่าตัดแบบ UKA โดยอาศัยเทคนิคของการผ่าตัดแบบแผลเล็ก มีข้อดีหลายประการคือ
 
- บาดแผลผ่าตัดมีขนาดเล็กลงอย่างมาก ทำให้มีอาการปวดหลังผ่าตัดน้อยลงมาก เมื่อเปรียบเทียบกับการผ่าตัดด้วยวิธีเดิม
- เนื่องจากแผลผ่าตัดมีขนาดเล็กลง ทำให้มีการเสียเลือดในการผ่าตัดน้อยลงมาก จึงไม่จำเป็นต้องมีการให้เลือดและทำให้การผ่าตัดมีความปลอดภัยสูง โดยเฉพาะในผู้ป่วยสูงอายุ
- ผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดแบบ UKA ร่วมกับเทคนิคผ่าตัดแบบแผลเล็กนี้ จะสามารถเดินได้เร็วกว่าการผ่าตัดด้วยวิธีเดิม โดยพบว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถเดินได้ภายใน 1-2 วัน หลังผ่าตัด บางคนสามารถเดินได้ภายในวันผ่าตัด ในบางประเทศจะให้ผู้ป่วยกลับบ้านได้ในวันผ่าตัด ทำให้สามารถประหยัดค่าใช้จ่ายลงได้มาก
- ผู้ป่วยจะฟื้นฟูสภาพหลังผ่าตัดได้เร็วขึ้น สามารถลงน้ำหนักได้เต็มที่ งอเข่าได้เร็ว สามารถกลับไปใช้งานและทำงานตามปกติได้ภายใน 3-4 สัปดาห์
- มีภาวะแทรกซ้อนน้อยลงมาก โดยเฉพาะการติดเชื้อที่อาจเกิดขึ้นได้
- ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะสามารถงอข้อเข่าได้เหมือนปกติ ทำให้ผู้ป่วยสามารถนั่งพื้น นั่งยองๆ ได้ จึงเหมาะสำหรับผู้ป่วยคนไทยที่มีวัฒนธรรมชอบนั่งพื้น
 
ข้อจำกัด
แม้การผ่าตัด UKA โดยอาศัยเทคนิคของการผ่าตัดแบบแผลเล็ก จะมีข้อดีหลายประการ แต่มีข้อจำกัดบางประการด้วยเช่นกัน ได้แก่
- การผ่าตัดด้วยเทคนิคพิเศษนี้ทำได้ยากกว่าการผ่าตัดด้วยวิธีเดิม จึงต้องทำโดยแพทย์ที่มีความชำนาญในการผ่าตัดด้วยเทคนิคใหม่นี้เท่านั้น
- การผ่าตัดด้วยเทคนิคพิเศษนี้ จำเป็นต้องอาศัยเครื่องมือที่ช่วยในการผ่าตัด เพื่อให้สามารถทำผ่าตัดได้อย่างถูกต้อง และวางผิวข้อเทียมและกระดูกอ่อนเทียมในตำแหน่งที่เหมาะสม ภายใต้ข้อจำกัดของขนาดบาดแผลผ่าตัดที่มีขนาดเล็กมาก
- การผ่าตัดวิธีนี้ ไม่เหมาะที่จะทำผ่าตัดในผู้ป่วยที่มีภาวะความเสื่อมมากในขั้นรุนแรง หรือมีภาวะความโก่งงอของข้อเข่ามากเกินไป
- ผู้ป่วยที่มีภาวะกระดูกพรุนขั้นรุนแรง หรือมีน้ำหนักมาก อาจไม่เหมาะสมที่จะใช้วิธีผ่าตัดชนิดนี้
- ในอดีตการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียม มักแนะนำให้ทำในผู้ป่วยสูงอายุ โดยควรมีอายุ 60 ปีขึ้นไป เนื่องจากผิวข้อเข่าเทียมมีอายุการใช้งานจำกัด แต่สำหรับผิวข้อเข่าเทียมรุ่นใหม่ได้มีการพัฒนาให้มีอายุการใช้งานได้ยาวนานมากยิ่งขึ้น 10-20 ปี ดังนั้น จึงมีการนำเทคนิคการผ่าตัดแบบใหม่นี้ไปใช้กับผู้ป่วยที่มีอายุน้อยลง ระหว่าง 40-50 ปี โดยผู้ป่วยแม้จะสามารถกลับไปใช้งานข้อเข่าได้ใกล้เคียงปกติมาก แต่ต้องยอมรับว่ามีโอกาสที่จะได้รับการผ่าตัดแก้ไขในอนาคต อย่างไรก็ตาม พบว่าการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมบางส่วน หรือ UKA สามารถผ่าตัดแก้ไขเป็นการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมทั้งหมด หรือ TKA ได้ และสามารถทำได้อย่างปลอดภัย และได้ผลดีมากไม่ต่างจากการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมในครั้งแรก ซึ่งมีอายุการใช้งานไปได้อีก 10-20 ปี
 
โดยสรุป การรักษาภาวะข้อเข่าเสื่อมโดยการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมเพียงบางส่วนชนิด Unicompartment Knee Arthroplasty โดยอาศัยเทคนิคของการผ่าตัดแบบแผลเล็กร่วมด้วยนั้น มีข้อดีหลายประการ แต่ผู้ป่วยจำเป็นต้องมาพบแพทย์โดยเร็ว ก่อนที่อาการปวดเข่า ปวดข้อเข่า และภาวะของข้อเข่าเสื่อมจะเป็นมากเกินไป และจำเป็นต้องทำการผ่าตัดโดยแพทย์ที่มีความชำนาญในการผ่าตัดด้วยวิธีนี้เท่านั้น อย่างไรก็ตาม แม้การผ่าตัดจะได้ผลดีและปลอดภัยมาก แต่การผ่าตัดทุกอย่างย่อมมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนขึ้นได้ และผิวข้อเข่าเทียมรุ่นใหม่ในปัจจุบันแม้จะมีการพัฒนาให้มีอายุการใช้งานได้นานยิ่งขึ้น ผู้ป่วยควรพยายามรักษาด้วยวิธีไม่ผ่าตัดอย่างเต็มที่เสียก่อน จึงพิจารณารักษาโดยการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียม และเมื่อได้รับการผ่าตัดแล้ว แม้จะหายปวดเข่า ปวดข้อเข่า และกลับไปใช้งานได้ดีก็ตาม ผู้ป่วยควรใช้งานข้อเข่าด้วยความทะนุถนอมและกลับไปพบแพทย์เป็นระยะๆ ตามที่แพทย์นัด เพื่อให้สามารถใช้ข้อเข่าใหม่ได้นานที่สุด

 
 

สอบถามเพิ่มเติมที่ ศูนย์ฟื้นฟูข้อเสื่อม โรงพยาบาลเวชธานี 
โทร. 0-2734-0000 ต่อ 2222, 2223, 2224

icon subscribe
กรอกอีเมล์รับข่าวสาร
icon Map
แผนที่
TH
EN
Vejthani Hospital Map ( Thai Version )
Vejthani Hospital Map ( Thai Version )